بررسی ارائه پست الکترونیکی ملی از دیدگاه اقتصادی و فنی

ایمیل ملی به‌مقصد می‌رسد؟

این روزها بحث ایمیل، چه از نوع بین‌المللی و چه نوع داخلی و ملی آن، بسیار داغ است. کاری به ماجراها و رخدادهای اخیر در مورد از دسترس خارج‌شدن سرویس جی‌میل نداریم؛ مساله اصلی ما، ایمیل ملی است. هر چند تاکنون وضعیت ایمیل ملی تنها به چند خبر و نقل‌قول از مسوولان خلاصه شده، ولی به‌طور قطع سازمان‌هایی که مسوولیت اینترنت را بر عهده دارند، حتما برای ایجاد ایمیل ملی دلایل خوبی دارند که ممکن است بسیار شنیدنی باشد.

کد خبر: ۳۱۵۰۶۵

مسایلی از جمله هزینه نگهداری ایمیل ملی، نقشه راه آن برای درازمدت، میزان امکانات آن و بسیاری چیزهای دیگر که این ایمیل را به ایمیل رسمی فرد مبدل کند.

اما باید آن سوی قضیه را هم در نظر گرفت: ‌آیا به‌واقع محروم کردن خودمان از امکانات پرشماری که برخی غول‌های صنعت IT به‌رایگان در اختیارمان می‌گذارند، تصمیمی عقلائی است؟

این درست که آنها دلشان برای ما نسوخته و بازارهای تبلیغاتی خود را در نظر گرفته‌اند و بدین سبب، به‌ناچار امکاناتی را به‌رایگان به مردم سراسر جهان ارائه می‌دهند، اما آیا ما هم باید دور خودمان دیواری بکشیم و خود را از این منابع رایگان و همگانی محروم کنیم؟

گذشته از این، جایگزینی ایمیل ملی با سرویس‌هایی چون جی‌میل، یاهو و هات‌میل، کمی دور از ذهن می‌نماید. در نگاه اول، هر شخص آزاد است از هر وب‌سایتی که علاقمند است، سرویس ایمیل بگیرد. حتی یاهو و گوگل هم با قدرت‌های بزرگ تبلیغاتی خود، نمی‌توانند کسی را از ایمیل محبوب خود پشیمان کنند و تنها مساله خدمات و امکانات است که باعث می‌شود یک شخص از یک سرویسی به سرویس دیگر برود، یا در همه این سرویس‌ها یک آدرس و اکانت داشته باشد.

حفظ امنیت داده‌های مهم ایرانی بدون پیاده‌سازی ایمیل ملی، تصور دور از ذهنی نیست. در سطوحی که نیاز به‌حفظ اطلاعات است (از جمله: سازمان‌ها و نهادها) می‌توان از ایمیل وب‌سایت سازمان‌هایی که در سرورهای امن داخلی قرار دارند، استفاده کرد. قرن بیست‌ویکم هم زمانی نیست که از لزوم داشتن یک وب‌سایت برای شرکت‌ها سخن گفت و این نیاز را شرح داد. بنابراین، هر سازمانی می‌تواند ایمیل مخصوص به‌خود را داشته باشد و برای هر پست سازمانی، یک آدرس مجزا قرار دهد.

همان‌طور که همه‌جای دنیا مرسوم است، ایمیل اداری با ایمیل شخصی جداست؛ به‌علاوه این‌که ایمیل‌های امن متعلق به سمت‌های مختلف ادارات دولتی است، نه افراد آن. بنابراین در صورت تغییر سمت فرد، نیازی به تغییر داده‌ها، آدرس‌ها و ... نیست.

شرکت‌های کوچک، افراد مستقل و دیگر اشخاص حقیقی هم می‌توانند از طریق دامنه وب‌سایت خود ایمیل ارسال کنند که حالت رسمی به‌خود بگیرد. بنابراین اگر کسی بخواهد تصاویر جشن تولد فرزند خود را برای دوستانش بفرستد، آیا نیازی است سرمایه هنگفتی را برای راه‌اندازی ایمیل ملی هزینه کرد؟

راهکار مناسب‌تر، می‌تواند ترکیبی از موارد زیر باشد:

- همان‌طور که بیشتر کشورهای پیشرفته در فناوری اطلاعات این راه را دنبال می‌کنند، تغییر ساختار مصرف‌گرایی محصولات نرم‌افزاری تجاری و منبع‌بسته و حرکت به‌سمت نرم‌افزارها و سیستم‌های عامل منبع‌باز، پیگیری جدی‌تر پروژه سیستم‌عامل ملی، منبع‌باز اعلام کردن آن و مشارکت همگان. در لایه بعدی، استفاده از امکانات داخلی برای بهبود این بسترها.

- اطلاعیه‌ها، بخشنامه‌ها و بیانیه‌هایی برای کنترل اطلاعات سازمان، تقویت دیواره‌های آتش هر سازمان، بستن سرویس‌های ایمیل خارجی و دسترسی به آنها در محیط سازمان و قوانین جریمه افراد برای استفاده از سرویس‌های ایمیل خارجی برای انتقال اطلاعات سازمانی.

- کنترل سرورهای میل سازمانی و حراست الکترونیکی برای داده‌های رد و بدل شده در ایمیل‌های سازمانی.

در پایان باز هم تکرار می‌کنیم که ارائه ایمیل ملی امری خیر به‌نظر می‌رسد، ولی باید پیش از پیاده‌سازی خوب آنرا سنجید زیرا به‌نظر می‌رسد که این طرحی پرهزینه و بسیار حساس است که اگر هدف آن حفظ امنیت و حریم اطلاعاتی افراد جامعه است، به‌راحتی می‌توان با روش‌هایی ساده‌تر به این مقصود رسید. گذشته از این، سده 21 دیگر زمانی نیست که بتوان به این سادگی‌ها مردم را به ترک خدمات رایگان، سطح بالا و جهانی وادار ساخت.