مامان ! من می‌ترسم

با افزایش تجارب کودک و همچنین با افزایش سن او برخی از ترس‌ها از میان می‌روند ولی بعضی از انواع دیگرجای موارد قبلی را می‌گیرند.

این ترس‌ها در صورتی غیرطبیعی محسوب می‌شوند که طولانی و دائمی شوند.

مهم‌ترین و اولین ترس کودکان ترس از جدا شدن از والدین است که این ترس ممکن است در سنین بالاتر نیز دوباره ظهور کند حتی در بزرگسالی بسیاری از ترس‌ها ریشه در دوران کودکی و تجربیات آن دوران دارد.

هدف شما والدین باید این باشد که اعتماد به نفس و خود باوری را به وسیله رشد مهارت‌ها در او بالا برده و به آگاهی او بیفزایید و به او کمک کنید تا این ترس‌ها و نگرانیها را پشت سر بگذارد.

هرگز کودک را به انجام دادن کارهایی که از آنها واهمه دارد مجبور نکنید.

توصیه‌ها

برای رسیدن به این هدف به کار بستن توصیه‌های زیر موثر واقع خواهد شد: همان گونه که نادیده گرفتن ترس‌های کودک نادرست است، بیش از حد واکنش نشان دادن به آنها نیز باعث تشدید آن می‌شود.

ترس‌های کودک را ارزیابی کنید و ببینید که آیا همیشه از مورد خاصی می‌ترسد، یا در شرایط و موقعیت‌های متفاوت ترس به سراغش می‌آید.

در مورد ترس از صدای بلند، سعی کنید از تجربه‌های حقیقی استفاده کنید، صداهایی مثل صدای رعد و برق، آژیر خطر و... را روی کاست ضبط کنید و برایش توضیح دهید که می‌خواهید به او کمک کنید تا بر ترسش غلبه کند. بعد به او بگویید اگر ترسید، می‌تواند گوشهایش را با دو دستش بگیرد و کم‌کم به صداها گوش کند.

در مورد ترس از تاریکی، با بازی به بهترین نحو می‌توان این مشکل را برطرف کرد. به این ترتیب که در یک اتاق مخصوص بازی که کمی تاریک است با او قایم باشک بازی کنید و کم‌کم در روزهای آینده، نور اتاق را کمتر کرده و به تاریکی مطلق برسانید، از او بخواهید در تاریکی بازی بشمار بشمار را انجام دهید یعنی در تاریکی بایستید و تا سه شماره بشمارید و به مرور بر تعداد شماره‌ها بیفزایید.

بعضی از کودکان به شدت از مرگ یا مردن می‌ترسند. در این مورد با صبر و حوصله و به فراخور سن کودک و با زبان خاص خودش در مورد چرخه زندگی انسان با او صحبت کنید. او را به مراسم مذهبی ببرید و با صداقت کامل به سوالاتش پاسخ دهید، به او اجازه دهید به طور کامل احساساتش را بیان کند.

بسیاری از کودکان از دکتر و بیمارستان و آمپول می‌ترسند. در این مورد سعی کنید افکار اشتباه و بی‌اساس را برطرف کنید. بسیاری از کودکان فکر می‌کنند با تزریق آمپول، خونریزی آنها بند نمی‌آید و خواهند مرد. یا این‌که تصورشان از آمپول زدن این است که بدنشان پاره پاره خواهد شد. بهتر است سرنگ و طول سوزن آن را به او نشان دهید. از تزریق به روی ماکت یا عروسک یا حتی میوه‌جاتی مثل سیب و پرتقال استفاده کنید تا ترسش از بین برود.

هرگز در مورد آمپول زدن، کودک را گول نزنید چون باعث سلب اعتماد وی می‌شود. به او توضیح دهید که اگر درد یا سوزشی هم داشته باشد،در حد نیش زدن یک پشه یا گاز گرفتن یک مورچه کوچولو خواهد بود و تحمل آن راحت است.

در مورد ترس از حضور در جمع و مهمانی ها، سعی کنید او را نسبت به ترسش مقاوم کنید، به این ترتیب که ابتدا در منزل خود مهمانی ترتیب دهید و هرگاه حساسیتش کمتر شد و احساس راحتی بیشتری کرد، سراغ مهمانی‌های دیگران بروید. سعی کنید او را خیلی زود و یا خیلی دیر به مهمانی‌ها نبرید (به فراخور حال کودک.) در تمام طول مدت مهمانی، با کودک در یک اتاق باشید ولی کنار کودک ننشینید و کم کم این فاصله را زیاد کنید تا کودک احساس ناراحتی نکند.

در مورد ترس از حیوانات، سعی کنید ترس کودک را نادیده بگیرید و به جای هرگونه صحبت درباره ترس او، با رفتار خود نشان دهید که از حیوانات نمی‌ترسید. آنها نیاز به محبت و حمایت شما دارند، آنها را نوازش کنید ولی کودک را مجبور به تقلید از رفتار خود نکنید بلکه با این رفتار، آرام‌آرام رفتار با حیوانات اهلی را به او بیاموزید. حیوانات را از دور تماشا کنید، عکس‌های آنها را به کودکانتان نشان دهید. داستان‌های خوب و غیرترسناک از حیوانات برایش تعریف کنید. فیلم یا کارتون‌هایی درباره حیوانات با موزیک‌ها و ترانه‌های شاد برایش پخش کنید.

نوع دیگر ترس، هراس از فضاهای کوچک یا مکان‌های بسته است که در بزرگسالان هم گاهی دیده می‌شود. گاهی علت آن می‌تواند تجربیات تلخ مثل گیر کردن در آسانسور باشد. در این موارد قبل از هر اقدامی، احساس کودکتان را درک کنید و از طرف او حرف نزنید. احساس خاصی را به او القا نکنید و علائم جسمی مثل عرق کردن، تنگ شدن تنفس یا گیجی و... را که از علائم این نوع ترس هستند برای کودک توضیح دهید و به او بگویید که این علائم صرفا به خاطر ترس است نه به علت مشکلات جسمی و بدنی او. به طور تجربی و واقعی کم کم حساسیت‌زدایی را انجام دهید. ابتدا او را در اتاق بزرگی قرار دهید و درهای آن را باز بگذارید. بعد از چند روز درها را ببندید و باز بعد از چند روز اتاق را به ابعاد کوچک‌تری انتخاب کنید و به همین ترتیب ادامه دهید تا کودک بتواند در فضای کوچک و بسته احساس راحتی نماید. البته لازم به ذکر است که در تمام این ساعات در کنار کودک بوده و با او مشغول بازی و سرگرمی باشید.

نوع دیگر ترس در کودکان ترس از مدرسه است. والدین نمی‌توانند کودکان خود را با اجبار به مدرسه ببرند و آنها را مجبور کنند که مدرسه را دوست داشته باشند. اما می‌توانند با رفتارهای خاص، مشکلاتی را که باعث فرار و ترس آنها از مدرسه شده است کم کرده و یا به طور کلی برطرف نمایند.

راهکارها

در این مورد راهکارهای زیر پیشنهاد می‌شود:

(الف) علت این را که کودک به مدرسه نمی‌رود، دریابید و ببینید که چه عاملی باعث ترس یا آزار کودکتان می‌شود.

(ب) با کودک خود صحبت کنید و فواید درس خواندن را برایش بازگو کنید.

(پ) فرزندتان را تا مدرسه همراهی کنید.

(ت) به نظرات مثبت کودک درباره مدرسه اهمیت داده و او را تشویق کنید.

(ج) اگر کودک اصرار دارد در منزل بماند، ترتیبی دهید تا در منزل زیاد به او خوش نگذرد.

(د) وسایل مورد علاقه‌اش را به او بدهید تا ببرد و به دوستانش در مدرسه نشان دهد.

نسیما عرب