محو بی‌سوادی با نهضتی جدید

 البته تفاوت کلاس‌های سوادآموزی پیش از انقلاب و پس از آن، در واژه «نهضت» نمود می‌یابد که انجام این مهم را فریضه تلقی کرده است. به این صورت که از سال 1358 قرار شد با همت جمعی و اقدامی خداپسندانه، سوادآموزی در تمام نقاط کشور به یک فریضه تبدیل شود و به این ترتیب طی 3 دهه اخیر، آمار بی‌سوادان بشدت کاهش یافت.

البته امروز از «نهضتی» که نام این سازمان به آن مزین است، خبری نیست. به‌زعم مدیران این سازمان، مشکلات، نفس نهضت را به شماره انداخته و با وجودی که هنوز 15 درصد جمعیت ایران بی‌سوادند، این سازمان در ارائه خدمات با موانعی روبه‌روست.

براساس برنامه چهارم توسعه که تا 3 ماهه آینده به پایان می‌رسد قرار بود که نرخ باسوادی در جمعیت 10 تا 29 سال کشور 97 درصد باشد. البته برخی منابع خبری تاکید می‌کنند، این نرخ در حال حاضر 95 درصد است، اما به هر حال هنوز 15 درصد جمعیت کشور بی‌سوادند و پیری و بی‌انگیزگی در سوادآموزی، یکی از علل و موانع عدم تحقق آمارهای خوشبینانه است.

در حال حاضر، پراکندگی روستاها و کمبود فضای آموزشی از مشکلاتی است که مانع تحقق اهداف برنامه چهارم شده است. طبق برنامه‌های دولت، نهضت سال 88، می‌بایست 3800 میلیارد ریال اعتبار دریافت می‌کرد که هنوز 2 هزار میلیارد ریال آن پرداخت نشده و این موضوع به کاهش شدید مبلغ حق‌‌التدریس آموزشیاران انجامیده است.

از سوی دیگر، آموزشیاران نهضت زمانی با 5 سال خدمت در نهضت می‌توانستند به استخدام آموزش و پرورش درآیند، در حالی که 42 هزار آموزشیار با اشباع نیروی انسانی در آموزش و پرورش از استخدام محروم مانده‌اند و جای تعجب نیست که این افراد انگیزه‌ای برای خدمت در نهضت نداشته باشند.

مشکل دیگر در عرصه سوادآموزی، وجود 5/1 تا 3 میلیون کودک لازم‌التعلیم بویژه در استان‌های ‌محروم است که مشمول برنامه‌های نهضت سوادآموزی نمی‌شوند؛ چراکه نهضت سوادآموزی، تعلیم این کودکان را در حوزه وظایف آموزش و پرورش می‌داند و خود را مسوول رفع بی‌سوادی افراد 45 سال به بالای کشور معرفی می‌کند این موضوع می‌تواند ناشی از بی‌برنامگی و نبود سیاست واحد در امر آموزش و پرورش باشد که 2 نهاد آموزشی کشور به آن بی‌توجه بوده‌اند.

با آن که مسوولان از نرخ بالای باسوادی در ایران خبر می‌دهند، پیدا کردن کودکانی که در استان‌های محروم کشور بویژه روستاهای دورافتاده از تحصیل محرومند، چندان دشوار نیست. به نظر می‌رسد نظام آموزش کشور برای رسیدن به اهداف برنامه‌های توسعه در عرصه بی‌سوادی به نهضت جدید نیازمند است؛ نهضتی که جز با ادغام نهضت و آموزش و پرورش، تدوین برنامه جامع، عدم موازی‌کاری، اختصاص اعتبارات کافی به نقاط محروم و توجه ویژه به افراد لازم‌التعلیم، پیگیری مطالبات آموزشیاران و ایجاد مشوق‌های لازم برای این افراد محقق نخواهد شد.

کتایون مصری