میان ماندن و رفتن

«پل» به عنوان اولین نمایش این مجموعه در بهار 82 اجرا شد. نکته و هسته اصلی قصه «پل»، یکی از اولین سوال‌هایی است که معمولا بعد از تفکر درباره فلسفه محرم و عاشورا به ذهن می‌رسد؛ این‌که اگر هر کدام از ما در کربلا بودیم، کدام طرف میدان ایستاده بودیم؟ سمت یاران امام حسین(ع) یا در لشکر یزید؟

سیدمجتبی جدی، کارگردان نمایش، در یازدهمین کارگروه تئاتر رها، کار سنگین و پرزحمتی مثل «پل» را برای اجرا انتخاب کرده. توجه به نمایش‌های سنتی ایران و مخصوصا تعزیه از دغدغه‌های ثابت رحمانیان، نویسنده نمایش است و برای پیاده کردن این دغدغه‌ها چه جایی بهتر از نمایشی که موضوعی عاشورایی دارد؟ علاوه بر اشاره کارگردان به نسخه‌های شبیه‌خوانی هم‌شهری‌اش «میرعزا»ی کاشانی معین البکاء تکیه دولت در دوره قاجار در بروشور نمایش، طراحی صحنه و لباس کار هم با وجود کاستی‌هایش نشان می‌دهد او نیز در کارگردانی «پل» تلاش کرده از این ویژگی و امکاناتی که در اختیارش قرار می‌دهد به خوبی استفاده کند. خوشبختانه فضای سن آن‌قدر دست او را باز گذاشته که توانسته صحنه غیرمعمول و خاصی را ایجاد کند و با پیشروی نسبتا زیادی در قسمت تماشاچیان دو برابر کارایی معمول را برای آن ایجاد کند. همین عدم یکنواختی صحنه ضمن ایجاد امکاناتی برای طراحی میزانسن‌های مختلف، محدودیت‌هایی را هم برای آنها به‌وجود آورده است. مخصوصا برای مرد پل‌ساز و مرد منتقم و جلاد که میزانسن‌هایشان تقریبا ثابت است و همین ممکن است تماشاگر را خسته کند، ضمن این که کلا طراحی صحنه کار می‌توانست با دقت بیش‌تر، جذاب‌تر و چشم‌نوازتر از کار دربیاید؛ مخصوصا در قسمت‌های انتهایی صحنه و با پوشاندن قسمت‌هایی از دیوار صحنه که لخت مانده.

حضور سیاه با همان لباس و گریم و هیبت مرسوم نمایش‌های سیاه‌بازی در آخر نمایش، غافل‌گیر‌کننده است و تماشاگر را آماده می‌کند با یک نمایش خیلی مدرن که از تلفیق دو جور نمایش سنتی ایجاد شده، به مفهوم جدیدی برسد.

یک ویژگی دیگر متن نیز این است که به غیر از منتقم و مرد پل‌ساز که نقش‌شان را به ترتیب رضا دلالت از بازیگران قدیمی و خوب تئاتر کاشان و خود کارگردان بازی می‌کنند، بقیه نقش‌ها از نظر حجم و میزان حضور روی صحنه، ارجحیت خاصی بر هم ندارند و برای همین ملاکی وجود نداشته تا کارگردان نقش‌ها را به تناسب لازم بین بازیگران حرفه‌ای‌تر و آنهایی که تجربه کمتری دارند تقسیم کند. همین عدم تناسب کم و بیش باعث افت ریتم کار و کند شدن آن شده و کمی مخاطب را خسته می‌کند. با این حال بازی رضا دلالت، مجتبی جدی، محمد عباس‌زاده، مسعود نوری‌فرد، ایمان کاظمینی، محمد حمیدی‌شاد، محسن بلوری، مهدی رضایی، زهره استادی و مرتضی جهانی‌نژاد خوب و به یادماندنی از کار درآمده است.

کانون جوانه‌های کاشان یکی از بهترین سالن‌های این شهر است و حیف است در بیشتر اوقات سال حضور گرم تئاتری‌ها و نفس تماشاگران را از خودش محروم کند. امیدواریم بعد از این هم تئاترهای بیشتری در این تالار داشته باشیم.

جابر تواضعی