در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
در چنین شرایطی است که نوزاد در دامان پر مهر و محبت مادر و علاقه پدر رشد میکند و دوران کودکی را راحت و بدون مشکل و ناهنجاریهای مادرزادی میگذراند و از همه مواهب طبیعی موجود بهرهمند میگردد و انسانی متعالی و مفید برای خود، خانواده و جامعه خواهد شد.
در این زمینه، اقداماتی هست که احتمال بارداری سالم و بینقص را افزایش میدهد. بهترین حالت آن است که شما و همسرتان حداقل 3 ماه قبل از باردار شدن، برای آن برنامهریزی کنید. در چند هفته نخست که شاید حتی ندانید که باردار هستید، رشد کودک شما بیشترین تاثیر را از عوامل بیرونی میگیرد. تناسب جسمانی، سن بارداری و تغذیه صحیح که از نتایج برنامهریزی صحیح هستند موجب میشود که کودک داخل شکم شما به بهترین نحو تغذیه و حفاظت شود. از سویی ممکن است اگر شاغل هستید، خطراتی در محل کار شما وجود داشته باشد و بر کودک شما اثر بگذارد، یا شاید در مقابل بیماریهای خاصی مانند سرخجه واکسینه نشده باشید.
برنامهریزی برای بارداری، موجب میشود زمان لازم را برای فکر کردن به این مخاطرات و رفع آنها را داشته باشید. از فاکتورهای مهمی که در آغاز تصمیم به بارداری باید در نظر گرفته شود، سن بارداری است و اینکه بهترین سن برای بچهدار شدن چیست؟ طبق نظر کارشناسان، شاید بهترین سن 20 تا 30 سالگی باشد، هرچند امروزه زنان زیادی بعد از این سن ازدواج میکنند تا از نظر عاطفی و مالی آمادگی بیشتری برای بچهدار شدن داشته باشند.
بعد از 35 سالگی، خطر حاملگیهای دشوار افزایش مییابد، اما اگر بدن متناسب و زندگی سالمی داشته باشید این خطرات کمتر خواهد بود. همچنین، اگر سن شما بالای 35 سال باشد، احتمال ابتلای کودک به سندرم داون بیشتر است. در مادران زیر 18 سال، احتمال مرده به دنیا آمدن کودک یا کم بودن وزن او هنگام تولد بیشتر است، اما مراجعه منظم به پزشک و سالم نگهداشتن بدن این مخاطرات را کاهش میدهد. آنچه در این مقاله میخوانید، بررسی دهههای سنی مختلف در بارداری و مزایا و معایب هر گروه سنی است. بیشتر کارشناسان معتقدند کمتر کسی هست که در زمانی صحیح و مناسب تصمیم به بچهدار شدن و شروع تشکیل یک خانواده را بگیرد. اما هر دهه سنی که برای بارداری انتخاب کنید، مزایا و معایبی دارد. به عنوان مثال، در دوره سنی 20 سال از 20 تا 30 سالگی شما انرژی بیشتری برای مراقبت و نگهداری فرزندتان دارید اما توانایی مالیتان کمتر است و همچنین تجربیات زندگی شخصیتان نیز محدودتر است. در اواخر30 سالگی و اوایل 40 سالگی، ممکن است توانایی مالی بیشتری به دست آورده باشید اما زمان و دوره سختی را برای بارداری و سپری کردن این بارداری خواهید داشت و پس از آن نیز نگهداری و مراقبت و سر و کله زدن با یک کودک پر انرژی و فعال برای شما دشوار خواهد بود.
20 تا 24 سال
وضعیت فیزیکی و بدن شما: این دوره سنی، پربارترین سالهای زندگی شماست. احتمالا دورههای قاعدگیتان منظم است و در اکثر آنها نه در همهشان تخمدانهای شما در حال تخمکگذاری هستند. به هر حال ممکن است دقیقا وقتی که میخواهید و تصمیم میگیرید، باردار نشوید. به طور میانگین، زنان بین 20 تا 24 سال در ماه حدود 20 درصد شانس باردار شدن دارند البته در صورتی که از هیچ یک از روشهای جلوگیری استفاده نکنند. به محض اینکه باردار شدید، فشار خونتان در هر بار ویزیت توسط پزشکتان چک خواهد شد. با وجودی که اکثر زنان در دهه 20 زندگیشان فقط درصد کوچکی از خطر افزایش فشار خون را در طول دوران حاملگی دارا هستند. تحقیقات جدیدی که توسط انجمن دیابت آمریکا انجام شده، نشان میدهند که خطر ابتلا به دیابت (مرض قند افزایش یا کاهش قند خون) وابسته به دوران بارداری، در زنان 20 تا24 سال نصف زنان 40 تا 50 سال است.
حالت احساسی شما: بخش اعظم آنچه شما در مورد بارداریتان احساس میکنید، به سایر ابعاد و مسائل زندگیتان بستگی دارد. تعدادی از زنانی که پیشرفت کاریشان را در قبال داشتن بچه به تعویق میاندازند، ابتدا بیمیل و اشتیاق هستند یا اینکه احساسات دوگانه و دمدمی دارند. نکته دیگر تصوری است که زنان از تغییرات فیزیکی بدنشان در این دوران خواهند داشت، که اهمیت این مساله برای زنانی که در دهه 20 زندگیشان هستند، به مراتب بیشتر از زنان مسنتر خواهد بود. همچنین، یک زن در این سن احتمالا بیشتر روی ازدواجش و آنچه برای استحکام آن لازم است به عنوان مثال شغلش تمرکز میکند و اضافه کردن یک شخص سوم به اعضای خانواده، ممکن است برای او کار سخت و دشواری باشد.
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: میزان سقط جنین در این دوره سنی حدود 5/9 درصد است، یعنی پایینترین میزانی که میتواند باشد. به خاطر اینکه تخمکها هنوز نسبتا جوانند کمتر احتمال دارد که فرزندتان با یک ناهنجاری مادرزادی از قبیل سندرم داون یا دیگر ناهنجاریهای کروموزومی متولد شود. در صورتی که این احتمال برای زنانی که بیشتر از 35 سال دارند بسیار بیشتر خواهد بود و درست به همین دلیل است که به آنها توصیه میشود آزمایشهای غربالگری را پس از بارداری انجام دهند تا در صورت تشخیص هرگونه ناهنجاری در جنین، با تمایل خودشان بتوانند به بارداریشان خاتمه دهند.
25 تا 29 سال
وضعیت فیزیکی و بدن شما: اگر شما تغذیه معقولی داشته باشید و از مواد لازم و ضروری برای خود و جنینتان استفاده کنید و این رویه را در تمام دوران بارداریتان حفظ کنید، زایمان آسانتری خواهید داشت و قادر خواهید بود اندامتان را سریعتر و راحت تر به حالت اولیه بازگردانید. اگرچه این مورد برای تمام سنین صادق است، اما در دوره سنی 20 سال که شما از برازندگی و تناسب اندام خوب و مطلوب برخوردارید، زایمان راحتتری خواهید داشت و کاهش وزن پس از زایمان نیز برای شما آسانتر خواهد بود. بر حسب آمار، سلامت درازمدت و تحقیقات انجام شده در این زمینه، اگر شما در دهه 20 زندگیتان باردار شوید، در حداقل خطر ابتلا به سرطانهای سینه و تخمدان خواهید بود. به اعتقاد پزشکان، تغییرات هورمونیای که هر ماه در طول تخمکگذاری دوران قاعدگی ایجاد میشود و سبب افزایش هورمونهای استروژن و پروژسترون و نیز تحریک تخمدانها و سینهها میشود، ممکن است خطر ابتلا به این سرطانها را افزایش دهد. بنابراین، چون در طول دوران بارداری دیگر تخمکگذاری انجام نمیشود و از دوره قاعدگی نیز خبری نیست، خطر ابتلا به این بیماریها نیز کمتر خواهد بود.
حالت احساسی شما: در اواخر 20 سالگی احتمالا شما بیشتر در زندگی کاریتان غرق شدهاید و همچنین بسته به اینکه چه وقتی ازدواج کردهاید، وابستگیتان به همسرتان برای مواجه شدن با تغییراتی که پدر یا مادر شدن به ارمغان میآورد، میتواند در وضعیت بهتری باشد.
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: میزان سقط جنین در این سنین حدود 10 درصد است، یعنی فقط اندکی بیشتر از زنانی که 5 سال جوانتر هستند. در 25 سالگی، شانس اینکه فرزندی بدون سندرم داون یا سایر ناهنجاریهای کروموزومی دیگر به دنیا آورید، تنها کمی پایین تر از زنان 20 تا 25 سال است.
30 تا 34 سال
در این سنین توانایی باروری شروع به کاهش یافتن میکند، اما این تغییر بتدریج در طی دهه 30 زندگی ایجاد میشود. اگر میخواهید برای درمان ناباروریتان اقدامی انجام دهید، باید بدانید که شانس موفقیتتان در این سنین بالاتر از شانس زنان مسنتر است. به عنوان مثال، میزان موفقیت عمل لقاح و بارورسازی در محیط مصنوعی و آزمایشگاه (آی وی اف) برای زنان زیر 35 سال حدود 25 تا 28 درصد است، در صورتی که این میزان در زنان بالای 40 سال به 6 تا 8 درصد کاهش پیدا میکند. مطالعات نشان میدهند که میزان عمل سزارین بین زنان 30 تا34 سال 2 برابر بیشتر از زنان 20 تا30 سال است.
حالت احساسی شما: زنانی که در دهه 20 زندگیشان به طور کامل و تمام وقت درگیر شغلشان شدهاند، اغلب از لحاظ عاطفی احساس میکنند هنگامی که وارد دهه بعدی زندگیشان، یعنی 30 سالگی میشوند، برای تشکیل یک خانواده آمادگی خواهند داشت و در این زمان است که آنها انرژی و امکانات مالی لازم برای انجام این کار را دارند. اما در عین حال، ممکن است احساس کنند با انجام این کار، مجبور میشوند تعداد زیادی از برنامهها و نقشههای آینده خود را متوقف کنند و به دست فراموشی بسپارند. آنها نگرانند که آیا قادر خواهند بود دوباره به زندگی کاری خود بازگردند و آیا قادرخواهند بود آنچه را که میخواهند انجام دهند؟
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: میزان سقط جنین در این سنین حدودا 7/11 درصد است و احتمال تولد نوزادی با ناهنجاریهای مادرزادی به مراتب بیشتر از زنان کمتر از 30 سال است.
35 تا 39 سال
بعد از 35 سالگی، توانایی باروری همچنان کاهش مییابد و تا 38 سالگی طبق این روند نزولی پیش میرود. این کاهش بیشتر به این دلیل است که تخمدانهای زنان نیز با افزایش سنشان پیر و فرسوده میشود و سختتر بارور خواهند شد.
از 35 سال به بالا، بیشتر پزشکان پیشنهاد میکنند که زوجها یک سال تمام، تا قبل از انجام معالجات ناباروری، در روابط زناشویی خود از هیچ یک از وسایل جلوگیری استفاده نکنند. بزرگترین مشکل برای زوجهای نابارور، تاخیر و دیرکرد در انجام آزمایشات و درمانهای پیشبینی شده است. چرا که تفاوت بزرگی در میزان موفقیت معالجات ناباروری در یک زن در اواخر 30 سالگی، دیگری در اوایل 40 سالگی وجود دارد. این تفاوت تا جایی است که بیشتر کلینیکهای درمان ناباروری، زوجهایی را که سنشان بیشتر از 39 یا 40 سال است نمیپذیرند. خطر افزایش فشار خون در طول دوران بارداری برای زنان بالای 35 سال در مقایسه با زنان جوانتر حدود 2 برابر است. افزایش فشار خون در حدود 10 تا 20 درصد از زنان باردار این گروه سنی را در برمیگیرد. همچنین دیابت دوران بارداری در زنان این گروه سنی حدود 2 تا 3 برابر متداولتر از زنان جوانتر است و مطالعات اخیر هم نشان داده که اگر زنان در این گروه سنی با افزایش سنشان وزن هم اضافه کرده باشند، درصد خطرات احتمالی دوران بارداری و زایمان نیز برای آنها بیشتر خواهد بود. شانس داشتن یک عمل سزارین در زنان رده سنی 35 تا 39، در مقایسه با زنان در دهه سنی 20 سال حدود 2 برابر است. دلیل این امر آن است که درد زایمان در زنان مسنتر بیشتر طول میکشد. وقتی که مرحله دوم درد زایمان بیشتر از دو ساعت طول میکشد، در اغلب مواقع پزشک متخصص زایمان یا ماما در روند زایمان مداخله میکند و با انجام عمل سزارین از فشار روی جنین میکاهد.
حالت احساسی شما: در این سن ممکن است دکتر به شما انجام آزمایش آمنیوسنتز (مایعی که جنین را در داخل رحم احاطه کرده است) یا سایر آزمایشهای پیش از تولد را توصیه کند که برای بیشتر خانمها تا وقتی از نتیجه آنها اطلاع یابند ایجاد نگرانی و اضطراب میکند که باید با افکار مثبت خود را به انجام همگی آنها مجاب کنند توصیه پزشک به این دلیل است که خطر داشتن نوزادی با سندرم داون یا انواع دیگر نابهنجاریهای کروموزومی، در این سنین به طور قابلتوجهی افزایش مییابد.
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: احتمال چندقلوزایی و خصوصا 2 قلو و حتی 3 قلوزایی، بهطور قابل توجهی در اواخر 30 سالگی و اوایل 40 سالگی افزایش مییابد. این امر احتمالا مربوط به این حقیقت است که همان اندازه که سن یک خانم بالا میرود، تحریک و برانگیختگی هورمونی تخمدانها نیز به آرامی و اندک اندک تغییر مییابد. وقتی که زنی پا به سن میگذارد شانس اینکه تخمدانها بیشتر از یک تخمک را آزاد کنند افزایش مییابد و افزایش تعداد تخمکهای آزاد شده میتواند راهی باشد که این حقیقت را که بیشتر تخمکها احتمالا معیوب هستند را جبران کند. همچنین زنانی که داروهای باروری مصرف میکنند، خطر چند قلوزایی دارند، زیرا داروها تخمدانها را برای تولید تخمکهای بیشتر تحریک میکنند و افزایش تعداد تخمکهای آزاد شده نیز احتمال چندقلوزایی را افزایش میدهد. میزان سقط جنین بعد از سن 35 سال به نزدیک 18 درصد افزایش مییابد. طبق آخرین تحقیقات، میزان مردهزایی نیز در زنان پیرتر حدود 2 برابر بیشتر از زنان جوانتر است که البته دلایل آن هنوز کاملا مشخص نشده است.
40 تا 44 سال
خبر خوب اینکه: مطالعات اخیر نشان داده است که زنان بالای 40 سالی که بدون کمک گرفتن از داروهای باروری یا سایر تکنولوژیهای حمایتی دستگاه تناسلی بچهدار میشوند، نسبت به بقیه عمر طولانیتری دارند. چرا؟ یک تئوری این است که هورمون استروژن که هنوز به مقدار فراوانی در زنان بارور تولید میشود اثرات طولانی مدتی روی قلب، استخوانها و سایر ارگانهای بدن دارد. به هرحال، کمتر از یک درصد زنان 40 تا 44 ساله بچهدار میشوند و شانس باردار شدن در طول یک ماه برای زنان، بعد از 40 سالگی به تنها 5 درصد افت پیدا میکند. اینکه شما در دهه 40 به چه شیوهای از یک نوزاد مراقبت و نگهداری میکنید، به چند عامل بستگی دارد، از جمله سطح سازگاری و صلاحیت شما، عادات کلی بهداشت و سلامتی شما و اینکه آیا این نوزاد اولین کودک شماست یا خیر. بیشترین شکایتی که از زنان باردار در این دوره سنی شنیده میشود، در مورد احساس خستگی در آنهاست. در حقیقت، تغییرات هورمونی دوران بارداری سبب میشود که همه زنان احساس خستگی کنند، اما به نظر میرسد که این خستگی در زنان مسنتر بیشتر به چشم میخورد و بیشتر آنها را تحت فشار قرار میدهد. این خستگی میتواند چند برابر شود، اگر بچههای دیگری هم زیر داشته باشند. همچنین، اگر قبل از حاملگی در این سن بچههای دیگری هم داشتهاید و این اولین بارداری شما نبوده، بیشتر در معرض بیماریهای شقاق و بواسیر (بیرونزدگی مقعد)، فشار روی مثانه، پایین افتادگی بافتهای رحم و واژن، افتادگی و شل شدن سینهها هستید. زیرا نسج ماهیچهها و دیگر بافتهای بدن در این نواحی از هم فاصله گرفتهاند و گشاد شدهاند. شما میتوانید این اثرات سوء را با جلوگیری از ازدیاد وزن فراوان در طول دوران بارداری، فعالیت و ورزش متعادل و انجام ورزشهایی برای تقویت ماهیچههای واژن و رحم به حداقل ممکن برسانید.
حالت احساسی شما: هنگامی که شما وارد دهه 40 زندگیتان میشوید، کولهباری از تجربه و کمال برای تنظیم کردن کارهای مربوط به بزرگ کردن بچه خواهید داشت و همچنین صبر و بردباری بیشتری نسبت به دوره 20 سالگیتان دارید؛ اما احتمالا نگرانیهایی نیز خواهید داشت. به عنوان مثال، با خود میاندیشید هنگامی که فرزندتان دانشگاه را شروع کند، شما خیلی پیر خواهید بود یا اینکه شما و همسرتان با نگاهی به جاده زندگی درمییابید که تا 60 یا 70 سالگی درگیر و دار بزرگ کردن فرزند و به استقلال رساندن او خواهید بود. اما والدین مسنتر باید احساس از دست دادن آزادیشان را متعادل کنند و آن را با لذت به ثمر رساندن فرزندشان جایگزین کنند.
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: حدود یک سوم از کل حاملگیها در زنان 40 تا 44 سال به سقط جنین ختم میشود. به چند دلیل؛ ممکن است تخمکها برای شروع دوباره معیوب یا فرسوده باشند، اختلالات رحمی و واژینال یا ذخیره خون برای رحم به اندازه کافی برای پایدار نگه داشتن حاملگی غنی نباشد. خطرات وابسته به جفت جنین (که در آنها جفت به قسمت پایین رحم میآید و همه یا قسمتی از دهانه گردن مانند رحم را مسدود میکند و درصد خطر بالایی از خونریزی را ایجاد میکند) و انتزاع یا قطع ناگهانی وابسته به جفت (که در آن همه یا قسمتی از جفت از دیواره رحم جدا میشود) افزایش مییابد. نوزادانی که از زنان 40 ساله به بالا متولد میشوند، احتمال دارد که وزن زمان تولدشان پایینتر باشد (زیر 5/5 پوند.) خطر ابتلا به ناهنجاریهای مادرزادی کروموزومی به ازای هر سال بیشتر از 40 سالگی پیوسته و یکنواخت اضافه میشود. اگر در سن 40 سالگی بچهدار شوید، فرزندتان به احتمال یک در 106 با ناهنجاری سندرم داون به دنیا خواهد آمد و به احتمال یک در 66 با ناهنجاری کروموزومی دیگری متولد خواهد شد. اما در 44 سالگی، احتمال این خطرات به ترتیب به یک در 38 و یک در 26 افزایش خواهد یافت.
45 تا 49 سالگی
درصد زنانی که در این گروه سنی بچهدار میشوند حدود 3 درصد است و شانس موفقیت معالجات ناباروری به مقدار زیادی کاهش مییابد. توانایی حامله شدن و پایدار نگه داشتن حاملگی در این سن، خود به تنهایی کار بزرگ و موفقیتآمیزی است و به عبارتی یک واکنش از سلامت خوب جسمانی خودتان است. همه ما داستانهای موفقیتآمیزی در مورد زنانی که اواخر 40 سالگیشان با بارورسازی در محیط آزمایشگاه (لقاح مصنوعی) بچهدار میشوند شنیدهایم. اما باید بدانید بیشتر از نصف حاملگیهایی که از طریق عمل (آی وی اف) در زنان بالای 40 سال انجام میگیرند توسط تخمکهای اهداشونده صورت میگیرد. به محض اینکه در این سن باردار شدید، احتمالا نسبت به زنان باردار جوانتر بیشتر متحمل انجام آزمایشهای سخت در این زمینه خواهید شد. بیشتر زنان باردار در این سنین، یکسری آزمایشهای پر از استرس و فشار عصبی برای کنترل سلامتی قلبی و عروقیشان و آگاهی از نشانههای دیابت یا مشکلات کلیوی انجام خواهند داد. حتی اگر بدن شما در بهترین شکل فیزیکی خود قرار دارد، مراقبت و نگهداری از یک نوزاد بسیار سختتر از وقتی خواهد بود که شما در همان شکل فیزیکی اما در 20 سالگی هستید. حاملگی، از یک جهت تا اندازهای شبیه یک رویداد ورزشی است. فشار خون تقریبا 2 برابر میشود، فشار روی قلبتان افزایش مییابد و اضافه وزن روی ماهیچهها و مفاصلتان فشار میآورد.
حالت احساسی شما: بیشتر زنان در اواسط 40 سالگی در مورد سلامتی نوزادشان به اندازه سلامتی خودشان نگرانند؛ به دلیل همان خطراتی که برای هر دوی آنها در این سنین وجود دارد و ما به ذکر آنها پرداختیم. اما بیشتر حاملگیها، حتی در بین زنان 40 سال به بالا، عاقبت و نتیجه خوبی دارند. آنچه باید بدانید این است که هر چه بیشتر مراقب خودتان باشید، دوران بارداری موفقیتآمیزتری خواهید داشت.
خطراتی که ممکن است برای کودکتان وجود داشته باشد: بیش از نیمی از حاملگیها در زنان بالای 45 سال به سقط جنین میانجامد (قبل از هفته بیستم بارداری.) خطر مردهزایی برای زنان در دهه سنی 40 سال، در مقایسه با زنان دوره سنی 20 سال، 2 برابر است. به همین دلیل، تعداد بسیاری از پزشکان آزمایشهای فشار و فراصوت را در هفتههای آخر حاملگی در زنان مسنتر توصیه میکنند و انجام میدهند. درصد ناهنجاریهای کروموزومی در این سنین به وضوح افزایش مییابد. در 45 سالگی، به نسبت یک در 30 احتمال تولد نوزادی با سندرم داون وجود دارد و نیز احتمال ابتلا به ناهنجاریهای کروموزومی به نسبت یک در 21 است. در 49 سالگی، این میزان به ترتیب به یک در 11 و یک در 8 افزایش مییابد.
بالای 50 سال
میانگین سن برای یائسگی 51 سال است، اما نوعا بین محدوده سنی 45 تا 55 سالگی قابل تغییر است. تقریبا تمامی حاملگیهای بالای 50 سال به مساعدت، مواظبت و رسیدگی نیاز دارند و این مساعدت میتواند از طریق داروهای باروری، هورمونهای مکمل و در اغلب مواقع تخمکهای اهدایی صورت گیرد. زنانی که هنوز تخمکگذاری دارند معمولا باید پروژسترون را برای حداقل 2 ماه اول دریافت کنند، زنانی که تخمکگذاری در آنها متوقف شده است، به تخمکهای اهدایی برای حامله شدن نیاز دارند و باید هورمونهای استروژن و پروژسترون را برای بیشتر دوران حاملگی دریافت کنند، تا وقتی که جفت جنینشان خودش شروع به تولید این هورمونها کند. در این سن، عوارض زیادی وجود دارد؛ از جمله فشار خون، مشکلات کلیوی و مشکلات وابسته به جفت جنین که هر یک به بازبینی و نظارت دقیق و فراوان نیاز دارد. به محض تولد نوزاد، پیامدهای سن مادر به چشم میخورد. در عین اینکه تجربه و هوشیاری یک مادر 50 ساله از همتای 20 سالهاش بیشتر است، اما مادر 50 ساله از انرژی و توانایی فیزیکی کمتری برای هر 2 ساعت یکبار بیدار شدن همراه نوزاد تازه متولد شده یا سر و کله زدن با یک کودک نوپا خواهد داشت. آمار نشان داده است که وقتی زنی باردار میشود، صرفنظر از سنش، اگر از خودش به خوبی مراقبت کرده باشد، آزمایشات غربالگری پیش از تولد نوزاد را انجام داده باشد و از دستورات پزشک معالجش پیروی کند، قطعا نوزادی سالم و سلامت به دنیا خواهد آورد. تحقیقات نشان میدهند میزان مرگهای جنینی از سال 1960 در حدود 70 درصد کاهش یافته است که خبر بسیار خوبی برای همه زنان باردار است.
نسیما عرب
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: