سالمندی و فقر زنانه

فقر در میان زنان سالمند بارزتر از مردان است. فقدان درآمد و منابع کافی برای تامین معیشت پایدار، گرسنگی و سوءتغذیه، بهداشت ناکافی و فقدان یا کمبود دسترسی به آموزش و سایر خدمات اساسی، افزایش بیماری‌زایی و مرگ و میر ناشی از بیماری، بی‌خانمانی و نداشتن مسکن مناسب، محیط ناامن و بالاخره تبعیض و طرد اجتماعی، به همراه فقدان مشارکت در تصمیم‌گیری و زندگی مدنی اجتماعی و فرهنگی، از مظاهر فقر به شمار می‌رود. فقر در اشکال مختلف، مانعی در برابر برخورداری عادلانه و دسترسی به خدمات مختلف است. افراد فقیر موقعیت اجتماعی پایین‌تری دارند و فرصت‌های اجتماعی کمتری نصیب‌شان می‌شود. شرکت در بسیاری از فعالیت‌های اجتماعی مثل مسافرت یا پرداخت ورودیه نیاز به پول دارد و این امکان برای سالمندان فقیرتر وجود ندارد. این افراد در مورد خدمات و فرآورده‌های مورد نیازشان امکان انتخاب کمتری دارند و در مجموع کنترل کمتری بر زندگی خود دارند. در یک جمله، فقر به معنی برآورده نشدن نیازهای اساسی شامل غذا، پوشاک، مسکن و بهداشت است. به دلایل زیر فقر در میان زنان سالمند بیشتر دیده می‌شود:

کار در خانه از لحاظ مالی فاقد اعتبار است و این به معنی آن است که زنان خانه‌دار ازکارافتاده، فاقد پوشش مستمری و بیمه خواهند بود و چیزی دریافت نمی‌کنند؛ مگر از طریق وابستگی به همسران خود.

بسیاری از زنان به دلیل دوره‌های بارداری و شیردهی، سال‌هایی را که می‌توانند در بازار کار باشند از دست می‌دهند و در واقع به خاطر مادر بودن در محرومیت قرار می‌گیرند.

بازنشستگی زودرس در زنان، منجر به کاهش میزان مستمری دریافتی در باقی عمر می‌شود.

تبعیض مبتنی بر جنسیت، سبب می‌شود زنان فرصت‌های شغلی کمتری در اختیار داشته باشند. این شرایط سبب شده است که نه‌تنها در کشور ما، بلکه در سراسر جهان وضعیت اقتصادی زنان سالمند بسیار بدتر از همتایان مردشان باشد.

دکتر مهشید فروغان
استاد دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی