زنگ کتابخوانی مدارس

زنگ تفریح بود، اما برخلاف معمول که در چنین وقتی همه بچه‌ها باید در حیاط مدرسه باشند،‌ راهروی مدرسه بسیار شلوغ بود و دانش‌آموزان زیادی به دور چندین میز بزرگ حلقه زده بودند.

روی میزها ، کتاب ‌های زیادی که به همت مدیر و مسوولان مدرسه برای کتابخانه تهیه شده بود ، در قالب نمایشگاهی ساده، بچه‌ها را به خود جلب کرده بود.آنان ذوق و شوق زیادی داشتند و کتاب‌ها را یکی‌یکی ورق می‌زدند و به هم نشان می‌دادند.

دیدن چنین اشتیاقی در یک منطقه محروم، مرا به فکر فروبرد، این‌که برخلاف آنچه تصور می‌کنیم، میل کتابخوانی در بیشتر کودکان و نوجوانان ما وجود دارد و تنها باید آن را هدایت و پشتیبانی کرد.

همین حرف را داشتم با دوستم که دبیر علوم آن مدرسه است، در میان می‌گذاشتم که دانش‌آموزی به ما نزدیک شد. یک دایره‌المعارف قطور مربوط به زیست‌شناسی را در دست داشت و با افتخار گفت که تصمیم گرفته آن را از کتابخانه به امانت گرفته و 10 روزه بخواند و مطالبش را حفظ کند.

با این‌که از چنین علاقه‌ای خوشحال شدم، اما بابت این‌که آن دانش‌آموز نمی‌دانست فرهنگنامه‌هاو دایره‌المعارف‌ها برای یک نفس خواندن و حفظ کردن نیستند، تاسف خوردم. این برداشت غلط او ناشی از کم‌کاری ماست که آموزش درست کتابخوانی را به بچه‌ها آموزش نداده‌ایم.

در همین هفته کتاب که ششمین روزش را پشت‌سر می‌گذاریم، دغدغه‌‌های ناشی از آمار پایین سرانه مطالعه در کشور را بارها خوانده و شنیده‌ایماما هیچ‌گاه از خودمان نپرسیده‌ایم که برای آموزش کتابخوانی در مدارس و کتابخوان کردن کودکان آیا کاری انجام داده‌ایم. اگر بخواهیم با برنامه‌ریزی چند ساله، شاهد نسلی اهل مطالعه و دوستدار کتاب باشیم، آیا جایی بهتر از مدارس سراغ داریم؟

متاسفانه آنچه این روزها بر فضای کلاس‌های درس حاکم شده است و بسیاری از پدر و مادرها و رسانه‌ها هم به آن دامن می‌زنند، جایگزین شدن کتاب‌های کمک آموزشی به جای کتاب‌‌های درسی است.

همه دوست دارند به جای خواندن مطالب تشریحی و تحلیلی، هر درس را در چند پرسش و پاسخ فشرده کنند تا گرفتن نمره خوب تضمین شود؛ غافل از این‌که چنین رویه‌ای دانش‌آموزان را با مطالعه بیگانه‌تر می‌سازد.

گسترش فرهنگ کتابخوانی در دانش‌آموزان، نیازمند یک بازنگری عمیق در روش‌های تدریس، سنجش و آزمون مدارس است.

شیوه‌هایی که در حال حاضر پیاده می‌شوند، دانش‌آموزان را حتی از مطالعه درست و دقیق کتاب‌های درسی نیز دور می‌سازند تا چه برسد به کتاب‌های عمومی‌تر.

برای هدایت و پشتیبانی علاقه نهفته در بچه‌ها برای مطالعه، باید مدارس ما دارای کتابخانه‌های مجهز ، کتابدارهای ورزیده و زنگ‌های ویژه آموزش کتابخوانی باشند.

اگر در برنامه درسی هفتگی دانش‌آموزان از همان کلاس اول، زنگ کتابخوانی را بگنجانیم و آنان را به سوی مطالعه ، خلاصه‌نویسی و اظهارنظر درباره آنچه خوانده‌اند سوق دهیم، می‌توانیم امیدوار باشیم که سرانه مطالعه در کشور به آن میزانی برسد که برازنده ایران تاریخی و باستانی ما باشد.

مهدی یاورمنش