آیین رسیدگی در دادسراها

زمان اولیه تاسیس نهاد تعقیب یا حداقل نیاز به مداخله دولت در تعقیب برخی جرایم را می‌توان همزمان با پایان دوره انتقام خصوصی و آغاز دوره دادگستری عمومی دانست. در بحث تعقیب جرم، نظام‌های اتهامی، تفتیشی و مختلط برای عموم حقوقدانان مفاهیمی آشناست. از این میان دیرینه‌ترین شیوه رسیدگی، نظام اتهامی است. این شیوه در خاور نزدیک، روم، یونان قدیم، دوران ملوک‌الطوایفی و اوایل قرون وسطی و در فرانسه زمان غلبه بربرها و بخصوص قرن نهم میلادی مورد توجه بوده‌اند. امروز نیز می‌توان این شیوه را به شکل مدرن و منطبق با وضع امروز در کشورهای آمریکای شمالی، کانادا و انگلستان مشاهده کرد. از عمده ویژگی‌های این نظام ضرورت طرح شکایت شاکی خصوصی برای تعقیب جرم، شفاهی بودن رسیدگی‌ها، علنی بودن جلسات محاکمه، ترافعی بودن و رعایت تساوی بین طرفین دعوا عنوان شده است. از نظر اصول تشکیلات قضایی، این سیستم مختص یک نظام مردمسالار است. لذا مسوولیت متهم در برابر اجتماع است و رای نیز به مجموع شهروندان تعلق دارد و چون مسوولیت متهم در برابر اجتماع است، قضاوت و رای نیز با مجموع شهروندان است.

کتاب «دادسرا و تحقیقات مقدماتی» نوشته محمدحسین شاملو احمدی، بازپرس دادسرای عمومی و انقلاب تهران شامل 2 بخش اصلی است. در بخش اول این کتاب ملزومات و ویژگی‌ها، اصول و قواعد و ضوابط حاکم بر تحقیقات مقدماتی مورد بحث قرار می‌گیرد و در بخش دوم، مراحل انجام تحقیقات مقدماتی از مرحله کشف تا مرحله تعقیب و تحقیق (از شهود و مطلعین و مدعی خصوصی و متهم) انواع تامین و اقدامات تکمیلی تحقیقات مقدماتی و تصمیماتی که اتخاذ آن به مفهوم پایان تحقیقات مقدماتی است (مانند قرارهای موقوفی و منع تعقیب، ترک تعقیب، تعلیق تعقیب، بایگانی پرونده، قرار مجرمیت و متعاقب آن صدور کیفرخواست) پرداخته می‌شود. در مبحث مربوط به به نتیجه‌گیری کلی، نتایج حاصل از تحقیق و آنچه از نظر تئوری از جهت تطبیق با قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه تحصیل شده است و نیز تجربیات و اندوخته‌های سال‌ها کار قضایی که ذکر آن برای توجه قانونگذار که هم اکنون در حال تدوین قانون آیین دادرسی کیفری جدی بر مبنای احیای دادسراهاست، مفید به نظر می‌رسد به طور خلاصه ذکر خواهد شد.

تحقیق در زیبایی و انسان‌شناسی

نام کتاب: روش تحقیق در منطق زیبایی و انسان شناسی
مولف: مهرداد اوستا به کوشش بهروز ایمانی
ناشر: سوره مهر
قیمت: 5700 تومان

انسان تنها کلمه‌ای است که همه معانی و مفاهیم را یکجا در بردارد و هر کلمه‌ای در اقصای مفاهیم خود، مفهومی است از مفاهیم بی‌شمار این کلمه. انسان به مفهوم مطلق، بیان بی‌اعتبار ساختن سبب‌هاست و تحقق علت اولی یعنی علم مطلق و آنجا که قلمرو بی‌نهایت اوست، هر چیز با وجود او می‌تواند وجود داشته باشد و جدا از او، همه ارزش‌های خود را از دست بدهد و لفظ با وجود اوست که معنی پیدا می‌کند و هر صفت با اراده او شریف است، یا بی‌‌ارج و ناچیز.

آنچه نقل شد بخش‌هایی بود از بینش اندیشه‌های اوستا درباره انسان و شناخت او که موضوع این کتاب است.

از نظر اوستا، هریک از حماسه‌های پهلوانی، منظومه‌های عرفانی و غنایی، به هر زمانی و در هر موقعیت جغرافیایی که در پهنه جهان پدید آمده‌اند، همه سرگذشت انسان است که در کلام هنروران بزرگ، تحقق وقوع خویش را حکایت می‌کند.

در این راستا، خالق این پژوهش، نشان انسان و سرگذشت او را در دو اثر سترگ و گرانمایه ادبیات فارسی، مثنوی مولوی و منطق‌الطیر عطار باز می‌جوید. بنابراین در این کتاب به رمزگشایی و شرح قصه‌های تمثیلی بر پایه انسان‌شناسی مولوی و عطار می‌پردازد و دست به تاویل و تفسیر آنها می‌زند.

به طور کلی نویسنده در این فصل تلاش کرده است مفهوم توحید و شرک و مفهوم انسان به طور خاص و عام را مورد بحث و بررسی قرار دهد تا این‌که مفهوم کلی انسان کامل از آن استخراج شود. مرحوم اوستا در بخش تاویل و تفسیر داستان طوطی و بازرگان از مثنوی معنوی، به رمزگشایی و شرح این قصه تمثیلی بر پایه انسان‌شناسی می‌پردازد.

به اعتقاد او بازرگان تمثیلی است از انسان و به این سبب آن بازرگان همانا من گوینده یا مولوی است که سرانجام من یک انسان است. طوطی گرفتار در قفس و زیبا، اشارت است به حقیقتی که شرافت گوهر آدمی قائم به وجود اوست: انسانیت و منش آدمی، گوهر انسانی. همچنین سفر بازرگان تاویلی است از تلاشی که در روح آدمی برای رسیدن به حقیقت پیدا می‌شود و در ادامه این‌که هندوستان تمثیلی است از سفر و سیر آدمی به عالم و دیاری که نام آن حقیقت است، دیاری در نهاد آدمی.

به طور کلی، در این فصل، داستان طوطی و بازرگان، از آغاز تا پایان، یکسره سرگذشت یک انسان است، انسانی که از نسبت‌ها درمی‌گذرد و به نامحدود می‌پیوندد و این انسان همانا خود مولوی است و داستان طوطی و بازرگان نقد حال اوست و هر کدام از عناصر داستان، به گونه‌ای تعینی از منش او هستند.

بخش پایان اثر اوستا، تأویل و شرح منطق‌الطیر عطار نیشابوری است. در نظر او عارف نیشابور در این منظومه عارفانه، سرگذشتی همه تمثیلی و استعاری از سیر و سفر خویش باز می‌گوید. این سیر و سفر با جمله قصه‌های منظوم آن، سفری است یکسره درونی، با لحن استعاری خود از سی مرغ که هر یکی به نوبه خود مفهومی است از تعیین و منش وی که سخن سر می‌کند. هر یکی از این مرغان فراخور حال خود، منطقی خاصه خویش دارد و نهایتی را می‌اندیشد که افق مطلوب سیر و سلوک اوست و به اثبات داعیه خویش سخن می‌گوید، لیکن اگر چه هر مرغی به تمثیل مفهومی است از گوینده، با این همه آنچه مفهوم نهایی همه این مفاهیم است، حقیقتی است برتر از این جمله که سرانجام به وحدتی می‌پیوندد که دریافت آن وحدت در آفاق ادراک عارف، تحقق توحید خواهد بود.