سرطان در گذر زمان

موسی مایمونیدس، فیلسوف، دانشمند و طبیب سرشناسی بود که در سال 1190 میلادی، نسخه درمانی معروف به 10 فرمان درمانی را ارائه کرد. براساس مستندات تاریخی، نسخه پنجم این فرمان‌ها به سرطان و راه‌های درمان آن ارتباط داشته است. او در این نسخه اعلام کرده است که می‌توان با استفاده از روش قطع کردن ارتباط کل بدن با ناحیه‌ای که به تومورهای سرطانی مبتلاست، به بیمار سرطانی کمک کرد. بر اساس نظرات او این امکان وجود دارد که تمام ریشه‌های تومور سرطانی را تا رسیدن به بافت‌های سالم از میان برد. البته به نظر او اگر تومورها در نزدیکی عضو بسیار حساسی از بدن قرار داشته باشند یا رگ‌های اصلی خونی بدن از آن عبور کنند، استفاده از این روش توام با خطر خواهد بود.

کد خبر: ۲۹۰۷۹۴

طرح نظریه لنفی سرطان

جان هانتر، نظریه پرداز و جراح سرشناس اسکاتلندی، در سال 1750، از نظریه لنفی هافمن و استال درباره سرطان حمایت قاطعی کرد. بر اساس این نظریه، سرطان متشکل از لنف تخمیر شده‌ای از تراکم باpH متفاوتی است. او بر این باور بود که اگر سرطان به نواحی مختلف بدن سرایت نکرده باشد، می‌توان با آن مقابله کرد. البته گرچه بعدها ثابت شد که لنف تخمیر شده علت اصلی بروز این بیماری نیست، با این حال نظریه هانتر درخصوص از بین بردن تومورهای سرطانی پیش از سرایت آن به سایر نواحی بدن مورد تایید قرار گرفت و البته هنوز هم به عنوان یک روش درمانی رایج به آن نگاه می‌شود.

طرح نظریه دگردیسی

ژوزف کلاد آنتلم، پزشک سرشناس فرانسوی و متخصص بیماری‌های زنان، در سال 1829 میلادی یکی از نقاط عطف تاریخ سرطان و تلاش‌های بشر برای غلبه بر آن را رقم زد. او درخصوص گسترش توده‌های سرطانی مقوله‌ای تحت عنوان «دگردیسی» را مطرح کرد. یونانیان باستان از این عبارت برای نشان دادن انتقال و تغییر فرم از یک جا و حال به نقطه و حالتی دیگر استفاده می‌کردند. این یافته در دنیای پزشکی بسیار مهم و ارزشمند تلقی می‌شود، چون از آن به عنوان عامل تقریبی 90 درصد تمامی مرگ و میرهای ناشی از ابتلا به سرطان یاد می‌شود. در حال حاضر نیز در بسیاری از دانشگاه‌های جهان تحقیقات مختلفی روی یافته‌های ژوزف کلاد در حال انجام است.

نظریه خاک و دانه

در سال 1889 میلادی، اتفاق جالب توجهی در دنیای پزشکی و روند مقابله با سرطان روی داد. استفان پاگت، یک جراح انگلیسی بود که در خلال تحقیقات خود نمونه‌برداری‌های صورت گرفته از بیش از یکصد زن مبتلا به سرطان سینه را مورد بررسی قرار داده بود. او متوجه شد که لگوهای دگردیسی در این بیماران تصادفی نبوده و بنابراین نظریه جالب توجهی را مطرح کرد که براساس آن، سلول‌های سرطانی (دانه‌ها) کشش خاصی به سوی برخی اعضای بدن (خاک) دارند و در این فرآیند، دگردیسی تنها در صورتی روی می‌دهد که خاک و دانه با یکدیگر مطابقت داشته باشند. طرح این نظریه انقلابی بزرگ در زمینه بررسی علل شکل‌گیری توده‌های سرطانی ایجاد کرد و محققان را به ادامه این راه دشوار امیدوارتر از گذشته کرد.

اشعه ایکس و تحول در درمان سرطان

از کشف اشعه ایکس به عنوان یکی از تاریخی‌ترین رویدادهای علمی پزشکی جهان یاد می‌شود، رویدادی که پیامدهای مثبت آن فرآیند تشخیص و درمان تومورهای سرطانی را نیز متحول کرد. ویلهلم کونراد رونتگن در سال 1895 این پرتوها را کشف کرد تا نام خود را برای همیشه در تاریخ علمی جهان به ثبت برساند. این کشف تاریخی با تغییرات عمده‌ای در فرآیند تشخیص و درمان سرطان همراه بوده است؛ به طوری که تنها 4 سال بعد، یعنی در سال 1899 میلادی، استفاده از پرتوهای ایکس برای تشخیص و درمان سرطان به کار گرفته شد. از آن زمان تاکنون، این تکنیک با تحولات مختلفی همراه بوده است و در دهه‌های اخیر نیز شیوه‌های نوینی در این زمینه ارائه شده است، با این حال آنچه که در سال 1899 در زمینه تشخیص سرطان و درمان آن با استفاده از اشعه ایکس روی داد، در نوع خود رویدادی تاریخی محسوب می‌شود.

ابداع شیمی‌درمانی

در دهه‌های گذشته، سرطان همواره با شیمی‌درمانی همراه بوده است. این تکنیک درمانی در سال 1946 ارائه شد و از آن به عنوان نخستین دستاورد بزرگ علمی بشر پس از جنگ‌های جهانی یاد می‌شود. لوئیس گودمن، محقق جوانی بود که مطالعات گسترده‌ای روی گازخردل نیتروژن انجام می‌داد. او در ادامه به این نتیجه رسید که می‌توان از این ماده برای درمان سرطان استفاده کرد. او این گاز را که در جریان جنگ جهانی دوم به کار گرفته شده بود، مورد بررسی‌های دقیق آزمایشگاهی قرار داد و به این نتیجه رسید که می‌توان از آن به عنوان عامل مناسبی برای کمک به بیماران سرطانی ازجمله بیماران مبتلا به سرطان خون استفاده کرد. این محقق استفاده شیمی درمانی برای درمان انواع سرطان‌ها را نیز مطرح کرد. این تکنیک چندین دهه است که به عنوان شیوه اصلی درمان سرطان به کار گرفته می‌شود.

پروژه ژنوم انسانی

«پروژه ژنوم انسانی تکمیل شد.» انتشار این خبر در سال 2003، همچون بمب بزرگ و قدرتمندی بود که دنیای علوم نوین را متحول کرد. در این پروژه که در سال 1990 میلادی آغاز شده بود، بالغ بر 20 تا 25 هزار ژن درDNA انسان تشخیص داده شد و همچنین توالی 3 میلیارد جفت پایه شیمیایی شناسایی شد کهDNA انسانی را شکل می‌دهند. به عقیده محققان، آنچه که از این دستاورد بزرگ علمی پزشکی به دست می‌آید، می‌تواند زمینه‌ساز درمان بیماری‌ها و اختلالات شدید در بدن ازجمله سرطان باشد. گرچه از نهایی شدن این پروژه تنها چند سال می‌گذرد، اما در این مدت کوتاه استفاده‌های گسترده‌ای از آن در درمان سرطان شده است.

نخستین واکسن سرطان

در سال 2006، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) دارویی را به عنوان نخستین واکسن سرطان تایید کرد که بشر امیدهای زیادی به کارآمد بودن آن بسته است. این واکسن که GARDASIL نام دارد، از بدن انسان در برابر عاملی موسوم به HPV حفاظت می‌کند که از آن به عنوان عامل اصلی ابتلا به سرطان گردن رحمی یاد می‌شود. به نظر می‌رسد ارائه این واکسن جدیدترین دستاورد بشری در زمینه مقابله با سرطان و در نهایت درمان آن باشد، اما دانشمندان چشم‌انداز روشنی را برای درمان این بیماری در سال‌های آتی ترسیم می‌کنند.