ماجرا از آنجا شروع شد که رسانههای چین هفته گذشته از تصمیم دولت این کشور برای کمک به توسعه منطقهای در پاکستان خبر دادند که هند مدعی تملک آن است. هندیها به تلافی این اقدام از دالاییلاما، رهبر معنوی تبتیها دعوت کردند از یکی از ایالتهای این کشور که چین نسبت به آن ادعاهای ارضی دارد دیدار به عمل آورد.
هان هوا، از کارشناسان امور جنوب آسیا در دانشگاه پکن، پایتخت چین میگوید: در شرایط کنونی فوریترین اقدامی که باید در دستور کار دو طرف قرار گیرد مدیریت بحران است. او میافزاید: فکر نمیکنم هیچ یک از 2 کشور بخواهند وضعیت از این بدتر شود.
مبادله عبارات تند و تهدیدآمیز بین دهلینو و پکن در واقع بر سر اختلافات ارضی دیرینه که یک بار دو طرف را در سال 1962 میلادی به سوی جنگ و منازعه نظامی سوق داد و پس از آن خاستگاه برگزاری 13 دور مذاکرات البته بیثمر بود، شکل گرفت. با این همه به نظر میرسد مشکلاتی عمیقتر در پسزمینه تنشهای دو کشور باشد.
شن دینگلی، جانشین مدیر مرکز تحقیقات آسیایی چین معتقد است مشکل اصلی هند و چین مساله کسب جایگاه رهبری و ابرقدرتی در آسیا است و یادآوری میکند سوالی که هر دو طرف سعی دارد پاسخی به نفع خود برای آن بیابد، این است که کدام کشور در آسیا پیشرو است؟
روزنامه خلق، ارگان رسمی حزب کمونیست چین هفته گذشته سناریوی از پیش طراحی شده را علیه هند به مرحله اجرا درآورد. این روزنامه در یکی از سرمقالههای خود هند را به تنشآفرینی و جاهطلبی متهم کرد و مدعی شد رویای ابرقدرت شدن به علاوه رویکردهای یکجانبهگرایانه هند عامل اصلی بروز تنش بیندو کشور است.
این جملات با بیانیهای از سوی وزارت امور خارجه چین تکمیل شد که در آن به سفر انتخاباتی اوایل ماه جاری میلادی مانموهانسینگ، نخستوزیر هند به استان ارونچالپرادش در شمال شرقی این کشور که پکن مدعی تملک آن است، اعتراض شده بود.
هند به این تحرکات با اعتراض به پیشنهاد پکن برای مشارکت در پروژه مهار آبهای سطحی در کشمیر تحت کنترل پاکستان که هند ادعا دارد بخشی از خاک این کشور است واکنش نشان داد. دهلینو اندکی بعد اعلام کرد به دالاییلاما، رهبر معنوی تبتیها که در تبعیدی خودخواسته مقیم این کشور است، اجازه داد از یکی از معابد مهم تبتیها در ارونچالپرادش دیداربه عمل آورد.
هدف از صدور این مجوز بیشک به خشم آوردن مقامات پکن بوده که پس از ناآرامیهای مارس 2008 تبت حساسیت خاصی نسبت به موضوع تبت و تحرکات دالاییلاما پیدا کردهاند.
در همین حین هند طی ماههای گذشته 2 واحد از نیروهای ارتش خود را به استانهای مرزی با چین منتقل کرده و دستاندرکار ساخت 3 فرودگاه جدید در حاشیه رشته کوههای هیمالیاست. کارشناسان پکن این اقدامات را به منزله تلاش هندیها برای همسنگ کردن توان خود در منطقه با ارتش چین ارزیابی کردهاند.
آنچنان که ژان فرانسیس هوچت، رئیس مرکز مطالعات چین معاصر که از موسسات نظریهپرداز فرانسوی است که دفاتر مرکزیاش در هنگکنگ قرار گرفتهاند، میگوید مرزهای هند و چین بیش از آن که خود معضلی جدی باشند به نقطه تلاقی سیاستهای منطقهای دو کشور تبدیل شدهاند.
نارضایتی چین
یکی از مولفههایی که همیشه مایه نارضایتی چینیها بوده کمکهای ایالاتمتحده به دهلینو و بهویژه توافقنامه اخیر همکاری هستهای دو کشور است که سال گذشته میان دهلینو و واشنگتن به امضا رسید.
پکن علاوه بر ناخشنودی از گرم شدن روابط هند و آمریکا دلنگران این مساله است که این توافقنامه میتواند به پیشبرد برنامه هستهای نظامی هند هم کمک کند.
در همین حین هند طی ماههای اخیر به شکلی برنامهریزی شده در رزمایشهای نظامی مشترک با ارتشهای استرالیا و ژاپن مشارکت داشت که از نگاه پکن اقدامی تحریککننده بود.
هارش پولنت، استاد علوم سیاسی کالج کینگلند بریتانیا معتقد است روند تحولات در روابط دهلینو پکن موید این واقعیت است که چینیها تصمیم گرفتهاند رقابت خود با هند را از زیر پوست دیپلماتیکیاش خارج ساخته و به شکلی آشکار به رقابت با دهلینو بپردازند.
سالهاست که هندیها از آنچه تلاشهای پکن برای محدود ساختن نفوذ دهلینو در جنوب آسیا مینامند ابراز ناخرسندی میکنند. یکی از مشهورترین جلوههای این تلاش همگرایی و دوستی عمیق چین با دشمن قدیمی هند یعنی پاکستان است.
دهلینو همچنین دل خوشی از کمکهای نظامی چین به همسایگانش از جمله بنگلادش، برمه، نپال و سریلانکا ندارد.
بدبینی دوجانبه
به همان اندازه که چینیها به سیاست و اقدامات هند بدگمان هستند، هندیها هم با حساسیت تحرکات چین در سطح منطقه را تحت نظر دارند.
هان با اشاره به این مساله میگوید: نمیتوان تحولات اخیر در روابط هند و چین را منفک از مجموعه موازنه قدرت دو کشور دید. او میافزاید: استراتژی آمریکا کمک و حمایت از هند با هدف تبدیل این کشور به نوعی وزنه تعادل در سطح منطقه برای جلوگیری از یکهتازی چین است که توافقنامه هستهای نماد همکاریهای استراتژیک دو کشور بود.
در پس زمینه این بدبینیهای دوجانبه که موجب شده عبارات تند جای ژستهای دوستانه قبلی را بگیرد دیدار قریبالوقوع دالاییلاما از ارونچال پرادش میتواند شعلهور شدن خصومتهای دو طرف را منجر شود.
هان معتقد است سرمقاله روزنامه خلق در واقع حامل پیامی برای دهلینو بود که به زمامداران هند یادآوری میکرد پکن «بازی با کارت تبت را بر نخواهد تابید.»
به اعتقاد پانت مشکل اینجاست که هندیها کارت دیگری جز تبت برای رو کردن در مقابل چینیها ندارند و صدور مجوز دیدار دالاییلاما از ارونچالپرادش به نوعی تلافی اقداماتی است که چینیها در مرزهای مشترک دو کشور انجام میدهند.
این تاکتیک نگرانکننده است چرا که به احساسات ملیگرایانه در هر دو سوی مرز دامن زده و احتمال از کنترل خارج شدن شرایط را بیشتر میکند.
برنامه سفر دالایی لاما به ارونچال پرادش
دالایی لاما، رهبر بوداییهای تبت 8 نوامبر (17 آبان) به ایالت ارونچال پرادش در مرز هند و چین سفر میکند.
سخنگوی دالایی لاما در این باره به خبرگزاری فرانسه گفت: دالایی لاما از 8 نوامبر به مدت یک هفته به این منطقه سفر کرده و از معابد محلی و بیمارستانی که خود وی به آن کمک مالی کرده است، دیدار خواهد کرد. او افزود: این سفر اهداف سیاسی ندارد. منطقه مرزی ارونچال پرادش که از شمال با تبت هم مرز است به موضوعی قابل بحث در روابط چین و هند بدل شده است.
البته دو کشور از سال 2003 گفتگوها در مورد اتخاذ سازوکاری مبتنی بر حذف محدودیتهای مرزی را آغاز کردهاند. هند مدعی است چین 38هزار کیلومترمربع از خاک این کشور را در کشمیر اشغال کرده است. چین هم از سویی دیگر مدعی است90 هزار کیلومتر از اراضی ایالت ارونچالپرادش به خاک تبت تعلق دارد.
منبع : آسیا تایمز
مترجم: رضا سادات
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت:
