دست پشت کنکوری‌ها را بگیرید

قبول نشدن در کنکور برای خیلی‌ها شکست محسوب می‌شود و ممکن است در پی این اتفاق ضربات روحی شدیدی را متحمل شوند که گاه به سختی قابل جبران است .

نقش خانواده‌ها در روحیه بخشی به فرزندانی که نتوانستند وارد دانشگاه شوند بسیار موثر است و برخورد آنها تا حدودی می‌تواند تعیین‌کننده میزان آرامش فرزندشان باشد. می‌خواهیم مطالبی را دراین خصوص مطرح کنیم تا از تاثیرات منفی قبول نشدن در کنکور بکاهیم و نکاتی را به خانواده‌ها یادآور شویم تا بتوانند به فرزندشان کمک کنند و باعث پیشرفت او شوند.

برنامه‌ریزی قبلی

والدین با توجه به شناختی که از فرزند خود دارند می‌توانند بسیاری از اتفاق‌ها را پیش‌بینی کنند. مثلا می‌توانند بفهمند اگر فرزندشان در کنکور دانشگاه‌ها قبول نشود دچار استرس خواهد شد. والدین می‌توانند بر اساس این پیش‌بینی‌ها یک سری برنامه‌ریزی قبلی داشته باشند؛ مثلا با فرزندشان به گفتگو بپردازند و قبل از اعلام نتایج او را آماده کنند که اگر قبول نشد ظرفیت پذیرش آن را داشته باشد. به او اطمینان دهید اگر قبول نشود مورد سرزنش شما قرار نخواهد گرفت و دنیا هم به آخر نخواهد رسید.

والدین می‌توانند روی نقاط ضعف فرزندانشان از خیلی قبل‌تر کار کنند. مثلا می‌توان فهمید که بچه‌ای زیاد دچار استرس و اضطراب می‌شود یا نه. اگر بتوانیم در سنین پایین خصوصیات روحی منفی را در بچه‌ها از بین ببریم، شاید در آینده بسیاری از مشکلات برای آنها پیش نیاید. بچه‌ای که در مدرسه با استرس می‌تواند امتحانات را پشت سر بگذارد ممکن است سال به سال استرسش در امتحانات بیشتر شود پس حتی کوچک‌ترین مشکلات روحی فرزندانتان را دست کم نگیرید و آن را حل کنید.

برنامه‌ریزی قبلی جنبه دیگری نیز دارد و آن برنامه‌ریزی تحصیلی است پدر و مادری که دانشگاه برایشان مهم است و از فرزندشان توقع دارند که حتما در آن قبول شود به جای استرس وارد کردن می‌توانند با کنترلی معقول و دقیق روی درس خواندن او و برنامه‌ریزی تحصیلی و ایجاد شرایطی که بتواند درس بخواند به او در این زمینه کمک کنند.

در ضمن یادتان باشد باید فرزندتان را همان‌طور که هست بپذیرید و توانایی‌هایش را همانقدر که هست باور کنید نه کمتر و نه بیشتر و این مستلزم یک شناخت دقیق از فرزندتان است نه آن چیزی که در رویایتان می‌پرورانید.

قبولی در کنکور یا هر موفقیتی که برای فرزندتان به دست می‌آید، حاصل یک عمر آموزش و تربیتی است که فرزند در محیط خانه و مدرسه تحت آن قرار گرفته است پس با رها کردن فرزند خود و اهمیت ندادن به او انتظار نداشته باشید موفقیت‌های بزرگی کسب کند.

مهم امکانات رفاهی و مالی که در اختیار فرزندتان قرار می‌دهید نیست بلکه ایجاد انگیزه برای درس خواندن است چرا که بسیارند کسانی که بدون امکانات و رفاه در کنکور رتبه‌های بسیار بالا آورده‌اند اینها کسانی هستند که با انگیزه و علاقه درس خوانده‌اند و از استعداد خود بالاترین بهره را برده‌اند. پس ایجاد علاقه درونی به درس خواندن، به رفتار و صحبت‌های شما با فرزندتان بستگی دارد نه امکانات و پولی که در اختیار او قرار می‌دهید.

قبولی در کنکور 2 جنبه دارد: دانش و روحیه. دانش از فراگیری دروسی حاصل می‌شود که فرد در طول چندین سال در مدرسه خوانده است. اما روحیه از چیزهای مختلفی نشات می‌گیرد که برخی بیرونی و برخی درونی‌اند. شما به عنوان والدین می‌توانید برای فرزندتان مایه تضعیف روحیه یا روحیه‌بخش باشید.

تصحیح دیدگاه راجع به کنکور

شما نقش کنکور را در زندگی آینده چقدر مهم می‌دانید؟ دانشگاه رفتن چقدر برایتان مهم است؟ آیا موفقیت را در گرو دانشگاه رفتن می‌بینید؟ جواب به این سوالات می‌تواند دیدگاه شما را راجع به کنکور و دانشگاه نمایان کند. بعضی‌ها در جواب به این سوالات دانشگاه رفتن را بسیار مهم می‌دانند و معتقدند باید به دانشگاه رفت تا موفق شد و بعضی‌ها هم معتقدند دانشگاه به درد نمی‌خورد و فقط باید به دنبال پول رفت و...

باید گفت که هیچ کدام از ایندو دسته دیدگاه درست و معقولی به دانشگاه و قبولی در کنکور ندارند؛ چرا که تمام انسان‌های موفق دانشگاه نرفته‌اند و تمام دانشگاه رفته‌ها نیز بی‌پول، بیکار و ناموفق نیستند. باید گفت هر انسانی در راستای توانایی‌ها، علایق و استعدادهایش باید قدم بردارد تا در زندگی موفق شود و احساس خوبی داشته باشد.

حال کشف این علایق و استعدادها بخشی به عهده والدین و بخشی نیز به عهده خود فرد است. والدین می‌توانند بفهمند که فرزندشان در چه زمینه‌هایی استعداد دارد و علاقه نشان می‌دهد و از همان بچگی می‌توانند استعدادهای فرزندشان را پرورش دهند و در مسیر درست هدایت کنند. خود فرد نیز از بعد از سنین نوجوانی می‌تواند راجع به خود تصمیم بگیرد و بفهمد استعداد و توانایی‌هایش در چه زمینه‌هایی بیشتر است و به کدامشان علاقه‌مندتر.

دانشگاه راه فراگیری علم و دانش به طور کلاسیک و بیشتر تئوری است، اما تنها راه فراگیری علم و دانش نیست و چه بسا افرادی که خارج از دانشگاه در فراگیری علم و هنر و ورزش موفق‌تر بوده‌اند، مثلا حتما متخصصان کامپیوتری را دیده‌اید که بدون مدرک دانشگاهی از بسیاری از کسانی که مدرک دانشگاهی دارند، متبحرترند یا نقاشانی که اصلا دانشگاه نرفته‌اند و نوازندگانی که موسیقی را در دانشگاه نیاموخته‌اند و ورزشکارانی که مدرک دانشگاهی ندارند و هزاران نمونه دیگر.

پس دانشگاه رفتن تنها راه موفقیت نیست و ممکن است کسی استعداد فراگیری مطالب را به صورت تئوری نداشته باشد، اما در آموزش‌های عملی بسیار با استعداد باشد.

امروزه برای فراگیری هر فن و هنر و ورزشی می‌توان بدون دانشگاه رفتن اقدام کرد و متخصص شد. دانشگاه برای کسانی لازم است که می‌خواهند رشته‌هایی را دنبال کنند که بدون دانشگاه رفتن موفقیت در آنها میسر نیست، مثل پزشکی. دسته دیگری نیز که دوست دارند مدارک دانشگاهی داشته باشند و درس بخوانند و از تاریخچه هر چیز و تئوری‌ها و نظریه‌های علمی آگاه باشند و به صورت آکادمیک با علم و دانش روبه‌رو شوند نیز به دانشگاه می‌روند. امروزه بسیارند افرادی که پس از دانشگاه رفتن و گرفتن مدرک بدون استفاده از معلومات دانشگاهی‌شان و بدون وجود بازار کار برایشان در جامعه پخش می‌شوند و دانشگاه رفتن برایشان هیچ حاصلی ندارد.

متاسفانه در جامعه ما افراد زیادی وجود دارند که بشدت مدرک‌گرا هستند و فکر می‌کنند اگر کسی مدرک دانشگاهی ندارد پس بی‌فایده است و هیچ کاری از او برنمی‌آید. با توجه به ظرفیت دانشگاه‌های ما مشخص می‌شود که نمی‌توان انتظار داشت همه افراد به دانشگاه بروند و این دلیل نمی‌شود تمام آنها که دانشگاه نمی‌روند ناموفق باشند. پس فرهنگ مدرک‌گرایی و این دیدگاه که همه باید به دانشگاه بروند را باید کنار گذاشت و هر کس را با توانایی‌ها و استعدادهای واقعی‌اش بررسی کرد. اگر جامعه نمی‌تواند به ما این‌گونه نگاه کند حداقل والدین می‌توانند فرزندانشان را به طور معقول ارزیابی کنند و از همان ابتدا آنها را در مسیر استعدادها و علایق‌شان راهنمایی کنند.

پس اولین گام در برخورد با کنکور و دانشگاه تصحیح دیدگاه خود و فرزندتان راجع به دانشگاه و تحصیلات آکادمیک است.

ایجاد انگیزه برای آینده

به عنوان والدین شما می‌توانید نقش بسیار مهمی در ایجاد انگیزه برای فرزندان خود داشته باشید. آنها را برای ادامه راهشان امیدوار کنید. شما فرزندتان را خوب می‌شناسید و می‌دانید چه کاری از او برمی‌آید و چه کاری نه، بنابراین از توانایی‌هایش آگاهی دارید. شاید او بخواهد دوباره برای کنکور بخواند، پس برای این کار احتیاج به انگیزه و امید دارد که شما می‌توانید آن را برایش ایجاد کنید و این میسر نمی‌شود جز با گفتگو و دادن دلگرمی به او.

بررسی دلایل قبول نشدن فرزندتان در کنکور

با فرزندتان بنشینید و گفتگو کنید و دلایل این‌که در کنکور قبول نشده را بررسی کنید. مطمئن باشید به نتایج خوبی دست می‌یابید و می‌توانید از آنها در راستای موفقیت فرزندتان استفاده کنید. وقتی دلایل اتفاقی مشخص شود با از بین بردن آن دلایل می‌توان از بروز آن اتفاق پیشگیری کرد.

ببینید فرزندتان چه چیزهایی را مانع قبولی‌اش در کنکور می‌داند. آیا دلایلی منطقی برای آن دارد یا بهانه می‌آورد، مثلا ممکن است فردی خودش به این نتیجه رسیده باشد که به اندازه کافی درس نخوانده، ولی شاید کسی باشد که بهانه‌های غیرمنطقی بیاورد، مثلا بگوید سوال‌ها سخت بود.

اگر فرزندتان دلایل منطقی دارد معلوم است خودش نیز مایل به برطرف کردن دلایل ناکامی‌اش است و شما نیز می‌توانید به برطرف کردن آن دلایل بپردازید و اگر فرزندتان دلیل غیرمنطقی دارد، شاید از سر بی‌علاقگی به درس خواندن است که قبول نشدنش را توجیه می‌کند یا از سرزنش شما می‌ترسد و نمی‌خواهد مورد سرزنش و شماتت قرار گیرد. اگر با برخورد مناسب و مهربان با فرزندتان روبه‌رو شوید او نیز با شما راحت خواهد بود و چیزی را از شما پنهان نخواهد کرد. به او فرصت دهید تا هم کمی استراحت و هم فکر کند تا بتواند تصمیم درستی بگیرد.

تلاش فرزندتان را ببینید نه نتیجه را

گاهی پیش می‌آید که فرزند شما تمام تلاشش را می‌کند و نمی‌تواند موفق شود. شما نباید او را به خاطر موفق نشدنش سرزنش کنید، بلکه باید تلاشش را تحسین و او را برای قوی‌تر شدن تشویق کنید؛ البته ارزیابی این تلاش هم مهم است. در سال کنکور بیشتر نوجوان‌ها بیشتر در اتاق خود یا کتابخانه مشغول درس خواندن هستند، به مهمانی نمی‌روند و معمولا در خانه می‌مانند و فعالیت‌های تفریحی کمی دارند. در میان آنها بچه‌های بازیگوشی هم وجود دارند که با این‌که در شرایط درس خواندن قرار دارند، ولی درس نمی‌خوانند مثلا به اتاق می‌روند، اما حواسشان بیرون از اتاق است یا به کتابخانه می‌روند و با دوستان خود وقت می‌گذرانند و درس نمی‌خوانند. شما به عنوان والدین باید فرزندانتان را محک بزنید و ببینید در برابر تلاشی که می‌کنند چقدر بازده دارد تا بر حسب استعدادش بتوانید میزان تلاشش را بسنجید. مثلا در آزمون‌های آزمایشی وضعیت فرزندتان را ببینید و دریابید که آیا واقعا تلاش می‌کند یا نه.

برخورد دوستان و آشنایان

شما به عنوان والدین می‌توانید نقش بسیار مهمی در برخورد اطرافیان با قبول نشدن فرزندتان داشته باشید. اولا در برابر دیگران فرزندتان را سرزنش نکنید، ثانیا خود را از این موضوع در برابر دیگران ناراحت نشان ندهید، چرا که چهره ناراحت شما در جمع بزرگ‌ترین سرزنش برای او به حساب می‌آید. شما حرف‌هایتان را با فرزندتان در خلوت زده‌اید و لزومی ندارد که بخواهید در جمع نیز او را نصیحت کنید. ثالثا نوجوان‌ها معمولا طاقت انتقاد ندارند، پس نگذارید در جمع دیگران مورد انتقاد قرار گیرند.

سرگردانی بین راه‌های مختلف

وقتی فرزند شما در دانشگاه قبول نمی‌شود و یکباره پس از 13 سال درس خواندن و مدرسه رفتن خود را در برابر هزاران راه می‌بیند که باید انتخاب کند و کاری نیز برای انجام دادن ندارد، احساس سردرگمی شدیدی می‌کند و گاهی ممکن است افسرده و گوشه‌گیر شود. شما می‌توانید با برنامه‌ریزی‌های علمی یا تفریحی و ورزشی و هنری وقت او را کمی پر کنید تا از این بیکاری یکباره رهایی یابد تا بتواند با استرس و نگرانی کمتر راجع به آینده خود تصمیم بگیرد.

ممکن است فرزند شما در دانشگاه قبول شود، ولی نه آن رشته‌ای که دوست داشته است. در این شرایط باید واقع‌بینانه رفتار کنید، یعنی باید شرایط را در 2 صورت رفتن به دانشگاه و نرفتن به دانشگاه و خواندن برای دوباره امتحان دادن بررسی کنید و با فرزندتان تصمیم بگیرید که آیا به دانشگاه برود یا نه، البته به یاد داشته باشید ایده‌آل‌ترین شرایط و بیشترین بازده در دانشگاه راجع به کسانی است که در زمینه علاقه و استعداد خود تحصیل کرده‌اند. هیچ چیز لذتبخش‌تر از پرداختن به علایقی که در آن استعداد هم داریم، نیست.

مشورت با مشاور مجرب

اگر فرزندتان دچار مشکلات شدید روحی مثل افسردگی‌های حاد شد که پس از مدتی در او بهبود ندیدید، حتما با مشاوری مجرب مشورت کنید تا بتوانید فرزندتان را از این شرایط درآورید.

حدیث‌السادات میرزایی