نجواهای گناهکار بی‌گناه!

از ویژگی‌های شاخص طهماسب، آشنایی فوق‌العاده او با شاهکارهای ادبی جهان و ساختار شخصیت‌های آنهاست. همین مطالعه و آشنایی با ادبیات است که کار طهماسب را چه از منظر صداپیشگی و چه از نظر سرپرستی دوبلاژ در مرتبه قابل توجهی قرار داده است.

گستردگی اطلاعات طهماسب به حدی است که در بین گفتگوها می‌توان درباره عقل سرخ سهروردی تا شطحیات شیخ روزبهان و حتی ساختار آثار امیل زولا با وی تبادل نظر کرد.

همانگونه که قبلا ذکر شد، طهماسب از موجودیت فعلی دوبلاژ کمال استفاده را کرده و با کنترلی که بر شیوه نقش‌گویی آنها انجام داده، صدایشان را روی چهره پرسوناژها باورپذیر کرده است. این دقت از همان آغاز و در تیتراژ ابتدایی سریال با نمایان شدن چهره راسکلنیکف (که تبر را برای کشتن پیرزن رباخوار بالا می‌برد)‌ مشهود است؛ جایی که طهماسب صدای یکی از مطرح‌ترین تیتراژگوهای تاریخچه دوبلاژ ایران، یعنی خسرو شمشیرگران را انتخاب کرده و او نیز با همان صلابت و وقار همیشگی می‌گوید: «جنایت و مکافات؛ اثر جاودانه فئودور داستایفسکی.» همین عنوان، خاطره خوش صدای شیشه‌گران را در تیتراژگویی آثار به یاد ماندنی چون دیوانه‌ای از قفس پرید، مردی برای تمام فصول، تسخیرناپذیران، ارتش سری و... در خاطر علاقه‌مندان زنده می‌کند و انگار از روی تقدیر قرار است دوبله همه آثار شاخص، با صدای شمشیرگران آغاز شود. راسکلنیکف در درام جنایت و مکافات شخصیت‌محوری دارد و از آن شخصیت‌های نابی است که توسط نویسنده‌ای چیره‌دست خلق شده، با تمام آرزوها، تمناها، رنج‌ها، و انتقامجویی‌هایش، مملو از کنش و واکنش‌های حسی ‌نمایشی است. البته بازیگر این نقش در سریال چندان حس همدلی با تماشاگر برنمی‌انگیزد؛ چراکه بیشتر شخصیت منفعل، مات و مبهوت به وقایع اطرافش دارد؛ ولی به هر حال از سوی کارگردان بدرستی هدایت شده است. نقطه مقابل این بازیگر، هنرپیشه نقش رازومیخین (دوست و همراه فداکار راسکلنیکف)‌ است که بازی درخشانی ارائه داده است. طهماسب با دوبلورهایی که برگزیده، نقش‌آفرینی آنها را بخوبی همراه کرده است.

در این مجموعه، منوچهر والی‌زاده به جای پرسوناژ راسکلنیکف نقش‌گویی کرد. از نقاط قوت کار والی‌زاده در اینجا مونولوگ‌گویی‌های راسکلنیکف یا همان صحبت‌های ذهنی‌اش بود که حس شک و دودلی این شخصیت را به شکل شیوایی در نحوه دیالوگ‌گویی‌اش به کار گرفت. البته این سبک گویندگی والی‌زاده در اجرای مونولوگ، در قبل در اجرای درخشانش در دوبله فیلم «در جستجوی خوشبختی» در نقش‌گویی به جای ویل اسمیت نیز دیده شده بود که در جنایت و مکافات هم این روند ادامه پیدا کرد.

بواقع، یکی دیگر از نقش‌گویی‌های عالی این سریال تعلق دارد به یک گوینده بااستعداد به نام وحید منوچهری که حق مطلب را در صدای رازومیخین ادا کرد. منوچهری در این سال‌ها نشان داده که معمولا در کارهایی که مدیر دوبلاژش ناصر طهماسب باشد، با شور و حرارت دیگری نقش‌گویی می‌‌کند که این نشان‌دهنده کنترلی است که طهماسب به هنگام ضبط روی منوچهری دارد. او با انعطاف زیاد و افت و خیزهای فراوانی که در صدایش برای رازومیخین لحاظ کرد، حس و حال نگرانی‌ها و فداکاری‌های این پرسوناژ را فوق‌العاده از آب درآورد و به عنوان نمونه‌ای شاخص در کارنامه‌ کاری‌اش ثبت کرد. اکبر منانی و اصغر افضلی از گویندگان صاحب سبک عرصه دوبلاژ که تخصص مثال‌زدنی در شیوه تیپ‌گویی دارند، عهده‌دار صدای نقش‌های مکمل‌ و تاثیرگذار این سریال بودند که این انتخاب 2 گوینده شاخص از سوی طهماسب، نشانه هوشمندی و دقتی بود که او برای صدای نقش‌های مکمل اعمال کرد و اعتباری به مجموعه کارش بخشید.

در این نسخه جنایت و مکافات، اکبر منانی با 2 جنس صدای مختلف به جای 2 شخصیت لوژین و مارملادف صحبت کرد که در اولی صدایی شیک و اشرافی برای لوژین (که غرور و جاه‌طلبی آزاردهنده‌ای دارد)‌ و دومی صدایی پر از رنج و درد برای مارملادف سرگردان و الکلی. افضلی هم یکی از جنبه‌های صدایش را که مناسب افراد بی‌آزار، آرام و تا حدودی شیرین‌عقل است، برای لیزیاشینگ در نظر گرفت که بسیار با حالات بازیگر این شخصیت تناسب داشت. طهماسب برای شخصیت‌های زن سریال نیز صداهای مناسبی را برگزیده که 2‌‌گوینده نقش‌گویی‌هایشان قابل تحسین بود و مابقی نیز تمام کوشش خود را به کار گرفته بودند. یکی از آنها رویا خلیل‌آذر برای نقش کاترینا ایوانونای مریض و همیشه نگران و دیگر شهرزاد ثابتی برای نقش سونیا که هر دو در سکانس مشهور مهمانی خانه مارملادف، با مهارت توانستند از عهده کارشان برآیند. تا اینجا از نحوه مدیریت ناصر طهماسب در دوبله جنایت و مکافات گفتیم، اما وقتش رسیده که از دوبله نقش اصلی بگوییم که خود طهماسب با استادی تمام آن را صداپیشگی کرد؛ صدای شخصیت بازپرس پورفیری پتروویچ که بی‌تعارف و با پرهیز از هرگونه بزرگ‌نمایی، کلاس درسی است برای کلیه علاقه‌مندان به یادگیری در زمینه گویندگی. طهماسب با همان نوسان آشنایی که در صدایش دارد و در بطنش پیچیدگی و رازآلودی نیز شنیده می‌شود، این بار با افت و خیزهای بسیار و کاملا مطابق با نوع بازی درخشان آندری پانین (در نقش پورفیری که بهترین نقش‌آفرینی را از سایر بازیگران در طول سریال داشت)‌ یکی دیگر از ترفندهای نقش‌گویی کم‌نظیر خود را ارائه داد، بویژه در صحنه‌هایی که بازپرس باهوش قصد اعتراف گرفتن از راسکلنیکف را داشت. طهماسب همه علاقه‌مندان به هنرش را برای تماشای این شاهکار دعوت کرد. بیشتر اوقات و در پس‌زمینه یک دوبله باکیفیت، متن ترجمه مطلوبی نیز نهفته است که ترجمه سریال جنایت و مکافات حاصل کار مترجم جوان، سمانه طالع‌نژاد بود که حدس زده می‌شود ایشان نیم‌نگاهی به ترجمه دوست‌داشتنی مهری آهی (انتشارات خوارزمی)‌ از این اثر ادبی داشته است که شاهد این مدعا، ساختار و نوع دیالوگ‌هایی است که در حین اثر دیده شد که به هر روی قابل تقدیر است. اما نکته‌ای که کمی درباره دوبله این سریال آزاردهنده بود، باندسازی و صداگذاری آن بود که در برخی از سکانس‌ها، صدای صحنه‌ای وجود نداشت یا در برخی از لحظات موسیقی فیلم به درستی روی تصاویر تنظیم نشده بود که نوعی تعجیل در کار را نشان می‌داد.

نیروان غنی‌پور