قرض الحسنه نه سود دارد نه منت ، نه بدخلقی

موضوع دیگر این که بانک مرکزی احتیاج به تضمین کسانی ندارد که در این صندوق ها به صور مختلف (جاری ، پس انداز) وجهی می گذارند ، چون همان طور که در حواله های حساب جاری کلمه «حواله» نوشته شده و حق نوشتن چک وجود ندارد لذا نه احتیاجی به تضمین دارد نه دخالت ؛ بنابراین کوچکترین دخالت و به اصطلاح نظارت سبب تعطیل و برچیدن این صندوق های واقعی خواهد بود، چون پولهایی که در این صندوق ها به هر عنوانی از سوی اشخاص ریخته می شود، اغلب صاحبان پولها نیز پی به بازدهی معنوی بوده اند و آگاهانه با صندوق ها کار می کنند. دوران قبل از بانک و بانکداری در شهرها افراد معدودی بودند که شناخته شده و امین مردم بودند و با القاب مختلف از جمله : امین التجار ، امین الناس ، امین السوق ، امین المله ، معتمد العام که اینها به تنهایی مورد اطمینان کامل مردم بودند که مردم پول و اشیای قیمتی خودشان را به این افراد می سپردند و هر وقت می خواستند به هر مقدار می گرفتند حتی پس از فوتشان نیز توسط آن امین به وراثشان عودت می شد. امروزه با پیشرفت زمان و وسعت کارها ، کثرت جمعیت ، این صندوق ها جایگزین همان افراد امین المله شده که در اصل باز پایه همان اعتماد به مدیران و موسسان خوشنام و درستکار این صندوق های قرض الحسنه واقعی است لذا پولهایی که در این صندوق ها گذاشته می شود با تضمین و تعهد بانک مرکزی نیست . بنابراین بعضی ها که ادعا دارند باید بانک مرکزی بر صندوق ها نظارت داشته باشد ، اشتباه می کنند ؛ چون همان طور که در بالا اشاره شد ، صندوق های واقعی نه هزینه ای برای بانک مرکزی دارند ، نه ادعایی ، نه تبلیغی و نه شکواییه ای ، بدون تبلیغ و ادعا بجای امین التجارها و امین المله های قدیم با صرف وقت توسط موسسان یا هیات امنا تامین می شود ، حالا علاوه بر این که هیچ هزینه و باری به دوش دولت و بیت المال ندارند، منافع بیشماری را نیز روانه خزانه دولت می کنند. من به عنوان یک نفر جزء که سالهای زیادی در یکی از صندوق ها خدمت می کنم عقیده دارم در مقام نخست کسی که استفاده بیشتری از این صندوق های واقعی می برد ، خود دولت است که به شرح زیر توضیح می دهم :
1- عمده موجودی را که مردم خداشناس در این صندوق (به اعتبار شناخت شان) می گذارند ، شاید حدود 70درصد کل موجودی حسابجاری و پس انداز در نزد بانکهای رسمی کشور است حالا از بانکها از این پولها به چه نحوی استفاده می کنند! بماند.
2- با محاسبه حد متوسط تعداد افراد خانواده هر کارمند ، چند نفر از این صندوق ها با پول پاک و حلال و دلچسب ارتزاق می کنند که اینها هم خود نوعی اشتغال حتی بدون یک ریال هزینه تحمیلی به دولت است (این پولها و موجودی های قابل توجه با اعتبار امین التجارهای نوعی از مردم اخذ و بدون کوچکترین؛؛؛ در اختیار دولت قرار می گیرد).
3- تعداد کسانی که از این صندوق ها وام می گیرند خود بار سنگینی است که از دوش دولت برداشته می شود، دولت نیز باید قدردان باشد.
حالا چنانچه این کار صندوق ها که جنبه عبادت دارند و مردم روی علاقه و اعتقاد با این صندوق ها همکاری می کنند، برچیده شود (البته صندوق های واقعی) به طور قطع بزرگترین ضرر متوجه دولت خواهد بود. به چند دلیل فوق اگر شک و شائبه ای هست ، امتحان کنید، خواهید دید که دیگر این پولها بسوی دولت و مردم سرازیر نخواهد شد.

مقابله با صندوق های غیرواقعی

سازمان اقتصاد اسلامی در رابطه با این که اخیرا عده ای صندوق های قرض الحسنه در کشور را زیر سوال برده اند، جلسه ای تشکیل داد و عده ای از مدیران صندوق های قرض الحسنه خوشکار و خوشنام و بالاخره خداپسند دعوت شدند که حقیر نیز در آن جلسه حضور داشتم . پس از سخنرانی های مفید چند نفر ، اوراقی پخش شد و ضمن پرسشی مبنی بر این که چگونه می شود جلوی معدودی از آنهایی که از نام و موقعیت صندوق ها سوءاستفاده کرده و در زیرسایبان صندوق خلاف شرع و قانون انجام می دهند گرفت؛ حقیر پیشنهاد کردم که اول خود صندوق های واقعی توسط مدیران و کارمندان لایقشان تا آنجا که می توانند به عنوان ناشناس یا توسط ایادی شان به صندوق های مشکوک شخصا مراجعه کنند و سوالاتی داشته باشند و احیانا در صورت کشف خلاف ، مورد را به مجریان قانون معرفی کنند. همچنین توسط افراد عادی و یا مراجعان توصیفاتی را که از یک صندوق می شنوند ، درصدد تحقیق و بررسی برآیند و این کار را ادامه دهند تا شاید درصد بیشتری از معدود صندوق های خلافکار شناخته شوند و این که بعضی ها عقیده دارند باید نظارت وجود داشته باشد؛ ولی نه از طریق بانک مرکزی ، باز این بروکراسی سبب خواهد شد به گونه ای پای دولت غیرمستقیم به میان آید. در این صورت پای دولت به میان آمدن ، همان و فرار پولهای موسسان همان . دیگر این که بعضی ها این صندوق ها را با موسسات خیریه کشورهای غیرمسلمان مقایسه می کنند. باید آنها توجه داشته باشند که تنها اسلام است که گیرنده وام را خدا به خود نسبت داده و تنها اسلام است که اجر قرض را بالاتر از بلاعوض می داند و همه جا این نوع قرض دادن را نیکو نام برده که تعریف نیکو را قبلا شرح دادم و چرا بلاعوض 10برابر و قرض دادن 18برابر. باز محاسبه استثنائی این هم مخصوص اسلام است چون به نظر می رسد پول بلاعوض به هر نیازمندی نصیب می شود ؛ ولی وام به آبرومند قسمت می شود که خدا حفظ آبروی آبرومندان را دوست می دارد.

مرتضی مصطفایی تبریزی
مسوول صندوق قرض الحسنه امداد اسلامی