یک روز در رفح

کاروان‌های موسسات امدادرسان در برابر دروازه اصلی صف کشیده‌اند. صدها فلسطینی در برابر ایستگاه ایست و بازرسی اول ایستاده‌اند و به امید باز شدن راه در حال مشاجره با نیروهای مرزبانی مصر هستند. عده‌ای از مردم در گوشه‌ای جمع شده‌اند و سعی دارند به پیرزنی که بیهوش شده، کمک کنند. نیروهای امنیتی مصر ناظر هستند.

این روز اول از یک دوره نادر 3 روز بخشایش رفح است که سه‌شنبه گذشته آغاز شد. مردی از درون اتوبوسی که آنچنان مملو از مسافر است که هیچکس جای تکان‌خوردن ندارد، فریاد می‌زند: آیا ما حیوان هستیم؟ این رفتار انسانی نیست. او با عصبانیت ادامه می‌دهد: من شهروند آلمان هستم. دو کودک همراه من هستند که ممکن است در صورت ادامه این وضعیت بمیرند.

برای غیرفلسطینی‌های حاضر آنچه اتفاق می‌افتد تنها مشتی از خرواری است که آنان ناچار به تحملش هستند. در جریان انتظار طولانی‌مدت در هوایی داغ همه از مشکلاتی می‌گویند که فلسطینی‌های ساکن غزه با آن مواجه هستند.

رفح یکی از 2 گذرگاه مرزی فعالی است که غزه تحت تسلط حماس را به جهان خارج مرتبط می‌سازد. دیگری گذرگاه عرز در مرز اسرائیل است. غزه که 5/1 میلیون فلسطینی را در خود جای داده پس از غلبه نیروهای حماس بر گروه‌های وفادار به محمود عباس،‌ رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی در ماه ژوئن سال 2007 میلادی تحت محاصره صهیونیست‌ها بوده است.

دولت مصر هر دو ماه یکبار گذرگاه رفح را به مدت 3 روز بازگشایی می‌کند. طی این دوره کوتاه هزاران نفر غزه را ترک گفته یا وارد این باریکه می‌شوند.

آنچنان که المیزان، دیده‌بان حقوق بشر فلسطینی می‌گوید این تعداد تنها کسری از موج ده‌ها هزار نفری است که در دوران فعالیت آزادانه و غیرمنقطع این گذرگاه در گذشته هر ماهه از آن عبور می‌کردند.

گیرا، از نهادهای حقوق بشری اسرائیلی طی گزارشی در ماه مارس سالجاری میلادی برآورد کرده بود دوره‌های 3‌روزه و نامنظم بازگشایی رفح تنها پاسخگوی نیازهای 3 درصد از ساکنان غزه است. در این گزارش تصریح شده بود اسرائیل با ترفندهای مخنلف مانع از بازگشایی رفح شده و از بسته‌ماندن این گذرگاه به عنوان ابزاری برای تنبیه جمعی ساکنان غزه استفاده می‌کند.

تا آنجا که به مصر مربوط می‌شود هم زمامداران این کشور چندان بی‌رغبت به بسته ماندن رفح نیستند. اگرچه قاهره فارغ از فشارهای اسرائیل قادر به بازگشایی رفح است لیکن این گذرگاه را نه فقط به دلیل فشارهای خارجی که برای حصول اطمینان از انزوای حماس و جلوگیری از تماس این جنبش با گروه‌های اپوزیسیون مصری بسته نگاه می‌دارد.

این رویکرد موجب شده نوعی هماهنگی بین سیاست‌های مصر و رژیم‌صهیونیستی در قبال غزه به وجود آید. کاروان‌های حامل کمک‌های خارجی که اجازه عبور از رفح را می‌یابند به سمت پست ایست و بازرسی «کرم‌شالوم» هدایت می‌شوند تا پس از کنترل صهیونیست‌ها وارد قلمرو غزه شوند.

اسرائیلی‌ها اکثر کاروان‌ها و افرادی که به سمت کرم‌شالوم هدایت می‌شوند را باز می‌گردانند. آن دسته از فلسطینی‌های بخت‌‌برگشته که گذرنامه خارجی دارند و فاقد اسناد هویتی حاکمیت خودگردان هستند در اکثر موارد از ورود به غزه باز می‌مانند.

مرزبان‌های صهیونیست در حالی که زوجی فلسطینی که گذرنامه‌های اسپانیایی داشتند را از اتوبوس خارج کردند وآنان را به رفح بازگرداندند. آنان به رفح بازگشتند در حالی که چمدان‌هایشان با اتوبوس به باریکه غزه رفتند.

مریم خلیل الفراتی 62 ساله که از حدود 27 سال پیش در اسپانیا ساکن شده است، می‌گوید: من نمی‌خواهم برای زندگی به غزه بازگردم. او با اشاره به این که خانواده و بستگانش ساکن غزه هستند، می‌افزاید: مادر من 85 ساله است. آیا حق ندارم برای دیدن او به غزه بروم؟

صهیونیست‌ها به روند صدور کارت شناسایی برای فلسطینی‌ها نظارت می‌کنند و در چنین شرایطی اخذ کارت شناسایی و مدارک هویتی برای کسانی چون فراتی تقریبا ناممکن است.

کریگ و سیندی کوریه، والدین راشل کوریر، از فعالان صلح آمریکایی که در سال 2003 توسط یکی از بولدوزرهای ارتش اسرائیل کشته شد هم در گشایش 3روزه رفح جزو کسانی بودند که در صدر هیاتی متشکل از 9 آمریکایی و یک کانادایی قصد عبور از این گذرگاه و ورود به غزه را داشتند.

آنان می‌خواستند در غزه با سازمان‌های غیردولتی (NGO) دیدار کرده و شرایط را بررسی کنند. مرزبانان مرزی 3 روز آنان را معطل کردند و عاقبت به دستور مقامات بالاتر در قاهره به آنان اجازه عبور دادند.

کوریرها که برای سومین بار به غزه سفر می‌کردند، می‌گویند وقتی برای اولین بار قصد ورود به غزه را داشتند کریگ توسط یکی از سربازان صهیونیست هدف قرار گرفت. سندی تاکید می‌کند «همین مساله برای درک شرایط در غزه کفایت می‌کرد.»

عبور از رفح موهبتی بزرگ است. اتوبوس از برابر نیروهای مرزبانی و سپس تانک‌های مصری عبور کرده و وارد منطقه‌ای می‌شود که در واقع به هیچ سرزمینی تعلق ندارد و چندصد متر جلوتر تابلویی به چشم می‌خورد که ورود مسافران به غزه را خوشامد می‌گوید.

فلسطینی‌های حاضر در اتوبوس با کف زدن‌های پیاپی ابراز خوشحالی می‌کنند اما درست در همان لحظه می‌دانند که شاید لازم باشد هفته‌ها یا ماه‌ها برای خروج از غزه صبر کنند.

منبع: تایم