ویندوزی‌ها از این‌طرف

مفاهیم پایه

1. توزیع چیست؟

از آنجایی که لینوکس همانند ویندوز یا مک به‌طور بسته‌بندی‌شده فروخته نمی‌شود، انواع مختلفی از این سیستم‌عامل وجود دارند که آدم‌های مختلف، و به‌دلایل مختلف آن‌ها را تولید کرده‌اند.

برخی از این توزیع‌ها به‌درد سخت‌افزاری خاص می‌خورند (مثلا برای نت‌بوک‌ها طراحی شده‌اند)، اما برخی استفاده‌های دیگری دارند و برای استفاده به‌عنوان میزکارهای عادی، سرورهای وب یا ایستگاه‌های چندرسانه‌ای به‌کار می‌روند.

فکر کنید که این توزیع‌ها انواع مختلفی از ویندوز ویستا هستند، اما در هر پکیج، نرم‌افزارهای بیشتری وجود دارند. به‌هرکدام از این بسته‌ها، یک توزیع می‌گویند.

2. تفاوت توزیع‌ها در چیست؟

مهم‌ترین تفاوت توزیع‌های مختلف، تعداد و انواع نرم‌افزارهایی است که به‌طور پیش‌فرض در سیستم نصب می‌شود. البته ممکن است برای کارهای سیستمی هم از روش‌های مختلفی استفاده کنند. به‌یاد داشته باشید که تمام توزیع‌های مختلف از یک سیستم فایلی پیروی نمی‌کنند و طوری تست شده‌اند که با نرم‌افزارهایی که داخل پکیج وجود دارد، به‌خوبی کار کنند.

3. چه توزیعی انتخاب کنم؟

اوبونتو برای تازه‌کارها عالی است، اما بیشتر نام‌های بزرگی همچون OpenSuse، Fedora و ... هم محبوبیت‌ها و قدرت‌های خاص خود را دارند. لینوکس Mandriva برای کسانی که گوشی ویندوز موبایل دارند، بسیار کاربردی است.

4. درک محیط میزکار

پنجره‌های آشنای هر سیستم عامل، تنها یک لایه اضافه روی کد هسته آن سیستم است که کار کردن با سیستم عامل را ساده می‌کند. از آنجایی که لینوکس فوق‌العاده ماژولار نوشته شده است، این محیط رومیزی هم می‌تواند به‌سادگی از میان چندین میزکار مختلف انتخاب شود.

بیشتر لینوکس‌های بزرگ با چند محیط میزکار مختلف عرضه می‌شوند، اما برخی از توزیع‌های وابسته همچون Mint، تنها با یک ظاهر ارائه می‌شوند.

5. برای کسانی که از ویندوز می‌آیند، کدام یک بهترین است؟

گنوم و KDE نزدیک‌ترین ظاهر به ویندوز ویستا یا OS X اپل را دارند. کار کردن با گنوم برای بسیاری از مردم ساده‌تر است. البته رابط‌های دیگری چون XFCE و LXDE وجود دارند که برای سیستم‌های ضعیف‌تر و قدیمی‌تر به‌خوبی کار می‌کنند.

نیازی نیست نگران باشید، رابط میزکار خود را می‌توانید بدون نصب مجدد سیستم عامل عوضکنید، کافی است یک بار از سیستم لاگ‌آوت کنید و با رابط دیگری وارد شوید.

6. دیسک‌های زنده

وقتی توزیع‌ مناسب کار خود را یافتید، فایل نصبی آن را باید دریافت کنید. فایل‌های نصبی توزیع‌های لینوکس، فایل‌های تصویر دیسک (Image) هستند که با پسوند .iso وجود دارند. باید این فایل‌ها را از وب‌سایت توزیع دانلود کرده و بعد از انتقال به سی‌دی یا دی‌وی‌دی از طریق دیسک لینوکس را بالا بیاورید. اغلب لینوکس‌ها یک حالت «زنده» در خود دارند که بدون تغییر در تنظیمات هارد درایو شما و یا نصب هر چیزی، سیستم عامل را بالا می‌آورد.

7. به‌دنبال هدف باشید

فراموش نکنید که دیسک‌های زنده هم محدودیت‌های خاص خود را دارند، بنابراین وقتی داخل دیسک زنده هستید، بررسی کنید که آیا تمام قطعات سیستم شما در لینوکس شناخته می‌شود یا خیر و آیا بازدهی مناسبی دارید؟

8. نصب لینوکس

اگر تا به‌حال هیچ سیستم عاملی نصب نکرده‌اید، اصلا نگران نباشید. نصب این سیستم عامل از نصب ویندوز هم ساده‌تر به‌نظر می‌رسد، کافی است با اوبونتو یا لینوکس‌های ساده‌تر شروع کنید.

9. ویندوز را باز بگذارید

راحت‌ترین راه حل برای نصب یک توزیع این است که سیستم‌تان را پاک کنید و همه چیز را از اول آغاز کنید. اما شاید بخواهید ویندوز خود را حفظ کنید و نرم‌افزارهایی چون بازی‌هایی که در لینوکس اجرا نمی‌شوند را اجرا کنید.

می‌توانید چندین سیستم عامل و توزیع را کنار هم نصب بکنید، اما یادتان باشد که حتما از پارتیشن‌های مختلف هارد برای این‌کار بایستی استفاده کنید.

10. با سیستم فایل آشنا شوید

رفتن به C: برای کاربران ویندوز به یک عادت تبدیل شده است، همین افراد اگر مرورگر فایل لینوکس را باز کنند دچار شوکی شدید خواهند شد. به‌جای چند فولدر جمع و جور به‌نام‌های Program Files و ... چندین فولدر با نام‌های عجیب و غریب از جمله etc و یا opt وجود دارند که محتواهایشان خیلی شبیه به یکدیگر است.

برنامه‌های لینوکس در این فولدرها خود را پخش می‌کنند و اگر چشم شما عادت کند، به‌زودی متوجه خواهید شد که روشی منطقی است. راه‌حل ساده‌تر این است که خودتان را درگیر فهمیدن این فولدرها نکنید، همانطور که با محتویات C:\Windows کاری ندارید.

11. در خانه بمانید.

تمام فایل‌های مهم، از جمله سندها، موسیقی و ویدئو در پارتیشنی به نام Home (خانه) نگه‌داری می‌شوند. هر کاربر برای خودش یک محیط امن دارد که خانه نامیده می‌شود. می‌توانید برای تمام کسانی که از لینوکس استفاده می‌کنند، شناسه کاربری تعریف کنید.

12. درک مفهومی به نام ریشه

درست همانند ویندوز، دو سطح کاربر وجود دارد، مدیر و کاربر عادی. مدیر در لینوکس به‌نام «ریشه» شناخته می‌شود و فایل‌های سیستمی برای کاربرهای عادی قابل تغییر نیستند. حتی اگر پرنده‌ای را ویرایش کنید و نتوانید ذخیره‌اش کنید و یا فولدری را نتوانید کپی کنید، همه اینها به یک نتیجه منتهی می‌شود: شما کاربر معمولی هستید و آن‌ فایل‌ها و فولدرها برای دسترسی ریشه مجاز است.

13. به ابرکاربر تبدیل شوید

هر کسی می‌تواند به‌طور موقت به یک ابرکاربر تبدیل شود و عملیاتی را انجام دهد که فقط ریشه قادر به انجام آن‌هاست. ابرکاربر شدن یعنی استفاده از خط فرمان و تایپ کردن پیش‌فرض «sudo» یا «su». بسته به توزیع شما این دستور متفاوت است. وقتی این دستور را وارد کردید، از شما گذرواژه دسترسی ریشه پرسیده می‌شود و بعد دستور به‌طور کامل اجرا می‌شود.

محمدرضا قربانی