در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
از سوی دیگر، به رغم وجود برخی ایراداتی که خود ایشان بر وضعیت حفاظت محیط زیست کشور وارد میداند برخی منابع معتقدند به دلیل عملکرد ایشان در طول 4 سال گذشته است که رئیسجمهور تصمیم گرفته از زنان در پست برخی وزارتخانهها و در کابینه خود استفاده کند.
بر این اساس با رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، تقویم رویدادها و فراز و نشیبهای 4سال مدیریت ایشان را ورق می زنیم.
سرکار خانم دکتر جوادی! این روزها به دلیل تغییرات گستردهای که در کابینه شکل گرفته است اخبار و شایعات فراوانی مبنی بر جابهجایی و تغییر جنابعالی از پست ریاست سازمان حفاظت محیط زیست شنیده می شود. در این زمینه نظرتان چیست و در صورتی که از سازمان بروید برنامه آیندهتان چیست؟
این طبیعی است که دولت در دوره جدید فعالیت خود برنامههای جدیدی داشته باشد و با چینش جدیدی از توان افراد در بخشهای مختلف مدیریتی استفاده کند. دراین زمینه من نیز برنامههای خود را در بخشهای مختلف حفاظت از محیط زیست به رئیسجمهور ارائه کردهام که نتیجه آن هر چه خدا بخواهد همان خواهد شد و من به آن راضی هستم، چراکه هیچ اصراری به حفظ صندلی قدرت و مقام ندارم. تمام تلاشم هم این بود که دور از مسائل سیاسی به انجام وظیفه بپردازم و تنها برای مردم خدمت کنم و تحت تاثیر هیچ فشاری قرار نگیرم. هماکنون نیز دور از دغدغه این که بمانم یا بروم به انجام وظیفه میپردازم و پیگیری امور گذشته را همچون همیشه در دستور کار دارم و اگر زمانی هم از سازمان بروم، به شیراز و به دانشگاه میان دانشجویان برمیگردم و کارهای تحقیقاتیام را دنبال می کنم، چراکه همواره از آن محیط و فعالیتهای تحقیقاتی نتایج معنوی فراوانی به دست آوردهام.
با توجه به این که در هفته دولت نیز قرار داریم مروری بر اقدامات سالهای گذشته میتواند کارنامه دولت نهم در زمان مدیریت جنابعالی را در بخشهای مختلف نشان دهد. از آنجا که بحث آلودگی هوا و خروج خودروهای فرسوده از موضوعات پرچالش در این 4 سال گذشته بوده است، عملکرد دولت نهم را در این خصوص چگونه ارزیابی می کنید؟
در بخش کاهش آلودگی هوا، سازمان حفاظت محیط زیست براساس آییننامه ماده 62 قانون برنامه چهارم توسعه کشور موظف به تدوین آییننامه و استاندارد هوای پاک در کشور بوده است که خوشبختانه شورای عالی حفاظت محیط زیست، استاندارد هوای پاک را بعد از 30 سال تصویب و به سازمانهای ذیربط ابلاغ کرد.
اگرچه سازمان حفاظت محیط زیست در گذشته نیز بر مبنای استانداردی برای کاهش آلودگی هوا عمل میکرد که متاسفانه مصوب شورای عالی حفاظت محیط زیست نبود، اما براساس این استاندارد که بتازگی به تصویب شورای عالی حفاظت محیط زیست رسیده است، تمام دستگاههای مسوول و ذیربط مانند وزارت صنایع، وزارت نفت و وزارت نیرو مفاد آن را پذیرفتهاند و براساس یک برنامه زمانبندی تا سال 1390 باید انتشار آلایندههای خود را در بخشهای مختلف به حد استاندارد مورد نظر برسانند.
از سوی دیگر، اگرچه 4 سال گذشته در زمینه آلودگی هوا فراز و نشیبهای زیادی داشت و ما علاوه بر آلودگی هوا با منشاء داخلی، با پدیده گسترده گرد و غبار با منشاء خارج از کشور روبهرو بودهایم. بررسیها نشان میدهد به رغم این که در بحث آلودگی هوا روزانه بیش از هزار خودرو پلاکگذاری شده و به ناوگان حملونقل اضافه میشوند، شرایط آلودگی هوا بدتر از سال 84 نبوده است که البته این بررسیها صرفنظر از پدیده گرد و غبار که با منشا خارج از کشور بروز کرده است انجام شد.
طرح جامع کاهش آلودگی هوا نیز نشان میدهد وضعیت هوا در سال 86 به همراه نزولات جوی مناسب در شرایط خوبی قرار داشت به طوری که در آن سال 22 روز هوای پاک، 328 روز هوای سالم داشته و اصلا هوای ناسالم نداشتهایم و در سال 87، 12 روز هوای پاک، 293 روز هوای سالم و 60 روز هوای ناسالم داشتهایم که عمده آن به دلیل بروز پدیده گرد و غبار بوده است و نه آلاینده منوکسیدکربن که در مجموع بررسیها نشان میدهد اجرای این طرح روند مثبتی داشته است.
چراکه این آمار را با توجه به تولید و افزایش تعداد خودروها باید در نظر گرفت. از سوی دیگر، روند توسعه جایگاههای سوخت گاز طبیعی نیز در کشور باید مورد توجه قرار گیرد، چراکه استفاده از گاز طبیعی توسط خودروها باعث کاهش آلودگی هوا میشود تعداد جایگاههای سوختگیری گاز طبیعی از 19 ایستگاه سوختگیری در سال 85 به 380جایگاه سوختگیری رسیده است.
هدفمند کردن استفاده از بنزین نیز اتفاق خوب دیگری در دولت نهم بود که در مجموع حدود 10درصد از مصرف بنزین با وجود افزایش تعداد خودروها کاسته شد که کاهش مصرف بنزین و سوخت نیز خود عاملی برای کاهش آلاینده های هوا بوده که در مجموع نشاندهنده روند مدیریتی مثبت در این زمینه است.
از آنجا که در سال اول مدیریت خود اعلام کردهاید که طرح خروج خودروهای فرسوده با شکست مواجه شده است، حالا پس از گذشت 4سال وضعیت اجرای طرح خرو ج خودروی فرسوده را در کشور چطور ارزیابی میکنید؟
خروج خودروی فرسوده به دلیل اجرایی بودن روند انجام آن به وزارت کشور سپرده شد و چون 70 درصد بودجه موردنظر به طرح اختصاص داده شد 70 درصد طرح نیز به انجام رسید به طوری که ناوگان تاکسیرانی نوسازی شد و 23 هزار موتورسیکلت دوزمانه نیز با موتورسیکلتهای چهارزمانه جایگزین شدند و البته حدود 6 هزار موتورسیکلت دوزمانه نیز توسط نیروی انتظامی به دلیل جرایم مختلف متوقف شدهاند، همچنین 104 دستگاه مینیبوس فرسوده نیز با ون دارای استاندارد یورو 3 جایگزین شد.
براساس آمار ستاد حملونقل سوخت کشور تا قبل از سال 84 حدود 40 هزار دستگاه خودروی فرسوده اسقاط و جایگزین شد که این رقم در سال 85 به 153 هزار دستگاه، در سال 86 به 199 هزار دستگاه، در سال 87 به 164 هزار دستگاه و تا تیر سال 88 به تعداد 44 هزار دستگاه رسید که در مجموع در دولت نهم حدود 600 هزار دستگاه خودروی فرسوده از رده خارج شد که عمدتا نیز در تهران صورت گرفت که این اقدام نیز از افتخارات و اقدامات مهمی بود که در دولت نهم صورت گرفت.
این روزها بارها شاهد وضعیت بسیار نامساعد هوا به دلیل بروز پدیده گرد و غبار بودهایم که حتی به تعطیلی ادارات منجر شد. در زمینه پدیده گرد و غبار، سازمان حفاظت محیط زیست بویژه برای خروج از بحران چه تصمیماتی اتخاذ کرد؟
جلوگیری از بروز پدیده گرد و غبار با انجام اقداماتی کوتاه مدت قابل کنترل نیست. متاسفانه به دنبال کاهش نزولات جوی، خشکسالی های اخیر تاثیرش را در کل منطقه گذاشت و تبعاتش شامل همه کشورهای منطقه شد.
باید توجه کرد که یکی از وظایف سازمان حفاظت محیط زیست پایش مرتب وضعیت هواست. از این رو 47 دستگاه سنجش آلودگی هوا با اعتبار بانک جهانی برای استانهای مختلف خریدای و نصب شد، اما به دنبال شرایط به وجود آماده خارج از این برنامه برای استانهای قم، ایلام، سنندج، بندرعباس و ارومیه نیز اقدام به خرید و راهاندازی ایستگاههای پایش هوا کردهایم.از سوی دیگر، اگرچه در زمینه جلوگیری از انتشار گسترده پدیده گرد و غبار با کشور همسایه عراق به تفاهماتی رسیدهایم تا اقداماتی در این زمینه مانند مالچ پاشی و کاشت درخت انجام دهند، اما چون این هماهنگیها میان 2 کشور باید صورت گیرد، زمانبر است.
براساس تفاهمات صورت گرفته قرار است یک هیات عراقی متشکل از کارشناسان هواشناسی و بیابانزدایی برای مشاهده روشهای مختلف جلوگیری از گسترش پدیده گرد و غبار به کشور ما بیایند تا در این زمینه اقداماتی با همکاری 2 کشور انجام دهیم و کارشناسان کشور عراق از تجارب ایران استفاده کنند.
بروز پدیده گرد و غبار در منطقه زنگ خطر و هشداری جدی برای همه ما بود که هر اقدام نادرستی از فعالیتهای انسانی و توسعهای اثرات جبرانناپذیر و گستردهای را خواهد داشت که برای سالها و نسلها باقی میماند.
بخش محیط طبیعی نیز همواره در این سالها با چالشهای فراوانی روبهرو بوده است. جلوگیری از تخریب منابع طبیعی، نجات گونههای در حال انقراض، احیای مناطق تخریب شده و تحت مدیریت سازمان و همچنین فعالیتهای تحقیقاتی ازجمله چالشهای بخش محیط طبیعی بوده است. مهمترین اقدامات سازمان در این خصوص چه بوده است؟
راهاندازی سامانه سیستم اطلاعات مکانیGIS که میتواند اطلاعات مکانی و توصیفی را به صورت گرافیکی تهیه کند، یکی از مهمترین اقداماتی بود که برای حفاظت ازمناطق تحت مدیریت سازمان شکل گرفت. این سامانه هماکنون در تهران و همه استانها راهاندازی شده است و 25استان کشور به لحاظ آمایش سرزمین میتوانند نیازهای خود را از این طریق تامین کنند.
راهاندازی بخش بیوتکنولوژی و حفاظت از ذخایر ژنتیکی با 3 زیر بخش که یکی از مهمترین آنها بخش بانک ژن بود نیز کمک شایانی را برای نجات گونههای در حال انقراض خواهد کرد که تاکنون 800 گونه نمونه بافت و خون از جانواران در حال انقراض و خزندگان در این بانک گردآوری شده است. همچنین تهیه و تدوین کتاب اطلس خزندگان جنوب شرق کشور نیز در دست اقدام است که انتظار داریم تا پایان سال چاپ شود و در اختیار کارشناسان و علاقهمندان برای مطالعه و برنامهریزی روی خزندگان این بخش از کشور قرار گیرد.
از سوی دیگر در زمینه طبیعتگردی نگاه جدیدی را در سازمان ایجاد کردیم به طوری که نگاه نگهبانی صرف را از مناطق تحت مدیریت سازمان به نگاه بهرهبرداری خردمندانه تغییر دادیم تا امکان حضور بخش خصوصی نیز فراهم باشد.
هماکنون خوشبختانه نگاه بهرهبرداری خردمندانه از مناطق تحت مدیریت سازمان در دستور کار قرار گرفته است و بیش از 150 منطقه تحت مدیریت سازمان به عنوان مناطق طبیعتگردی معرفی شدند که 50 درصد مطالعات از لحاظ مدیریت بهرهبرداری خردمندانه در این مناطق به پایان رسیده است.
نجات گونه گوزن زرد از خطر انقراض دستاورد مهم دیگری در بخش محیط طبیعی بود این گونه که در گذشته تعداد آن کمتر از 260 راس در کشور گزارش شده بود، هم اکنون تعداد آن به بالای 500راس رسیده و از آنجا که زیست بوم اصلیاش منطقه دز و کرخه بوده است، این مناطق نیز احیا و این گونه در آنجا احیا و زادآوری شد.
انتظار داریم با ادامه برنامههای حفاظتی برای این گونه تا 2 سال آینده به اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعتIUCN و برنامه محیط زیست سازمان ملل UNEP، اعلام کنیم این گونه از خطر انقراض نجات یافته است.
احیای گورخر آسیایی نیز به همین ترتیب در دستور کار است. خوشبختانه وضعیت یوزپلنگ آسیایی نیز تثبیت شده و حضور این گونه که در گذشته تنها در یزد متمرکز بود، هم اکنون در استانهای سمنان، خراسان جنوبی و رضوی نیز مشاهده شده است. البته بیشک احیای زیستگاه این گونه و غذای آن شامل نجات گونههای جبیر و آهو نیز در تثبیت وضعیت یوزپلنگ آسیایی نقش موثری داشته است.
تجهیز و تکمیل زیرساختها نیز در سازمان حفاظت محیط زیست در بخش ستادی و در سایر استانها صورت گرفت از آنجا که یکی از شاخصهای ارتقای یک کشور در بخش محیط زیست وضعیت و تعداد موزههای تاریخ طبیعی آن کشور است، به این امر در استانها توجه شد و علاوه بر راهاندازی موزههای تاریخ طبیعی، حدود 15 مرکز تحقیقات زیست محیطی نیز راهاندازی شد.
استفاده از انرژی پاک در محیطبانیهای استانها در راستای حفاظت از محیط زیست نیز اقدام قابل توجه دیگری بود. استفاده از انرژی پاک در بخش حمام خورشیدی و استفاده از انرژی خورشیدی در محیط بانیهای 14 استان کشور صورت گرفت و تنها در خراسان رضوی تعداد 29حمام و انرژی خورشیدی راهاندازی شده و در مجموع در 14 استان کشور حدود 80 مرکز استفاده از انرژی خورشیدی راهاندازی شده است.
راهاندازی گشت هوایی در 5 استان در کنار محیطبانیها از دیگر اقدامات صورت گرفته بوده است که در این زمینه هواپیماهای 2 نفره خریداری شد تا در کنار محیطبانان به پایش مناطق تحت مدیریت سازمان بپردازند.همچنین در زمینه پایش رودخانهها سازمان در نظر دارد ایستگاه سنجش کیفیت آب خریداری کند، اما مطالعات وضعیت خاک را در کنار تهیه اطلس خاک در کشور شروع کردهایم.
بیشک 4 سال گذشته برای شما خاطرات تلخ و شیرین فراوانی را به همراه داشته است، اگر به 4سال گذشته نگاهی بیندازید، تلخترین و سختترین رویدادی که شما را ناراحت کرده، کدام رویداد است؟
طرح ایمنی زیستی که دبیرخانه آن در سازمان وجود دارد از جمله طرحهایی در سازمان بود که مطالعات کارشناسی فراوانی برای آن انجام شد، اما متاسفانه بعد از ارائه لایحه دولت به مجلس در کمیسیون کشاورزی دیدیم متنی جایگزین آن شده که تا 70 درصد با نظر دولت مغایرت دارد و من 4 ماه هفتهای 2 یا 3 روز برای پیگیری به مجلس میرفتم زیرا چیزی که نوشته شده بود به صلاح مملکت نبود.
از اینرو دولت لایحهاش را پس گرفت. بعد کمیسیون کشاورزی طرح ایمنی زیستی را نوشت و خوشبختانه طرح کنونی اگرچه هنوز با ایرادهایی از سوی شورای نگهبان روبهروست، اما 90 درصد بهبود پیدا کرده است.
اما دغدغهها و نگرانیهای آن روزها برای تصویب طرحی که سالها و نسلها اثراتش ادامه خواهد داشت، از سختترین روزهای 4 سال گذشته بود.
به این ترتیب اگر بار دیگر به این 4 سال گذشته نگاه کنید، پرافتخارترین رویدادی که در بخش محیط زیست رخ داد و شما را خوشحال کرد چه بود؟
راهاندازی سامانه سیستم اطلاعات مکانی GIS رویداد بسیار موفق و خوبی بود، بخصوص آن که وقتی در دور دوم سفرهای استانی رئیسجمهور کار گروههای دولت تشکیل میشد، نقشههای مورد نیاز رئیسجمهور بر اساس این سیستم تهیه شده و جلوی ایشان گذاشته میشد که کارها را روان کرده و باعث افتخار من بود،
اما متاسفانه محیط زیست همواره غمهایش بیشتر از شادیهایش است و حالا که رئیس سازمان شدم، از رفتن به جنگلها و کنار ساحل شادی نمیکنم و همواره برای هر بخش و مشکلی که در آن باشد، غصه میخورم.
این روزها بحث تازهای از سوی مجلس مطرح شده است تا سازمان حفاظت محیط زیست با وزارت جهاد کشاورزی ادغام شود، نظرتان را در این زمینه بیان کنید و به نظر شما چه هدفی از این طرح دنبال میشود؟
من بشدت با این طرح مخالفم چراکه یک دستگاه حاکمیتی را نباید زیر نظر و تحت امر یک دستگاه بهرهبردار برد. این همان بلایی است که سالها پیش بر سر سازمان جنگلها و مراتع آمد و اگر این اتفاق بیفتد بر سر سازمان محیط زیست نیز همان بلا خواهد آمد، اتفاقاتی که هماکنون شاهد آن هستیم مانند نابودی مراتع، زمینخواری و تغییر کاربریها به دلیل زیر نظر بودن سازمان جنگلها در یک سازمان بهرهبردار است که اصلا به صلاح نبود.
به نظر من تنزل یک نهاد نظارتی و حاکمیتی مانند سازمان حفاظت محیط زیست از معاونت رئیسجمهور به معاونت وزیر، پالس منفی برای جایگاه بینالمللی محیط زیست ایران دارد، در این زمینه سازمان جنگلها میتواند با سازمان محیط زیست تلفیق شود و معاونت رئیسجمهور بماند چراکه جنگلها از مصادیق انفاق هستند و باید زیر نظر بالاترین مقام اجرایی کشور باشند و باید در نظر گرفت که معاونت رئیسجمهور اختیارات بیشتری دارد چون از یک نفر دستور میگیرد.
از سوی دیگر اگر این مساله در راستای پاسخگویی بیشتر سازمان حفاظت محیط زیست مطرح شده، هم اکنون نیز سازمان پاسخگو است و در موارد مورد نیاز برای پاسخگویی اقدام کرده است.
براساس اقداماتی که شما در راستای عملکرد 4ساله سازمان اعلام کردید، آیا جایگاه ایران در منطقه و جهان ارتقا یافته است؟
بررسیها نشان میدهد رتبه ایران در خاورمیانه در سالهای 85 84 چهارم بود که هماکنون به سوم ارتقا پیدا کرده است و عدد مطلق محیط زیست کشور براساس شاخصEPI درسطح بینالمللی از 70 به 76 ارتقا پیدا کرده است که شامل تنها محیط زیست نمیشود، بلکه مواردی نظیر امید به زندگی، بهداشت و هوای سالم در شهرها را نیز در نظر میگیرد.
ارتقای سطح مناطق تحت مدیریت سازمان، آییننامههای مرتبط با بخشهای استخراج نفت و فعالیتهای پس از آن مانند بهرهبرداری و پسماندها از جمله موارد دیگری است که در بخش محیط زیست شکل گرفت. البته انتظار داریم اگر بتوانیم، گازهای همراه نفت را که سرچاهها سوزانده میشود جمعآوری کنیم و همچنین وضعیت خودروی ساخت داخل را نیز بهبود بخشیم تا ظرف برنامه پنجم توسعه کشور رتبه ایران به جایگاه دوم در منطقه ارتقا یابد.
خوشبختانه در برنامه پنجم توسعه کشور محیط زیست جایگاه خوبی دارد و به گونهای در بخشهای دیگر نیز به آن توجه شده که اگرچه با عنوان محیط زیست نیامده، اما نتیجه اقدامات در بخشهای مختلف مانند صنایع و نفت زیستمحیطی خواهد بود مانند افزایش بازده در بخش صنعت از 37 درصد به 45 درصد که به معنی کاهش مصرف مازوت و در نتیجه کاهش انتشار آلودگی است.
تنوع زیستی در معرض تهدید
وقتی در مورد خطراتی که طبیعت را محاصره کرده است، تفکر میکنیم، اغلب متوجه خطراتی میشویم که دیگر مخلوقات را تهدید میکند. کاهش تعداد حیوانات زیبایی مانند پاندا، ببر، فیل، نهنگ و گونههای مختلف پرندگان، توجه جهانی را به مساله گونههای در معرض خطر معطوف کرده است. در دنیای امروز گونهها با سرعتی 50 تا 100 برابر سرعت معمول از میان میروند و این روند بشدت رو به افزایش است. در حال حاضر حدود 34 هزار گونه گیاه و 5200 گونه حیوان (یکی از 8 گونه آن پرنده هستند) با خطر انقراض روبهرو هستند. امروزه گنجینه ارزشمندی از گونههای گیاهی و جانوران اهلی که بشر در طول هزاران سال به منظور تامین غذا پرورش داده، رو به نقصان گذارده است. علتش را عمدتا باید در کشاورزی به شیوه مدرن و تجاری که روی تعداد نسبتا اندکی از محصولات کشاورزی تمرکز میکند، جستجو کرد. حدود 30 درصد از حیوانات درمزارع در حال حاضر با خطر انقراض روبهرو هستند.
در حالی که کاهش تعداد گونههای منفرد توجه ما را به سوی خود جلب میکند، پراکندگی، تخریب و نابودی جنگلها، تالابها، صخرههای مرجانی و دیگر اکوسیستمها، بزرگترین تهدیدات فراروی تنوع زیستی به شمار میآیند. امروزه حدود 45 درصد از جنگلهای اولیه از بین رفتهاند و این مساله به صورت عمده در قرن گذشته صورت پذیرفته است. این حقیقت تلخ با در نظر گرفتن این که جنگلها زیستگاه اکثریت گونههای زیستی شناخته شده در کره زمین محسوب میشوند، نمود بیشتری مییابد. علیرغم وجود مواردی از احیای جنگلها، در تمام جهان و بخصوص در مناطق استوایی وسعت جنگلها بسرعت در حال کاهش است. در میان اکوسیستمهای غنی حدود 10 درصد صخرههای مرجانی از بین رفتهاند و یک سوم بقیه نیز در 20 -10سال آینده از بین خواهند رفت. درختان حرا ساحلی نیز که زیستگاه گونههای بیشماری از جانوران آبزی و پرندگان و... محسوب میشوند، آسیبپذیر شده و نیمی از آنها تا به حال از بین رفتهاند.
تغییرات آب و هوایی اتمسفر مانند تخریب لایه ازن و تغییرآب و هوا، وضعیت موجود را وخیم تر میکند. بر اثر نازک شدن لایه ازن، میزان تابش اشعههای ماوراءبنفش B که برای سلولهای زنده مضر است به سطح زمین افزایش مییابد. گرم شدن کره زمین تغییراتی در زیستگاهها و پراکندگی گونهها ایجاد کرده است. به گفته دانشمندان ،حتی یک درجه افزایش دمای میانگین کره زمین در زمان محدود، تعداد بسیار زیادی از گونهها را در معرض نابودی قرار میدهد و سیستمهای تولید غذا را نیز با اختلال جدی روبهرو میکند.
کاهش تنوع زیستی اغلب میزان و ایجاد اکوسیستمها را کاهش میدهد و در نتیجه سبد کالاها و خدماتی که توسط طبیعت ایجاد شده و در اختیار ما قرار میگیرد را کوچکتر میکند. کاهش تنوع زیستی، اکوسیستم را ناپایدار کرده و توانایی آن در مواجهه با بلایای طبیعی مانند سیل، خشکی، توفان یا مشکلاتی از قبیل آلودگی و تغییرات آب و هوا را که توسط بشر ایجاد میشود، کاهش میدهد. تا به حال هزینههای زیادی برای جبران خسارات ناشی از سیل و توفان که براثر از بین رفتن جنگلها شدت یافته است، صرف شده و انتظار میرود گرم شدن زمین خسارات بیشتری را موجب شود.
کاهش تنوع زیستی به صور دیگر نیز مخاطره آمیزاست. هویت فرهنگی ملتها بشدت ازمحیط زیست آنها ریشه گرفته است. تصاویری از گیاهان و حیوانات به عنوان سمبل در پرچم، مجسمه و تمثالهایی که نماد فرهنگی جامعه را به تصویر میکشند، مشاهده میشود. در حالی که کاهش تعداد گونهها به صورت طبیعی اتفاق افتاده است، سرعت انقراض به علت فعالیتهای بشر شتاب فزایندهای یافته است. اکوسیستمها پراکنده یا ناپدید شده اند و تعداد کثیری از گونهها نیز در حال کاهش بوده یا منقرض شدهاند. آیا ما انسانها قادریم از اکوسیستمهای موجود در جهان و گونههای ارزشمند آن و همچنین میلیونها گونه دیگر که تعدادی از آنها غذا و داروی فردای ما را تامین میکنند، محافظت کنیم؟ پاسخ به این پرسش را باید در توانایی ما در همراستا کردن نیازهایمان با توانایی طبیعت در تولید مواد مورد نیاز و بازگرداندن مواد زائد به چرخه طبیعت جستجو (بازیافت) کنیم.
حمیده سادات هاشمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: