سیاسیون و مساله مدرک دکتری

مسلما این اتهامات در موارد مختلف می‌باید به شکل جداگانه بررسی شود ولی در این میان مساله‌ای مهم‌تر وجود دارد که پرداختن به آن ضروری است؛ مساله‌ای که مربوط به عرصه فرهنگی ماست: به نظر می‌رسد داشتن مدرک دکتری بتدریج برای افرادی که خواهان به دست گرفتن پست‌های درجه اول مدیریتی کشور هستند، به یک ضرورت تبدیل می‌شود. قطعا راقم این سطور شکی ندارد که داشتن تحصیلات عالی برای سیاسیون و مدیران ارشد مطلوب و بلکه ضروری است و تردیدی نیست که ورود دانشگاهیان متخصص و دارای مدرک دکتری به عرصه سیاسی را نمی‌توان پدیده‌ای نامطلوب و منفی توصیف کرد، ولی تبدیل شدن این پدیده به یک رسم و مد، مسلما نامطلوب است.

تحصیلات دانشگاهی در دانشگاه‌های معتبر داخلی (اعم از دانشگاه‌های دولتی و آزاد و سایر موسسات آموزش عالی) و خارجی عملا به نحوی است که می‌توان دوره‌های کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد را در یک مرحله و دوره دکتری را مرحله‌ای مجزا دانست؛ چراکه برای آغاز دوره دکتری دانشجو ملزم به ارائه مدارک و طی مراحلی است که در دوره‌های قبلی سابقه ندارد: مانند ارائه مدرک تافل، چاپ مقالات تالیفی علمی  پژوهشی یا ترویجی و یا ترجمه مقالات معتبر یا تالیف و ترجمه کتاب و.... در کنار اینها قبولی در آزمون ورودی دوره دکتری را نیز باید افزود که با توجه به محدودیت پذیرش اکثر قریب به اتفاق دانشگاه‌ها در این مقطع تحصیلی (چه دانشگاه‌های داخلی و چه خارجی)، نمی‌توان آن را با آزمون ورودی مقاطع قبلی مقایسه کرد و تازه بعد از قبولی مراحل دشوار دیگری در پیش است همچون قبولی در آزمون جامع، تایید طرح پژوهشی و... در نتیجه فردی که پس از گذراندن دوره کارشناسی ارشد تصمیم به ادامه تحصیل در دوره دکتری می‌گیرد، خود می‌داند که این تصمیم به معنای ورود به عالی‌ترین مرحله تخصصی در رشته تحصیلی اوست.

بنابراین قاعدتا و غالبا فردی وارد مرحله دکتری می‌شود که قصد دارد ادامه زندگی خود را در رشته تحصیلی خود به تحقیق و تدریس بپردازد.

هرچند در زندگی همه چیز از پیش تعیین شده نیست و حتی یک استاد عالی رتبه دانشگاه هم ممکن است به واسطه شرایط خاص وارد عرصه مدیریتی شود ولی اگر از چنین استثناهایی بگذریم، باید بگوییم این‌که فردی قصد داشته باشد به جرگه مدیران و یا سیاسیون بپیوندد ولی در عین حال تصمیم به ورود به دوره دکتری بگیرد، چندان معقول نیست. (به استثنای مدیریت در عرصه‌های خاصی مثل پزشکی یا قضاوت.)‌

حال با توجه به این مقدمات، می‌توان نتیجه گرفت تحصیلات دانشگاهی در حد کارشناسی یا در نهایت کارشناسی ارشد برای مدیران عالی‌رتبه و سیاسیون مطلوب و احیانا ضروری است و ورود افرادی با مدارک معتبر دکتری به عرصه‌های سیاسی و اجرایی موردی استثنایی است، ولی تبدیل شدن آن به یک عادت و مد، نتایج نامطلوبی را در پی دارد از جمله:

1- پدیده مدارک جعلی مدیران 2-  کم شدن جایگاه و شأن مدرک دانشگاهی دوره فوق تخصصی دکتری 3- ممانعت از ورود مدیران لایق و کاردان به عرصه‌های بالاتر مدیریت به دلیل نداشتن مدرک دکتری 4  از آنجا که برای ورود به مقطع دکتری، مراحل متعددی باید طی شود، شبهه استفاده مدیران از برخی روابط برای تسهیل در گذراندن این مراحل بی‌وجه نیست.