ترمه‌بافی یزد از محاق فراموشی بیرون می‌آید

مسوولان در حالی برای احیاء این هنربرنامه‌ریزی کرده‌اند که از دیرباز تاکنون هنر ترمه‌بافی به عنوان یکی از صنایع دستی شناخته شده شهر کویری یزد به شمار می‌رود که شهرت آن از مرزهای ایران هم فراتر رفته و اعتباری جهانی یافته است.

اگر چه حالا از دوران رونق و شکوفایی این هنر در شهر یزد خبری نیست، اما هنوز هم ترمه‌های زیبایی که بافته می‌شود چشم جهانگردان بسیاری را که به این شهر می‌آیند، می‌گیرد.

آنچنان که در فرهنگ لغت آمده است، ترمه، نوعی پارچه برای لباس‌های فاخر است که از پشم لطیف با طرح‌های تزئینی گوناگون به وجود می‌آید در جایی دیگر آن را واژه‌ای هندی می‌نامند که به معنی درخت سروی است که در حالت خضوع و خشوع در مقابل عظمت الهی سرفرود آورده است.

این هنر ظریف از عمده‌ترین و شاخص‌ترین دست‌بافت‌های شهر یزد است که در بین صنایع بافندگی بیشتر از هر صنعت دیگری خودنمایی می‌کند و از شهرت ویژه‌ای در ایران و جهان برخوردار است.قدمت این هنر در استان یزد به بیش از 400 سال پیش باز می‌گردد. اوایل دوره صفویه دوره رونق و رواج ترمه در بین منسوجات ایران بوده است. ترمه‌بافی برای نخستین بار توسط استاد خواجه غیاث‌الدین نقشبند درحدود 400 سال قبل به وجود آمده است.تاری که در این صنعت مورداستفاده بافندگان قرار می‌گیرداز ابریشم طبیعی و گاه نخ پنبه است و پود آن هم از ابریشم، نخ و یا کرک همراه با رنگ‌های متنوع شکل می‌گیرد.

انتخاب رنگ‌ها و ایجاد هماهنگی بین آنها در هنر ترمه‌‌بافی اهمیت بسیاری دارد و از این رو ترمه در رنگ‌های مختلف و متنوع بافته می‌شود و از روزگاران کهن زینت‌بخش لباس‌‌های اصیل، فاخر و اشرافی و همچنین سفره‌ها و خانه‌های نمادین جلوه‌گر ساخته است.همچنین ترمه سالیان سال بانقش اصلی «بته جقه» و با طرح‌ها و رنگ‌های متنوع و زیبایی طراحی و بافته می‌شد که امروزه با جایگزین شدن ترمه‌بافی ماشینی به جای ترمه‌بافی دستی، این نقش هم کم‌‌کم جای خود را به طراحی منتسب به «لیلی‌ومجنون» داده که از اصالت و ارزش هنری این صنعت کاسته است.

از آنجایی که بافت این صنعت به شکل دستی با مشقت فراوانی همراه است ، در حال حاضر تعداد معدودی از هنرمندان به بافت این نوع پارچه گرانبها و زیبا همت گماشته‌اند و اکنون با گذشت زمان و پا به سن گذاشتن استادان و ناتوانی آنها در بافت این رشته از صنعت دستی استان تاریخی یزد، کم‌‌کم این هنر با ارزش رو به افول و خاموشی نهاده است. در شهری که روزگاری کارگاه‌های ترمه‌بافی در زیرزمین‌ خانه‌های قدیمی آن به وفور یافت می‌‌شد حالا بندرت می‌توان اثری از این هنر اصیل و زیبای ایرانی را در گوشه و کنار این شهر سراغ گرفت.