نیروی ‌فتاح

اصلاح قیمت‌های آب و برق در کانون توجه طرح تحول اقتصادی است، زیرا هم‌اکنون آب و برق با قیمتی بسیار پایین‌تر از هزینه تمام شده آن به مردم عرضه می‌شود و ادامه این روند در بلندمدت امکان‌پذیر نیست.

در طرح اصلاح الگوی مصرف نیز ایندومحصول نقش اساسی و عمده دارند که دولت ملزم و موظف به برنامه‌ریزی و فرهنگ‌سازی در مصرف آن در همه زمینه‌ها شده است.

دولت نهم نیز که اهداف برنامه‌هایش را برپایه هدفمندسازی یارانه‌ها و تحول اقتصادی استوار کرد به دنبال فردی بود تا بتواند این سیاست‌ها را اجرا کرده و بخش نابسامان آب و برق کشور را ساماندهی کند. برایناساس رئیس‌جمهور، پرویز فتاح را که از دوستان دیرینش به شمار می‌رفت، به مدیریت این وزارتخانه کلیدی رساند.

فتاح متولد 1340 در شهر ارومیه و فارغ‌التحصیل کارشناسی عمران و کارشناسی ارشد صنایع است که در آزمون دکتری نیز قبول شد. فتاح را همیشه با چهره‌ای آرام و خندان مشاهده کرده‌ایم. شاید عمده‌ترین ویژگی فتاح، ثبات در نظرهایش بود که به اعتقاد برخی هیچ گاه حرف بی‌ربط نزد.

رفتار و خلق و خوی فتاح با لهجه‌ای آذری او را به مرد رسانه‌ای تبدیل کرد که روابط خوبش با رسانه‌ها توانست یاریگر او در بحران خاموشی‌های تابستان سال گذشته باشد.

هر چند فتاح نتوانست بخش عمده‌ای از اهداف برنامه چهارم توسعه و توسعه نیروگاهی را به ثمر برساند که همین امر موجب کاهش تولید برق و بروز خاموشی‌های سال گذشته شد، اما نباید نقش مهم خشکسالی را نیز در این زمینه و از عرصه تولید خارج شدن نیروگاه‌های برق  آبی را در این بحران نادیده گرفت؛ موضوعی که بارش‌های مکرر و مفید سال جاری توانست در این زمینه به داد وزارت نیرو برسد تا امسال مردم و دولت با این چالش جدی مواجه نشوند.

سال گذشته برخی از کارشناسان با توجه به خاموشی‌های برق از لفظ «واویلا» برای وزارت نیرو استفاده کردند که این اعتراض از سوی آنان و بویژه مجلس، رئیس‌جمهور را به واکنش در برابر آن واداشت.

در بعدازظهر یکی از روزهای تیرماه تابستان گذشته وی در بازدید از وزارت نیرو، اهمیت آن را برای وزیرش گوشزد کرد.

سرانجام فتاح نیز معاون برق خود را تغییر داد تا بتواند در امر توسعه و برنامه‌ریزی دراین‌باره جدی‌تر وارد عمل شود.

واقعی کردن نرخ آب، ساماندهی و مدیریت آب‌های کشاورزی و سطح الارضی و توسعه سدسازی از برنامه‌هایی بود که فتاح در برنامه خود توانست تا حد قابل قبولی به آن دست یابد اگرچه با مطلوب فاصله بسیار دارد.

وزیر نیرو در بخش آب باید با در نظر گرفتن ارزش ذاتی، اقتصادی و زیست‌محیطی این ماده حیاتی به عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه پایدار و رکن اصلی آمایش سرزمین با مدیریت پایدار کمی و کیفی منابع و مصارف آن، نسبت به عرضه آب مطمئن، کافی و قابل مصرف متناسب با ظرفیت‌های ملی اقدام و از این طریق نقش خود را در ارتقای بهداشت، رفاه اجتماعی و توسعه پایدار ایفا کند.

اما با توجه به این تعریف وزیر نیرو در این بخش عملکرد چندان موفقی از خود ارائه نکرده؛ به طوری که در بسیاری از شهرها و مناطق در بخش آب شرب با مشکل بهداشت و سلامت آن مواجه است.

در بخش صنعتی و کشاورزی نیز باید با توسعه سرمایه‌گذاری، ساماندهی و نظارت به ارتقای کمی و کیفی تولید و مصرف آب پرداخته شود که البته با توجه به خشکسالی‌های سال‌های اخیر باید این وزارتخانه در برنامه و استراتژی راهبردی خود برای رفع بحران آب در خشکسالی، مدیریت واحد و منسجمی را ارائه می‌کرد که در 2 سال گذشته در این زمینه توفیق زیادی به دست نیاورده است.

وزارت نیرو در بخش برق نیز با ارتقای بهره‌وری و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، سازگار با محیط‌زیست و متناسب با زیرساخت‌های حال و آینده و توسعه مشارکت و بهره‌وری منابع انسانی متخصص و خلاق، نقشی موثر در رفاه اجتماعی و تبادل برق با کشورهای منطقه ایفا نموده و در راستای کاهش شدت انرژی، افزایش خوداتکایی و توسعه کاربردهای انرژی‌های تجدیدپذیر اقدام کرده است.

همچنین یکی از اهداف و استراتژی‌های بلند وزارت نیرو، توجه به اجرای اصل 44 قانون اساسی است که البته در چند سال اخیر دولت با توجه به سرمایه‌‌گذاری اندکی که در این حوزه انجام داده است، نتوانسته در این بخش موفق باشد و در تولید برق کاستی‌‌هایی متوجه کشور شد.

حمیدرضا کاتوزیان، رئیس کمیسیون انرژی مجلس معتقد است: نمی‌توان تولید چند هزار مگاوات برق را به دست بخش خصوصی سپرد، چون سرمایه‌‌گذاری جدید در این حوزه صورت نگرفته است و بهره‌برداری‌های جدیدی نیز در سال‌های آینده وجود نخواهد داشت.

ناصر سودانی، نماینده اهواز و عضو کمیسیون انرژی مجلس نیز معتقد است وزارت نیرو در4 سال گذشته در مجموع، کارنامه موفقی داشته، اما کاستی‌ها و ضعف‌هایی نیز در این کارنامه دیده می‌شود.

سودانی تصریح می‌کند وزارت نیرو درباره تنظیم آب در فصل خشکسالی، مدیریت مناسبی را اعمال نکرد و به صورت علمی موضوع را دنبال نکرد و با محافظه‌کاری و احتیاط‌کاری با ضررهای زیادی به باغات و مزارع استان‌های خشکسالی زده مواجه شدیم در حالی که می‌توانستند از طریق تنظیم آب سدها در فصل زمستان برنامه‌ریزی دقیق و مناسبی برای فصل خشکی انجام دهند.

نماینده اهواز با اشاره به این که بخشی از آب شرب در استان‌های جنوبی با مشکل مواجه است، می‌گوید: بروز بیماری‌های پوستی ناشی از آب شرب بدون استاندارد از نگرانی‌های اصلی ماست که باید به طور جدی چاره‌اندیشی شود.

سودانی ادامه می‌دهد: ما انتظار داشتیم براساس برنامه، وزارت نیرو گام‌های جدی‌تری برای جایگزینی انرژی‌های نوین مانند باد و خورشید برمی‌داشت که قدم‌های برداشته شده کافی نیست.

وی آلودگی و گرد و غبار موجود در هوا را ناشی از خشکسالی تالاب‌ها در نتیجه انتقالغیرکارشناسی آب از سرشاخه‌های کارون و دز به سایر استان‌ها عنوان کرده و می‌گوید: این اقدام مشکلات زیست‌محیطی پدیدآورده که باید برای آن چاره‌اندیشی شود.

سودانی در عین حال همچنین عملکرد وزارت نیرو در بخش برق را مناسب ارزیابی می‌کند و معتقد است با وجود خشکسالی سال گذشته، آرامش خوبی در توسعه برق ایجاد شده و شخص وزیر خود به طور مستقیم مدیریت خوبی در این زمینه به عمل آورده است.

به گفته وی، براساس نظر مجلس، وزیر نیرو شخصیتی دلسوز ، پرکار و قاطع در موضع‌گیری‌هاست که شایستگی ادامه فعالیت در این وزارتخانه را دارد. با این اوصاف روحیه تعامل و همکاری وزیر نیرو با مدیران مجموعه خود و مجلس نکته‌ای نیست که رئیس‌‌جمهور بخواهد آن را نادیده بگیرد و تاکنون نیز گمانه‌زنی‌های محافل سیاسی و رسانه‌ای حمل بر ماندن وی در پست وزارت نیرو است.

دولت برای اجرای سیاست‌های تحول اقتصادی عزمی جدی دارد و در این حوزه تغییر مدیریت به تغییر روش و سیاست‌ها منجر می‌شود که بعید به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور بخواهد صندلی یکی از دوستان همراه و همدل خود را در کاروان دولت دهم خالی کند.