در کاوشهای باستانشناسی
شارستان شهر سلطانیه از خاک بیرون آمد
شارستان (ربض) شهر تاریخی سلطانیه به همراه بخشی از مسجد جمعه آن در کاوشهای باستانشناسی کشف شد. محوطه معروف به جمعه مسجد با 85 هکتار یکی از مهمترین محوطههای تاریخی در عرصه میراث جهانی گنبد سلطانیه است. برای کاوش در این محوطه 40 گمانه و 5 ترانشه باستانشناسی باز شد که تمامی آنها به آثار باستانی رسید.
«محمدرضا قربانزاده»، مدیر اجرایی پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه با اعلام این خبر به CHN گفت: «یکی از مشکلات پایگاه میراث جهانی گنبد سلطانیه حفاظت از عرصه این محوطه تاریخی است که بخشی از آن جزء زمینهای مردم محسوب میشود و از آنجایی که در زیر این زمینها آثار باستانی وجود دارد، باید به نحوی جلوی ساخت ساز در این محوطهها نیز گرفته شود.»
وی در ادامه گفت: «یکی از این محوطهها، جمعه مسجد است که طی کاوشهای سال 1370 مشخص شد دارای آثار تاریخی بوده و بخشی از شهر سلطانیه محسوب میشود. اما از آنجایی که از کاوشهای آن سال انتشارات و اطلاعاتی در دست نیست، برای اثبات این امر مجددا کاوشهای جدیدی را در این محوطه باستانی به منظور جلوگیری از ساخت و ساز و نشان دادن آثار آغاز کردیم که نتایج فوقالعادهای به همراه داشت.»
در این کاوشها شارستان (ربض) شهر تاریخی سلطانیه به همراه بخشی از مسجد جمعه آن کشف شد. این آثار برای نخستین بار از خاک بیرون آورده شدند.
«عبدالرضا مهاجرینژاد»، سرپرست کاوش در محوطه باستانی جمعه مسجد دراینباره گفت: «محوطه معروف به جمعه مسجد با 85 هکتار یکی از مهمترین محوطههای تاریخی در عرصه میراث جهانی گنبد سلطانیه است که در کاوشهای باستانشناسی نیز این موضوع به خوبی آشکار شد. برای کاوش در این محوطه 40 گمانه و 5 ترانشه باستانشناسی باز کردیم که در تمامی آنها به آثار باستانی بر خوردیم.»
آثار بیرون آمده از خاک که بخشی از جمعه مسجد را نیز شامل میشود نشان میدهد که این محوطه بخشی از شهر تاریخی سلطانیه است و احتمالا شارستان سلطانیه محسوب میشود. محوطه جمعه مسجد بیرون از ارگ حکومتی بوده و احتمالا محل تجمع مراکز صنعتی، تجاری، خانهها و تجمعات مردمی بوده است.
مهاجرینژاد درباره یافتههای باستانشناسی محوطه جمعه مسجد گفت: «از جمله بخشهایی که مورد کاوش قرار گرفت خود محدوده بنای جمعه مسجد بود که بخشی از پلان معماری آن از زیر خاک بیرون آورده شد.»
وی در ادامه گفت: «از جمله بخشهای بدستآمده از پلان معماری جمعه مسجد ورودی آن است که با استفاده از سنگفرش به وجود آمده بود. همچنین در کاوش این مسجد نزدیک به 7 نوع کف فرش شامل انواع آجرفرش، سنگفرش، کف گچی و ... بدستآمد. جالب آن است که نمونه سنگفرش به کار رفته در جمعه مسجد پیش از این در مسجد جامع سیراف و همچنین تخت سلیمان نیز دیده شده بود.»
در معمای مسجد جمعه از سنگهای تراش خوردهای استفاده شده که در بناهای حکومتی و دولتی استفاده میشده است. همچنین در این بنا 4 مرحله معماری نیز شناسایی شده است. باستانشناسان قدیمیترین معماری بدستآمده را به دوره ایلخانی و جدیدترین آنها را به دوره صفوی نسبت میدهند.
کشف کارگاههای سفالگری و فلزگری و همچنین بناهای عمومی و دولتی از دیگر یافتههای باستانشناسی در محوطه جمعه مسجد بود.
مهاجرینژاد دراینباره گفت: «حجم عظیمی سفال در این کاوشها بدستآمد. همچنین چند کارگاه سفالگری و فلزگری نیز کشف کردیم. یکی دیگر از کارگاههای بدستآمده به کارگاه ترکیب گچ و آهک مربوط میشود. همچنین در کنار یکی از کارگاههای فلزگری قطعهای طلایی نیز بدستآمده است.»
به گفته وی کشف کارگاههای سفالگری نشان میدهد که حجم عظیمی از سفال در محوطه جمعه مسجد و اراضی طالبیه تولید میشده است.
در ساخت این شهر از اصلوب معماری و شهرسازی استفاده شده و این موضوع به خوبی در خیابانها و گذرهای شهر که اکنون از زیر خاک بیرون آورده شدهاند قابل رویت است. در این شهر از سیستم آبرسانی قنات استفاده میشده که بیش از 100 هکتار را به خود اختصاص داده است.
قربانزاده با بیان این موضوع که آنچه از زیر خاک بیرون آورده شده حفاظت میشود گفت: «برای اولین بار میخواهیم که آثار بیرون آورده شده را دوباره در خاک نکنیم. از آنها حفاظت کرده و به فکر نمایش آنها برای عموم مردم هستیم تا با چشم خود ببینند که محوطه جمعه مسجد مملو از آثار است.
پیش از این قرار بود در اراضی جمعه مسجد ساخت و سازهایی صورت گیرد که با مخالفت شدید پایگاه میراث جهانی سلطانیه مواجه شد. این مخالفتها نزدیک یک سال طول کشید و اکنون پس از کاوشهای باستانشناسی احتمال میرود که مردم نیز به راه حلهای بهتری نسبت به ساخت و ساز در زمینهای خود فکر کنند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
