شناسایی وثبت گورهای دوره فرا هخامنشی در فارس
روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی و گردشگری استان فارس اعلام کرد :این سازمان با توجه به ارزش تاریخی گورهای دوره هخامنشی پس از بررسی باستانشناسی وطی مراحل قانونی اقدام به ثبت آن در فهرست آثار ملی ایران نمود و شناسایی بیشتر این مناطق را آغاز کرد.
این رشته کوه دارای بیش از 34 گور توده سنگی می باشد. قبور مربوط به دوره فرا هخامنشی و ساسانی است و به نام خرفت خانه یا سنگر معروف می باشند که به نام کوه آن معروف گردیده است.
شکل و فرم این گورهای سنگی مانند یک منشور است و در ساخت آن از سنگ استفاده شده است . بدین صورت که ابتدا مرده را به صورت دست و پا جمع (جنینی) در حالی که سرش رو به شرق است در روی زمین و یا در روی کوه قرار داده و دور تا دور مرده را یک سنگچین کوچک دایره ای و یا بیضی شکل به ارتفاع نیم تا دو متر می ساختند اطراف آن را سنگ می ریختند تا به شکل یک هرم کوچک در آید و روی گور را با لاشه سنگ در اندازه های مختلف می پوشاندند . این گورهای هرمی شکل در اندازه های بزرگ و کوچک دیده می شود . بزرگترین این گورها در روی کوههای شمال بخش مشهد مرغاب (تنگ حنا) شناسایی شد که در ابعاد 12×12متر و به ارتفاع حدود 2/5 متر می باشد و کوچکترین گور در قسمتهای جنوبی تنگدشت علفی قادر آباد به ابعاد حدود 2×2 و به ارتفاع کمتر از یک مترشناسایی شد .
مصالح بکار رفته در ساخت این قبور عموماً از سنگ است ، در ساخت بعضی از قبور فقط از سنگ استفاده شده است و در بعضی دیگر از سنگ و خاک با هم استفاده شده است .
گورهایی که در ساخت آنها از سنگ وخاک استفاده شده کوچکتر از گورهای فوق و احتمالاً متعلق به اشکانیان است که در این منطقه بوده و دارای عقیده مهر پرستی بوده اند .
لازم به ذکر است که عشایر و مردم این منطقه از این گورها به عنوان سنگر(باتوجه به شکل و نحوه قرار گرفتن آنها در روی کوه) و یا خرف خانه (که بیشتر عشایر منطقه به آن عقیده دارند و معتقدند که وقتی شخصی پیر و از کار افتاده می شد ، او را در این سنگچین ها قرار می دادند و برای او آب و غذا می گذاشتند و چند سکه و زیورآلات وی را در کنار او می گذاشتند تا به مرور زمان از گرسنگی و تشنگی بمیرد.) نام می برند .
دیوید استروناخ در کتاب پاسارگاد،از پیدا شدن یک قمقمه لعابدار و چند سکه در یکی از این قبور می نویسد و لی در این بررسی ها چند گورمورد پژوهش وبررسی قرار گرفت که مقداری استخوان انسانی و حیوانی و قطعاتی از سفال نخودی ساده با شاموت کاه بسیار ریز و همچنین چند قطعه سفال جلینگی و قطعاتی از یک خمره با شاموت شن درشت یافته شد . در میان گورهای سنگی سه گور متفاوت شناسایی شد که ساختار کّلی آن به شکل سنگچین هرمی شکل است امّا شکل تدفین در آن متفاوت می باشد . تدفین در این گورها در سنگچین های دایره ای شکل صورت گرفته است به این صورت که ابتدا سنگچین دایره ای شکلی به قطر نیم تا 1/20 متر و به ارتفاع 1تا 1/5 متر ساخته شده و بعد که جسد را در آن قرار دادند ، (طبق اعتقادات مهر پرستی) روی آن را با تخته سنگ پوشانده و بعد از آن پیرامون گور را که بر روی سطح خاک قرار دارد ، آنقدر سنگ می ریختند تا به شکل یک هرم یا منشور کوچکی در آید . کف این نوع قبور بر روی خاکی قرار دارد که قرمز رنگ می باشد .
این آثار در سال 1383 توسط باستان شناسان مورد بررسی قرارگرفت و نتیجه کار در گزارشی به نام بررسی باستان شناسی مشهد مرغاب در آرشیو مرکز مطالعات پاسارگاد موجود است .
به گزارش روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی ،صنایع دستی وگردشگری فارس این سازمان با توجه به ارزش تاریخی منطقه پس از بررسی باستانشناسی وطی مراحل قانونی اقدام به ثبت آن در فهرست آثار ملی ایران نمود که به شماره ثبتی23270 به فهرست آثار ملی ایران پیوسته است وهم اکنون تحت حفاظت وصیانت این سازمان میباشد .
