نظرسنجی های انتخاباتی و آنچه رخ داد

انتخابات فرصتی است برای سنجش اعتبار این‌گونه افکارسنجی‌ها. هر چند تعداد مراکز نظرسنجی  که قادر به انجام کاری متقن، دقیق و علمی باشند، در کشور کمتر از انگشتان یک دست است و معمولا نیز تمایلی به انتشار یافته‌های خود ندارند.

مرکز تحقیقات صدا و سیما از جمله این مراکز است که با بهره‌گیری از آخرین روش‌های علمی جهانی، اقدام به نظرسنجی می‌کند. در طول انتخابات نیز نظرسنجی‌های صدا و سیما نه به شکل رسمی  از طریق سایت‌هایی که به نحوی به آن دستیابی پیدا کرده بودند، منتشر شده است که مقایسه آنها با نتایجی که در این گزارش به آن اشاره خواهد شد، مخاطب را به صحت و سقم آن رهنمون خواهد ساخت.

میزان مشارکت و رای رئیس جمهور منتخب برای برخی بویژه رقیبان انتخاباتی غیرمنتظره بود و آنان در مواضعی صریح با زیرسوال بردن انتخاب مردم تلاش کردند تا القاگر تخلفات گسترده در انتخابات دهم ریاست جمهوری باشند.

این در حالی است که نظرسنجی‌های سازمان صدا و سیما که از اواخر سال 87 آغاز شده و از 24 فروردین 88 در این گزارش به آن اشاره خواهیم کرد، بخوبی نشان می‌دهد که جایگاه کاندیداها در چند ماه گذشته در چه مرتبت و موقعیتی بوده است.

جایگاه موسوی در شهر تهران

نکته قابل  توجه دیگر  که اعتبار نظرسنجی و  سلامت انتخابات را نشان می‌دهد، نظرسنجی‌های مربوط به شهر تهران است هر چند در ماه‌های فروردین و اردیبهشت (8 نظرسنجی) احمدی‌نژاد آرای بالاتری دارد اما تمام  نظرسنجی ‌های صداوسیما در خرداد ماه (12 نظرسنجی) موسوی را در موقعیتی برتر نشان می‌دهد.

این در حالی است که نتایج شمارش آرا در  شهر تهران که از سوی وزارت کشور اعلام شده، در شهر تهران موسوی دو میلیون و 166 هزار و 245 رای و  احمدی‌نژاد یک میلیون و 809 هزار و855  رای کسب کرده است که میزان  دقت نظرسنجی‌ها را نشان می‌دهد.

در حالی که در شهرهای استان تهران نظیر اسلامشهر، پاکدشت، ورامین،  دماوند، رباط‌کریم، ری، ساوجبلاغ، شهریار، فیروزکوه، کرج، نظرآباد و  ورامین، احمدی‌نژاد  پیشتاز بوده و  تنها در شمیرانات موسوی حدود یکصدهزار رای بیش از احمدی‌نژاد کسب کرده است.

نظرسنجی‌‌‌های روستایی

نکته مهم دیگر آرای مناطق روستایی است که اغلب کاندیداها از آن غافل بوده و سرمایه‌گذاری خود را عمدتا در شهرهای بزرگ مصروف  کرده‌اند. در حالی که براساس تقسیمات جمعیتی 31 درصد سهم آرا در روستاها متمرکز بوده است. سهم تهران 12 درصد، مراکز استان 21 درصد و شهرهای تابعه حدود 36 درصد بوده است.

مرکز تحقیقات صدا و سیما طی دو نوبت در 9/3/88 و 16/3/88 اقدام به نظرسنجی روستایی کرد که نتایج آن می‌تواند تاثیرگذاری این آرا را چه از نظر میزان مشارکت و چه از جهت ترکیب رای بخوبی نمایان سازد. در نظرسنجی 9/3/88 میزان مشارکت 77 درصد، رای به احمدی‌نژاد 3/68، موسوی 15 درصد، رضایی یک درصد و کروبی 2 درصد به دست آمده است و در نظرسنجی 16/3/88 میزان مشارکت 80 درصد، رای احمدی‌نژاد 1/75 درصد، موسوی 15درصد، رضایی و کروبی 2/1 درصد به دست آمده است.بدیهی است غلبه آرای روستایی با سهم 31 درصدی و رای به احمدی‌نژاد می‌تواند تاثیری جدی بر نتیجه انتخابات داشته باشد و این همان موضوعی است که برخی کاندیداهای معترض چه در تبلیغات و حضورهای فردی از آن غافل بوده‌اند و چه در تحلیل نتایج آرا.

نظر سنجی های سراسری (شهری)

در نظرسنجی مورخ 6/3/88 از مردم 31 شهر کشور پرسیده شده است اگر فردا انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود، از میان کاندیداها به چه کسی رای خواهید داد؟ 2/51 درصد از پاسخگویان گفته‌اند به آقای احمدی‌نژاد و 6/30 درصد به آقای میرحسین موسوی رای می‌دهند، 5/3 درصد کروبی و 9/1 درصد پاسخگویان به رضایی رای می‌دهند و 4/8 درصد پاسخگویان هم اظهارنظری نکرده‌اند.نظرسنجی ملی (سراسری در 30 شهر کشور)‌ در تاریخ 23/1/88 حکایت از رای 8/52 درصد برای احمدی‌نژاد، 7/18درصد برای میرحسین موسوی؛ 6/3 درصدکروبی و 6/1 درصد رضایی است. نظرسنجی 30 فروردین 88 به ترتیب ارقام 2/56 (احمدی‌نژاد)‌، 4/18 (موسوی)‌، 4 (کروبی)‌ و 6/1 درصد برای رضایی نشان می‌دهد.نظرسنجی‌های 24/1 تا 28/2/88 نشان از رشد آرای میرحسین موسوی دارد، اما همچنان فاصله آرای احمدی‌نژاد در نظرسنجی‌های استانی تا این تاریخ دو برابر آرای موسوی است.

نقش مناظره‌ها در آرا

با ابتکار سازمان صداوسیما6 مناظره‌ تلویزیونی بین کاندیداها برگزار شد که ضمن تبدیل شدن به پربیننده‌ترین برنامه‌های تلویزیونی، توانست نقش مهمی در شکل‌دهی به آرا ایفا کند. این مناظره‌ها در شبکه 3 از 12/3/88 آغاز شد و تا 18 خردادماه ادامه یافت.

مناظره آقایان احمدی‌نژاد و موسوی در تاریخ 13 خرداد و کروبی و احمدی‌نژاد 16 خرداد برگزار شد. فارغ از هرگونه قضاوتی درخصوص محتوای مناظره‌ها، نظرسنجی انجام شده درخصوص مناظره احمدی‌نژاد و موسوی نشان می‌دهد، آرای احمدی‌نژاد برخلاف برخی تحلیل‌ها پس از این دومناظره  روندی صعودی پیدا کرده است. احمدی‌نژاد که در نظرسنجی 13/3 در تهران 8/35 درصد و در نظرسنجی ملی 8/49 درصد آرا را به خود اختصاص داده بود، در نظرسنجی 17/3 از مردم تهران آرای خود را به 5/47 و در نظرسنجی سراسری به 7/62 درصد رساند.به عبارت دیگر مناظره‌ او با موسوی و کروبی نه تنها از آرای وی نکاست، بلکه توانست افکار عمومی را بیشتر به سمت خود جلب کند.در نظرسنجی مستقلی درخصوص مناظره موسوی و احمدی‌نژاد که 14/3/88 در تهران اجرا شد، مردم 5/48 درصد اطلاعات ارائه شده از سوی محمود احمدی‌نژاد و 5/36 درصد اطلاعات ارائه شده از سوی موسوی را قابل اعتماد و دقیق‌تر دانسته‌اند.

مورد مهم دیگری از مخاطبان پرسیده شده است که ارزیابی آنها را درخصوص تاثیر مناظره بر بینندگان نشان می‌دهد، 5/37 درصد اعتمادشان به آقای میرحسین موسوی بیشتر و 7/28 درصد کمتر شده است. در حالی که این اعداد درباره احمدی‌نژاد این‌گونه است: 9/40 درصد بینندگان اعتمادشان به احمدی‌نژاد بیشتر و 4/32 درصد کمتر شده است.در یک جمع‌بندی کلی می‌توان از استقبال بیشتر مردم از احمدی‌نژاد پس از مناظره‌ها خبر داد.

آنچه روشن است این که نتیجه انتخابات در ترکیب آرا با نتایج نظر سنجی های انجام شده پیش از انتخابات منطبق می باشد.