زن در اقتصاد روستایی

زنان در این منطقه در اقتصاد خانواده نقش بسزایی ایفا می‌کنند و در بهار، فصلی که در میانه آن قرار داریم شاید فعالیت‌هایشان اوج می‌گیرد.

در سفری که به منطقه سردشت و نقاط مختلف آن داشتیم در گستره کوه و دشت‌های سرسبز زنانی دیده می‌شدند که در کنار همسرانشان یا به تنهایی مشغول کار دامداری که در این منطقه فعالیت غالب روستاییان است بودند. دوشیدن شیر بزها و گوسفندان، جمع‌آوری سبزی‌های صحرایی و گیاهان دارویی برای مصرف خانواده و فروش و بردن دام‌ها به چرا در کنار انجام امور خانه‌داری و پرورش فرزندان و اشتغال به صنایع دستی چون فرش‌هایی با طرح‌های سنتی کاری است که غالب این بانوان در این طبیعت زیبا و سرکش انجام می‌دهند.

استانداری آذربایجان غربی نرخ مشارکت اقتصادی زنان در آذربایجان غربی را 4/21 درصد دانسته است.

طبق آمارهای موجود سهم اشتغال زنان در بخش کشاورزی 4/64، صنعت 4/19، خدمت 16 و سهم اشتغال در بخش خصوصی 3/89 و در بخش عمومی 3/10 درصد می‌باشد.

اما متاسفانه با توجه به قابلیت‌های کشاورزی آذربایجان غربی، تعداد زنان شاغل در این بخش خصوصا در سطح روستا بیش از مردان است ولی به دلیل محسوب نشدن خانه‌داری و شغل کشاورزی روستایی در محاسبات اقتصادی و تولید ناخالص داخلی نقش کم‌رنگی را بر عهده دارند. پژوهشی که در مورد اشتغال زنان روستایی صورت گرفته موید این موضوع است. چنان که تحقیقات روستایی نشان می‌دهد که به رغم سهم بالای زنان روستایی در کارهای تولیدی، آنها نقش بسیار ناچیزی در تصمیم‌گیری‌های تولیدی و تصمیم‌های مربوط به خانه‌داری دارند و با افزایش این سهم مشارکت آنها در تصمیم‌گیری‌ها افزایش نمی‌یابد؛ چرا که فعالیت‌های تولیدی زنان جزو وظایف خانگی آنها محسوب می‌شود و به عبارت دیگر جزو «کارکنان خانوادگی بدون مزد» هستند.

اما در همین محیط‌های روستایی هنگامی که زن در قبال کار خود مزد دریافت می‌کند و شاغل محسوب می‌شود قدرت تصمیم‌گیری او در خانه افزایش می‌یابد؛ به گونه‌ای که در استان آذربایجان غربی 28 درصد زنان دارای درآمد مستقلند. کسب درآمد مستقل، موجب جدایی زن از خانواده در این مناطق نشده بلکه درآمد به دست آمده در راه تأمین هزینه‌های زندگی و آموزش فرزندان صرف شده است.

نرخ بیکاری زنان در این استان 2/10 است که برخی کارشناسان و مسوولان عدم خودباوری زنان و کم‌توجهی به مشارکت زنان در مراحل تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها را دلیل قرار نگرفتن زنان در جایگاه واقعی دانسته‌اند.

محرومیت از سواد

میزان بیسوادی در زنان شهری و روستایی 8/32 و 2/64 درصد است.

در گذر از مناطق روستایی آذربایجان غربی مشاهده می‌کردیم که دختران در سنین کودکی و نوجوانی بخصوص در مقطع دبیرستان صبح زود و عصر به تنهایی یا چند تا چند تا در حاشیه پرخطر جاده‌ها و در کمرکش کوه‌های بلند به مدرسه می‌رفتند. تصور این‌که زمستان عبور و مرور این نوجوانان چقدر سخت‌تر می‌شود و سرمای منطقه و وجود گرگ در مناطق روستایی چه خطراتی را به وجود می‌آورد به راحتی دلیل میزان بیسوادی در میان دختران را نشان می‌دهد.

توانمندسازی زنان در زمینه‌های مختلف و کمک به شناخت این قابلیت‌ها از طریق ارتقای آگاهی و دانش علمی، حرفه‌ای و مهارتی و فراهم نمودن فرصت‌های عملی و عزم عمومی از راهکارهای برون‌رفت از این امر است.