نقش فیلمنامه در «بیست»

عنوان «بیست» که اگر چه نام اصلی این اثر می‌باشد اما در واقع نام گزافی نیست و «کاهانی» با ساخت این فیلم ثابت کرد در عین جوانی دارای پختگی خاصی درخصوص فیلمسازی است. آنچه قبل از هر نکته‌ای، بیش از پیش به چشم می‌خورد، اجرای خاص و صحنه‌پردازی ویژه‌ای است که در بیست حاکم می‌باشد، این امر آنقدر محسوس و تاثیرگذار است که حتی بر روی داستان و حوادث فیلم نیز اثری مجزا گذاشته و شاید از همین روی است که به جهت توجه بیش از حد به اجرا بعضا مخاطب با نقصان در برخورداری با محتوا رودرروست، البته شاید برای بازگشایی از آن ابتدا باید به سراغ متن اصلی رفت تا این نکته در ابعاد نوشتاری مورد تحلیل قرار گیرد. «بیست» قصه‌ای سرراست و روان دارد چرا که کارگردان اساس کارش را بر روایتگری در این‌کار قرار داده، از همین روی است که در مواجهه ابتدایی تماشاچی هیچ صحنه مهیج و حتی تعلیق‌آوری را نمی‌بیند. داستان فیلم «بیست» داستانی ویژه است چرا که شاید بسیاری از آثار سینمایی دارای چنین نوع ژانری باشند اما بیست توانسته بسیاری از رویدادها و حوادث را در کنش‌های گوناگون پدیدآورد و در مقام یک تحلیلگر محتواگر آن را به رشته تحریر درآورد تا تماشاچی در هر پلانی، قادر شود نسبت به موقعیت خود تصمیمی رسما که حاکی از داده‌های هر پلان می‌باشد را بگیرد. گر چه بعضا عدم پرداخت به جزئیات سبب شده تا چیدمان برخی از پاز‌ل‌ها در کنار هم غیرممکن شود اما باید اذعان نمود در خیلی از موارد می‌شد با تحلیل و بخصوص داده‌های خیلی قبل‌تر به این نتیجه رسید.

شایان ذکر است که این امر هیچ‌گاه در حکم قوت یک اثر محسوب نمی‌شود، قطعا یک داستان حتی در مقام نگارش هر چه به ریزه‌کاری‌ها و جزئیات بیشتر بپردازد، سریع‌تر با مخاطبش ارتباط برقرار می‌کند چرا که ذکر المان‌های ساختاری و بعضا پرداخت به حاشیه‌ها قادر است تا ابعاد گوناگونی را در منظر نگاه تماشاچی قرار دهد و قطعا باید از این حیث، «بیست» را ضعیف شده دانست. یکی دیگر از ضعف‌هایی که به نظر می‌‌رسد، «بیست» را تحت‌الشعاع قرار داده، محیط و فضای انتخابی برای خلق اثر است، محیطی کاملا بسته و تنگ و بسیار بسیار محدود که یک خفگی را القاء می‌کند، در چند صحنه نخست و بخصوص در معرفی اولیه که به نوعی رستوران مد نظر قرارگرفته، این مورد مشهود است و همین امر سبب گشته تا ارتباط به راحتی صورت نپذیرد و تماشاچی صرفا در همان مسیر یکنواخت و تنگ!! در حرکت باشد. از همه مهم‌تر آنچه بیش از هر چیز دیگر در بیست به چشم می‌خورد، استفاده از چند شخصیت محدود است، شخصیت‌هایی که مثل چند حرکت فوتبالی گویا قرار شده، توپ‌هایی را با هم پاس دهند و به زور موقعیت خلق کنند.

کاهانی با تمام شرایط به وجود آمده که بعضا در برخی از پلان‌هایش می‌بینیم، اما توانسته دکوپاژی را طراحی کند که بسیاری از ضعف‌ها و نقص‌های وی را پوشش دهد. «کاهانی» با ساخت «بیست» ثابت کرد در آینده قادر خواهد بود آثاری را خلق نماید که مورد توجه همگان واقع گردد. پس به امید موفقیت او در انتظار آثاری بهتر و ارزشمندتر از او هستیم.

علی تهامی