در انتظار تعرفه گذاری

تصویب طرح تعرفه گذاری خدمات پرستاری به عنوان یک پیروزی بزرگ برای جامعه پرستاری لقب گرفت. این طرح دومین مطالبه صنفی پرستاری پس از تشکیل سازمان نظام پرستاری بود.

با اجرایی شدن این طرح ضمن تعریف تمامی خدمات پرستاری و ثبت آن در پرونده بیماران و خدمات‌گیرندگان پرستاران می‌توانند کارانه‌های واقعی خود را دریافت نمایند.

البته این طرح هنوز اجرایی نشده است.وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درخصوص چگونگی اجرای قانون تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری می‌گوید: مجریان این قانون باید در اجرای آن دقت کافی داشته باشند.

دکتر کامران باقری لنکرانی قانون تعرفه گذاری پرستاران را به تیغ دو لبه تشبیه کرده و می‌گوید: این قانون هم می‌تواند هم خیلی خوب و هم خیلی بد باشد.

او می‌افزاید: چگونگی نگاه مجریان این قانون در بیمارستان‌ها در خوب یا بد بودن آن بسیار تاثیر دارد.

وزیر بهداشت با بیان این که تاکنون نگاه سودآور به بحث سلامت، آسیب‌های زیادی به نظام سلامت کشور وارد کرده، خاطرنشان می‌کند: اگر تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری با نگاه سودآوری اجرا شود، نتایج خوبی را در بر نخواهد داشت.

از سوی دیگر لنکرانی به نقاط مثبت این طرح که از سوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی‌به تصویب رسید، اشاره کرده و می‌گوید: چنانچه تعرفه گذاری خدمات پرستاری انگیزه را در پرستاران افزایش دهد و کیفیت خدمات را بالا ببرد و با شاخص‌های مشخص کسانی را که در ارائه خدمات فعالیت می‌کنند در تشویق‌ها هم دخیل کند، در بهبود شرایط نظام سلامت موثر خواهد بود.

وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تاکید می‌کند: باید تعادل بین 2 دیدگاه سودآوری و کیفیت بخشی حفظ شود تا مضرات احتمالی این قانون کاهش یابد.

به هر صورت باید چشم انتظار اجرای این قانون بود تا در عمل دید آیا این قانون می‌تواند مشکلات پرستاران و بیماران را کاهش دهد یا خیر. پرستاران که به این موضوع بسیار امیدوارند.

کاهش ساعت کاری

سال گذشته دولت لایحه کاهش ساعت کاری پرستاران را در قالب لایحه تعدیل ساعت کاری پرسنل بهداشتی و درمانی به مجلس ارائه کرد. اما نظر مجلس بر تغییر این لایحه بود به نحوی که تعدیل ساعت کاری فقط مشمول پرسنل بالینی شامل پزشکان و پرستاران شود؛ اما پرسنل غیر بالینی و ستادی را در بر نگیرد.

سرانجام قانون ارتقای بهره‌وری نیروهای بالینی نظام سلامت به دنبال کش و قوس‌های فراوان در روزهای پایانی سال گذشته به تصویب نهایی مجلس رسید. اما شورای نگهبان با گرفتن ایراداتی از این قانون، آن را به مجلس بازگرداند. شورای نگهبان یکی  دو مورد از بندهای قانون ارتقای بهره‌وری نیروهای بالینی سلامت را که در مجلس اضافه شده بود به علت داشتن بار مالی برای دولت خلاف اصل 75 قانون اساسی اعلام کرده و برای رفع این ایرادات آن را به مجلس بازگردانده است.این ایرادات در کمیسیون بهداشت و درمان برطرف شد و باید مجدد برای تصویب راهی صحن علنی مجلس شود.باید دید سرانجام آیا این قانون به تصویب نهایی و تایید شورای نگهبان می‌رسد و می‌تواند پاسخگوی مطالبات پرستاران باشد یا خیر؟

در صورت تصویب نهایی بر اساس قانون ارتقای بهره‌وری خدمات نیروهای بالینی نظام سلامت، شیفت‌های کاری شب و ایام تعطیل پرستاران با ضریب‌‌5/1 و شیفت‌های عصر با ضریب 1‌/‌2 محاسبه می‌شد. در این قانون با توجه به 3 موضوع صعوبت کار، سابقه خدمت و کار در نوبت‌‌های کاری غیرمتعارف، به تناسب 8 ساعت در هفته از ساعت کاری کارکنان بالینی از جمله پرستاران کم می‌شد. همچنین کارکنان بیمارستان‌های روانی و سوختگی و مشمولان ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری (پرستاران، بهیاران، کاردان‌های اتاق عمل، هوشبری و غیره) که تاکنون در گروه مشاغل سخت و زیان آور محسوب نمی‌شدند، از مزایای این گروه برخوردار می‌شدند. تاکنون زنان پرستار بویژه زنان شاغل در بخش خصوصی نمی‌توانستند از مزایای مشاغل سخت و زیان آور استفاده کنند که بر اساس این قانون، محدودیت ناشی از ماده 75 قانون کار برداشته و زنان پرستار و زنان شاغل در بخش‌های بهداشت و درمانی حتی ماماها از مزایای مشاغل سخت و زیان‌آور، بویژه در بیمارستان‌های خصوصی، بهره‌مند می‌شدند.

همچنین مشمولان این قانون، اجازه کار بیش از 12‌‌ساعت متوالی را نداشتند. به این ترتیب مشمولان آن بیش از نصف ساعت کار ماهانه‌شان حق اضافه کار نداشتند که به گفته کارشناسان، این امر خود ارتقای بهره‌وری نیروهای بالینی و از طرف دیگر ارتقای رضایتمندی گیرندگان خدمت را به دنبال داشت.

تبعیض در بخش خصوصی

بحث تبعیض در پرداخت به پرستاران بخش‌خصوصی سال‌هاست که مطرح است.بسیار دیده شده پرستاران شاغل در بخش خصوصی نصف پرستاران دولتی حقوق بگیرند معمولا متوسط دریافتی پرستاران شاغل در بخش خصوصی معادل حداقل حقوق مصوب قانون کار است و این پرستاران هیچ دریافتی دیگری به عنوان کارانه ندارند، اما پرستاران در بخش دولتی کارانه و مزایایی دیگر نیز دریافت می‌کنند.

این تبعیض در دریافت حقوق پرستاران بخش دولتی و خصوصی موجب فرار پرستاران از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی خصوصی و تلاش آن‌ها برای اشتغال در بخش دولتی شده است و حتی در مواردی پرستارانی که فاصله خانه تا محل کار آنها زیاد است، هزینه ایاب و ذهاب پرستار از حقوق او بیش‌تر می‌شود و به این ترتیب مواردی بوده است که پرستار شاغل در بخش خصوصی ترجیح داده است که در خانه بماند و کار نکند.

بیمارستان‌های خصوصی در حالی حداقل حقوق را به پرستاران پرداخت می‌کنند که بعضا درآمدهای بسیار بالا دارند؛ اما از پرداخت حقوق مناسب به پرستاران سر باز می‌زنند و همین امر باعث شده که با وجود خدمات مطلوب پزشکی در بیمارستان‌های خصوصی سطح کیفی خدمات پرستاری در این مراکز در پائین‌ترین سطح ممکن باشد.

به گفته شریفی‌مقدم، معاون پشتیبانی سازمان نظام پرستاری، نیاز و تقاضای بالای بیمارستان‌های خصوصی برای جذب پرستاران، از یک سو موجب شده تمایل و تقاضای پرستاران برای اشتغال در این مراکز وجود نداشته باشد به همین علت اکنون پرستاران بخش خصوصی را بیشتر فارغ‌التحصیلان کم تجربه تشکیل می‌دهند که پس از مدتی با کسب تجربه در مراکز دولتی استخدام می‌شوند و می‌روند و دوباره گروهی جدید از پرستاران تازه کار به این مراکز می‌آیند و این چرخه‌ای دائمی‌که چندین سال است تکرار می‌شود و باعث ارائه نازل‌ترین خدمات مراقبت و پرستاری در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی خصوصی شده است.