7 دهه با رادیو در ایران

چنان که در کهکشان ارتباطی جهان، ورود رادیو توسط مارکونی ایتالیایی در بیش از 100 سال پیش بسیار حائز اهمیت است، کما این‌که اختراع چاپ توسط گوتنبرگ، ورود امواج الکترو مغناطیسی، وضع تئوری مک لوهان هرکدام تاثیر شگرفی در دنیای ارتباطات محسوب می‌شود. این اهمیت از آن جهت مهم‌تر می‌شود که حضور رسانه‌های جدید همانند شمشیر دو لبه است که گر چه حکام مستبد از طریق آنها سلطه بر افکار عمومی را توسعه می‌دهند، لکن به عواقب افزایش ماهیت رویت‌پذیری خود نیز دچار می‌شوند این نکته مهمی است که فعلا مجال بحث آن را ندارم و فقط از دوستان صاحب نظر، اساتید حوزه ارتباطات و همکاران با تجربه‌ام در رادیو می‌خواهم در این زمینه قلم بزنند.

رادیو گرچه به عنوان یک پدیده غربی به کشور وارد شد، اما به دلیل ظرفیت بالای فرهنگی ایران به سرعت بومی شد و در خدمت فرهنگ، ادبیات و دین مبین اسلام قرار گرفت، به طوری که تلاوت دلنشین قرآن مجید، اشعار غنی فارسی، موسیقی فاخر ایرانی و رسوم پهلوانی از این جعبه جادویی به گوش همگان رسید.

همچنین رادیو در مقاطع حساس تاریخ ایران نظیر پیروزی انقلاب اسلامی و بخصوص دوران دفاع مقدس بسیار خوب نقش‌آفرینی کرد و در طول 30 سال انقلاب نیز با گفتمان‌های خاص هر دوره در خدمت مردم و انقلاب بوده است. در دوران دفاع مقدس، دوران سازندگی، دوران اصلاحات و دوران پیشرفت و عدالت رادیو همراهی خوبی‌ این گفتمان‌ها با که همگی مربوط به مردم، کشور و انقلاب است ‌ داشته و با توجه به توسعه و رشدی که به ویژه در دهه اخیر با آن مواجه بوده، توانسته است در دنیای متکثر، چند صدایی و پر غوغای رسانه‌ای وجود و ماهیت ایرانی، انقلابی و مردمی خود را حفظ کند.

بنده به عنوان عضو کوچکی از خانواده بزرگ و فرهنگی رادیو که افتخار 24 سال حضور و خدمتگزاری در آن را خداوند بزرگ نصیبم کرده است، معتقدم برای این‌که بتوانیم واقعا رسانه ملی باشیم و در دنیای رسانه‌ای فعلی موفق عمل کنیم، باید به نکاتی توجه داشته باشیم که به برخی از آنها به صورت اجمال به صورت فهرست وار اشاره می‌کنم:

1 - توجه به انتخاب‌گر بودن انسان به عنوان مخاطب رسانه‌‌ها (خدای بزرگ انسان را انتخابگر آفریده است.)

2 - توجه به نیاز روز افزون مخاطبان و سنجش از نیازهای آنان.

3 - توجه به دنیای متنوع و متکثر رسانه که قدرت انتخاب را تا حد بی‌نهایت بالا برده است.

4 - توجه به کارکردهای نوین رادیو و آشنایی با تئوری‌های جدید رسانه‌ای.

5 - توجه به ارتباطات افقی به جای ارتباطات عمودی

6 - توجه ویژه به نخبگان، صاحب نظران و اندیشمندان جامعه و حضور داوطلبانه و موثر آنها در رسانه

7 - توجه به فضای آزاد رسانه‌ای و چند صدایی بودن آن در دنیای بی‌شمار شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی

8 - توجه به ایجاد فضای نقد و گفتگوی واقعی و حقیقی

9 - توجه به فرهنگ بومی و احیای ارزش‌های جامعه مسلمان ایران و تمدن پربار آن.

10 - توجه به بهره‌گیری از تجربه‌های با ارزش پیشکسوتان و پیشگامان عرصه رسانه.

11 - توجه به خلاقیت‌ها، نوآوری‌ها و ایجاد فضا برای بروز و ظهور ابتکارات و نواندیشی‌ها در رسانه.

12 - توجه به برخورد عاقلانه و مراقبتی با رسانه‌های خارجی به جای پاک کردن صورت مساله.

13 - توجه به تولید اندیشه، فکر، علم و تهیه برنامه‌های فاخر و استفاده از تمامی ظرفیت‌های ملی در این زمینه.

14 - توجه به سرعت بالای تغییر و تحولات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و اطلاع‌رسانی سریع.

حسن محمدیان، مدیر کل طرح و ارزیابی صدا