کاشان؛ شهر بامهای گنبدی

هر آن چه از جاذبه های تاریخی و آثار فرهنگی در برخی از شهرهای پنج استان اصفهان، یزد، کرمان، هرمزگان و فارس مشاهده شد حاصل فکر، اراده و تلاش انسان ایرانی بوده در جهان قدیم، محصول هنر او بوده که از وجود، ذهن و دلش الهام گرفته است. به یقین، هرچه هست از ذهن و اراده و دل انسان است. اساسا جهان، انسان صغیر است و دل انسان، جهان کبیر و عجیب.

چیست اندر خانه کاندر شهر نیست؟  -  چیست اندر جوی کاندر نهر نیست؟

این جهان جویی است، دل چون نهر آب  -  این جهان خانه است، دل شهر عجاب (مولانا)

در راه سفر به استان یزد، در کاشان توقف کردیم و ابتدا سری زدیم به باغ فین و حمام فین کاشان در دامنه ی کوهستان.  باغ و حمام فین محل قتلگاه میرزا تقی خان امیر کبیر از مصلحان بزرگ ایرانی بوده که از سال 1383 خورشیدی پس از تجهیز، برای بازدید عموم شروع به فعالیت کرده است.

باغ فین از بناهای دوره ی صفویه، زندیه و قاجاریه است و به علت داشتن درختان کهن و حوض و استخر و فواره های فراوان و برج و بارو و ساختمان حمام تاریخی آن، شهرت دارد و مورد توجه گردشگران ایرانی و غیر ایرانی است.

سپس به محله ی سلطان امیر احمد در خیابان علوی کاشان رفتیم و از حمام زیبا و قدیمی "سلطان امیر احمد" که مربوط به دوره ی صفوی است و نیز خانه ی عامری ها و بروجردی ها بازدید کردیم. حمام تاریخی سلطان امیر احمد یکی از زیباترین حمام های ایرانی از نظر معماری و تزیینات داخلی است. قدمت این بنا با وسعت تقریبی هزار متر مربع به دوره ی صفویه باز می گردد. بخش های مختلف این حمام دو قلو عبارتند از: پیشخوان و هشتی، راهروهای ارتباطی، سربینه، اتاق نشیمن...  بام این حمام به عنوان یکی از جالبترین بام های گنبدی شکل بوده و شامل چاهخانه و مخزن آب حمام است.

 خانه های تاریخی عامری ها مجموعه ای است مشتمل بر چند ساختمان و حیات مرکزی که در دوره ی زندیه و با معماری سنتی و متناسب با اقلیم کاشان احداث و در قرن سیزدهم هجری قمری به وسیله ی مرحوم سهام السلطنه ی عامری به عنوان محل سکونت فامیلی توسعه یافته است.
 
خانه های وسیع بروجردی ها نیز در قرن 13 هجری به وسیله ی تاجران معروف کاشان از جمله "سید جعفر بروجردی" ساخته شده  و از نظر معماری و تزیینات گچ بری و نقاشی دارای اهمیت فراوان است. نقاشی های این بناها توسط هنرمندان معروف آن زمان مانند "صنیع الملک غفاری کاشانی" و "کمال الملک" ترسیم شده است.

دیدن آثار تاریخی و فرهنگی ایران به تفکر در تاریخ، آگاهی از تاریخ، آشنایی با وضع زندگی اجداد و نیاکانمان و عبرت گرفتن از سرنوشت جوامع و حکومت های گذشته منجر می شود. یکی از عوامل سقوط جامعه، جهل به تاریخ و آثار تاریخی و عبرت نگرفتن از سکوت اجتماعات گذشته است. دوام و بقای جامعه و حکومت در گرو این است که از جهل و نادانی به ویژه نسبت به تاریخ رهایی یابد چه آنکه به تعبیر مولانا " آفتی نبود بتر از ناشناخت".

آگاهی و آشنایی ما با جهان گذشته ، با تاریخ و فرهنگ و عملکرد حکومت ها و اقوام پیشین ، به ما دید وسیعی می بخشد. ما اگر بخواهیم خود را از روی "خود" بخوانیم به علت انواع گرفتاری هایی که داریم و از آنجا که "خود" را بسیار دوست داریم در این امر چندان توفیقی نمی یابیم.

 بنابر این بهتر است برای شناخت "خویش" به بیرون بنگریم و سیمای خود را در آینه ی دیگری نگاه کنیم و کدام آینه بهتر از آینه ی تاریخ؟ و کدام تاریخ و تمدن از تاریخ و تمدن سرزمین کهن سال ایران ، غنی تر و عبرت آموزتر است؟

ایرانیان و جهانیان اکنون از قدمت یا دیرینگی تاریخ ایران زمین آگاهند و کم و بیش با جلوه های زیبای طبیعی و غنای میراث فرهنگی و جاذبه های گردشگری آن آشنایند. آنان که ایران را "جهانی در یک مرز" نامیده اند، سخن به حقیقت و واقعیت گفته اند.

ادامه دارد....

حسن سلامی