روز جهانی کتاب؛ ما که نیستیم

امروز در بسیاری از کشورهای جهان جشن‌های کتاب برگزار می‌شود و بسیاری از آنانی که دل در گرو کتاب به‌عنوان محمل فرهنگی، سیاسی، علمی، اقتصادی و... دارند از این زاده هر دو دنیای کهنه و نو سخن می‌گویند.

البته یونسکو بهانه‌های خوبی هم برای نامگذاری این روز به نام کتاب دارد. امروز زادروز یا روز مرگ کسانی است که در عرصه کتاب و نوشتن مرزهای فردی و ملی را درنوردیدند و به جهان نگاه تازه‌ای بخشیدند. میگل سروانتس، ویلیام شکسپیر، ولادیمیر ناباکوف و چند نویسنده سرشناس و نه‌چندان ناشناس از منظر ایرانیان از این جمله‌اند.

در گذشته‌های نه چندان دور مردم کاتالونیای اسپانیا به کسانی که در این روز کتاب می‌خریدند به ازای هر کتاب یک شاخه گل رز هدیه می‌دادند و این سنت در سال 1374 شمسی به تصویب نمایندگان کشورهای عضو یونسکو رسید و روز جهانی کتاب شد. یونسکو پیش از این و در چند اقدام از جمله نامگذاری سال کتاب (1972) گام‌های دیگری برداشته بود.

در این همه برنامه و تدارک‌های بی‌شمار، اما ما هیچ سهمی ‌نداریم. نه این‌که نمی‌توانیم داشته باشیم که نمی‌خواهیم. امروز مثل سال‌های رفته، بیش از صدها برنامه برای پاسداشت کتاب برپا می‌شود، اما در کشور فرهنگی ما با بیش از چندین قرن پیشینه کتابت و نوشتن هیچ خبری نیست؛ نه این که هیچ خبری نیست، خبرهایی می‌تواند باشد، اما کسی از اصل موضوع چیزی نمی‌داند.

راستی چند نفر از مردم ما (فرهنگیان و نخبگان و اهل کتاب را می‌گویم، مردم کوچه و خیابان پیشکش) براستی می‌دانند روزی هم به نام کتاب در تقویم جهانی وجود دارد و این که برای جهان، کتاب آنچنان ارزش دارد که روزی را به نامش کنند و برایش به پاخیزند.

 و این یعنی همه تلاش‌های ما برای گسترش فرهنگ کتابخوانی به چیزی در همین حد بی‌توجهی خلاصه می‌شود و انتظار برای برداشتن گام‌های بلند برای ارتقای فرهنگ کشور به شوخی می‌ماند.

خوب است به جای هزار برنامه پرهزینه مثل نمایش‌ها، همایش‌ها و اجلاس‌ها، در سال‌هایی که می‌تواند به اصلاح الگوی مصرف منجر شود ، به فکر فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی از مسائل و مشکلات فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و... کشور باشیم.

غلامرضا معصومی