افسانه شجاعان در صنعت خودروسازی ایران

اما داستان مردان قدرتمند همچنان ادامه دارد. پیکان به هر دلیلی همچنان در خط تولید است ، آن هم با کیفیتی بسیار پایین تر از هر چیزی که می توان تصور کرد و سالانه میلیون ها تومان به جیب کسانی سرازیر می شود که پشت پرده های پنهان افسانه شجاعان نمایش گردان صنعت سردرگم خودروسازی کشورند. دکتر میرخانی ، رئیس انجمن قطعه سازان در تحلیل وضعیت تولید پیکان و سرانجام بی سرانجام خودروی ملی می گوید: بعد از بحران و محاصره اقتصادی سالهای 67 و 68ب ود که به دلیل فقدان ارز و مشکلات دیگری که پیش آمد ، تداوم تولید پیکان امکانپذیر نبود و وزارت صنایع سنگین تولید آن را متوقف کرد و در سال 68 قرارداد ساخت پژو 405بسته شد که بهترین ماشین روز اروپا بود و فقط یکسال از عرضه آن به بازار می گذشت ، اما متاسفانه وزارت صنایع سنگین بعد از دولت آقای هاشمی تولید پژو را به مدت 2سال متوقف کرد و قرار شد پیکان با موتور پژو ساخته شود. پس از 2سال تمام تصمیمات عوض شد و قرار شد مجددا پیکان تولید شود. قطعات آن از انگلستان خریداری شد و تولید پیکان شروع شد تا سال 78 که شرکت ایران خودرو که تحت مالکیت سازمان گسترش بود، ارز مورد نیازش را از طریق وزارت صنایع تامین کرد و در تمام این مدت از طرف وزارت صنایع برای تغییر موتور پیکان و یا بدنه و یا تولید ماشین جدید هیچ ارزی اختصاص نیافت و تولید پیکان با همین سبک و سیاق تکراری ادامه یافت . اما این که چرا حتی بعد از تصویب و تایید ، تولید پیکان متوقف نمی شود ، میرخانی معتقد است : ارزی برای این کار وجود نداشت . بعد از سال 76 بود که مدیران ایران خودرو با فروش اوراق مشارکت ، ماشین جدیدی به نام سمند را طراحی کردند. قرار بود سمند جایگزین پیکان شود و برنامه این بود که با تیراژ سالانه یکصد هزار دستگاه جایگزین پیکان شود؛ اما توجه داشته باشید پیکان ماشینی چند منظوره با فناوری ساده ، شبکه خدمات قوی ، قطعات یدکی ارزان و قابل تعمیر در هر نقطه است . یک قشر خاصی بشدت طرفدار آن هستند و هنوز مقبول ترین خودرو برای کاربری تاکسی است ، ماشینی بزرگ ، مقاوم و از همه مهمتر با قیمت مناسب . وقتی تولید خودروی سمند شروع شد، از نظر قیمت پاسخگوی مشتریان پیکان نبود، ضمن این که از نظر ارائه خدمات چون فناوری بالاتری داشت ، به راحتی پیکان نبود و نتوانست جایگزین آن شود. دبیر انجمن قطعه سازان معتقد است : مدیران ایران خودرو خیلی تلاش کردند تا خودرویی را با ویژگی های پیکان به بازار عرضه کنند؛ ولی تا امروز موفق نشدند و تا وقتی که خودرویی با آن قیمت و کاربری در تیراژ بالا عرضه نشود توقف خط تولید پیکان امکانپذیر نیست .

خودروی فرسوده ، ابزار کار

میرخانی درباره طرح خارج کردن خودروهای فرسوده از سیستم حمل و نقل شهری می گوید: وقتی خودروی فرسوده به وجود می آید که درآمد سرانه و قدرت خرید مردم کم است و مردم نمی توانند براحتی خودروی جدید جایگزین کنند؛ لذا از خودروی خود به عنوان ابزار کار و درآمد استفاده می کنند. در کشورهای دیگر ورود به شبکه حمل و نقل شهری کنترل می شود و هر کسی نمی تواند براحتی وارد این سیستم شود؛ اما در ایران این طوری نیست . به دلیل مشکلات اقتصادی ، خودرو در ایران از یک کالای مصرفی بادوام به یک کالای سرمایه ای تبدیل شده است . وی معتقد است همه چیز در ایران بعکس دنیاست ، در تمام دنیا هزینه های نگهداری خودرو بالاست ، قیمت بنزین ،قطعات یدکی ، بیمه و... بالاست و در مقابل قیمت ماشین به نسبت درآمدها پایین است . بعکس در ایران قیمت خودرو بالاست و بنزین و قطعات ارزان . در کشورهای دیگر عوارض شهرداری برای خودروهای فرسوده گران است و نظام نگهداری طوری تنظیم شده که از 5سال به بعد هزینه نگهداری خودرو خیلی بالا می رود و اصلا نگه داشتن کهنه و قدیمی آن به صرفه نیست . میرخانی می گوید: از رده خارج کردن این همه خودروی فرسوده احتیاج به سرمایه گذاری هنگفتی دارد، که دولت قطعا چنین بودجه ای را ندارد. بهترین راه حل موجود به نظر من ترغیب صنعتگران داخلی و خارجی به سرمایه گذاری مشترک است تا قطعات با کیفیت بالا و قیمت ارزان تر تولید شود و در نتیجه قیمت خودرو کاهش یابد. اما الان شرایط سرمایه گذاری فراهم نیست ، ریسک سرمایه گذاری بالاست و شرکتهای خارجی رغبت چندانی ندارند و حتی خود ایرانی ها هم می روند در کویت و دبی سرمایه گذاری می کنند. به هر حال باید شرایط جذب سرمایه را فراهم کرد. راهی جز این نداریم . ترکیه را در نظر بگیرید، تا همین 10سال گذشته از ما عقبتر بود. اما با انتخاب اقتصاد آزاد، شرکتهای اروپایی در آنجا سرمایه گذاری کردند و الان ترکیه 5میلیارد دلار صادرات خودرو و قطعات دارد در حالی که صادرات ایران از 100میلیون دلار تجاوز نمی کند ، ترک ها نه از ما باهوش ترند و نه پرکارتر ، فقط زمینه های پیشرفت و توسعه صنعتی را فراهم کرده اند.

گرانترین ها و قراضه های در یک خیابان

روزانه صدها دستگاه خودروی جدید وارد خیابان ها می شود، بی آن که از خیل عظیم خودروهای سرگردان شهرها کم شود. در خیابان های تهران می توان جدیدترین ، لوکس ترین و گران قیمت ترین ماشین های روز دنیا را در کنار فولکس ها و پیکان های چند دهه پیش با قدمتی 30-40ساله دید. خودروها هر روز فرسوده تر و انبوه تر می شوند و هیچ دور نیست روزهای آلوده ، روزهایی که هوا در نتیجه تردد همین تعداد خودروها پرشود از بوی سرب و مرگ و... دکتر توکلی ، عضو کمیته خودروی مجلس هم همین نوید تکراری را می دهد: ایران خودرو طبق برنامه زمان بندی ،دنبال جایگزینی هست تا پیکان را از رده خارج کند و تولید آن از اوایل سال 83بتدریج کاهش پیدا کند، اگر شرایط طور دیگری شود، به سیاست های وزارت صنایع سنگین برمی گردد. اما توجه داشته باشید که هر چه باشد، پیکان یک خودروی جا افتاده است و قدرت درآمدزایی دارد. خودروی جدید باید چنین شرایطی داشته باشد بعلاوه خصوصیت مهم سوخت کمتر و کیفیت بالاتر. توکلی می گوید: مجلس و کمیسیون صنایع و حتی وزارت صنایع سنگین بر این مساله تاکید دارند که باید خودروهایی با کیفیت و در حد استاندارد بالا تولید شود و باید مجموعه خودروسازان را به این سمت و سو سوق داد. خیابان ها از شدت فشار تردد خودروها در حال انفجار است ، در شهرهای بزرگ این تردد، سخت ، وقت گیر و آزاردهنده است ، هوای آلوده پر از سرب است و همه چیز در شرایط بحرانی . رفت وآمد در شهر ، تنفس ، محیط زیست ، طبیعت ، بچه ها ، پیرها... همه و همه در خطرند ، باید به فکر راهکاری اساسی بود. حذف پیکان ، از رده خارج کردن خودروهای فرسوده ، بهبود کیفیت سوخت ، اجبار ماشین ها به داشتن برگ معاینه فنی ، یا هر ترفند دیگر، یک ضرورت اجتناب ناپذیر است برای بقای حیات در شهرهای بزرگ ...

حمیده طاهری