حسرت ابدی!‌

فیلم «اعدام قانونی»(یا نام بیشتر شناخته شده‌اش «قتل موجه)»‌ می‌توانست به تعبیری از خاص‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما از کار در بیاید و چرایش هم البته مشخص است. «آل پاچینو» در نقش «کارآگاه روستر» و «رابرت دنیرو» در نقش «کارآگاه تورک»‌ قرار بود در این فیلم به کارگردانی «جان آونت»‌ بازی کنند. سروصدای پیش تولید آن‌قدر زیاد بود که بارها لوکیشن کار تعویض شد اما هرگز علاقه‌مندان این دو نفر کوتاه نیامدند و مدام سرصحنه فیلمبرداری به هر ترتیبی شده حضور پیدا می‌کردند.

هر دو نفر این زوج کارآگاه در فیلم «اعدام قانونی»‌ می‌توانند به تنهایی هم بخش عظیمی از تاریخ سینما را به دوش بکشند و عجیب‌تر آن‌که این‌دو هرگز پیش از این غیر از استثنای «مخمصه»‌کنار یکدیگر برای بازی در یک فیلم قرار نگرفته بودند. این از عجایب روزگار و از استثناهای سینما به حساب می‌آید.

با مزه‌تر این‌که این دو نفر سال‌ها پیش از این در قسمت دوم پدرخوانده؛ هر یک نیمی از فیلم را به خود اختصاص داده بودند اما روند شکل‌گیری قصه در پدرخوانده (قسمت دوم محصول 1974)‌ به‌گونه‌ای بود که آنها کنار هم قرار نمی‌گرفتند زمانی که آل پاچینو 34 ساله و رابرت دنیرو 31 ساله بودند، زمان گذشت و گذشت و هر کدام به زندگی حرفه‌ا‌ی خود و کار در سینما ادامه دادند و موفقیت‌های فراوان کسب کردند تا این در سال 1995، «مایکل مان» برای نخستین‌بار این دو را کنار هم (در یک سکانس 7 دقیقه‌ای)‌ قرار داد. صحنه‌ای تشکیل شده در یک کافی‌شاپ و بدون تحرک فیزیکی خاص و عمدتا براساس دیالوگ‌های آن 2 نفر.

حالا با «اعدام قانونی» این دو نفر از ابتدا تا انتها کنار هم قرار گرفتند. فیلم درباره 2 کارآگاه ارشد پلیس نیویورک است. افسرانی که هم خوشنام هستند و هم این که از مقبولیت‌عامه برخوردارند و در این سن و سال و در آستانه بازنشستگی نیز هنوز برای بقیه همکاران‌شان بویژه تازه‌کارها و جوان‌ترها کری می‌خوانند. وقتی خلاص کردن و کشتن جنایتکارانی که توسط دادگاه تبرئه شده‌اند، به یک سریال تبدیل می‌شود کارآگاه «روستر» مامور رسیدگی به این قضیه می‌شود و در این راستا کارآگاه تورک نیز در کنارش قرار می‌گیرد. هر چه که بررسی‌ها و تحقیقات جلوتر می‌رود؛ شک روستر پرتجربه بیشتر متوجه این مهم می‌گردد که ردپای یک آشنا باید در این قتل‌ها وجود داشته باشد و مدتی بعد نیز این ردپاها «روستر» را به همکارش «تورک» می‌رساند. برای «روستر» جای شکی باقی‌نمی‌ماند که او عامل این نوع اعدام‌ها است. جالب این که اگر چه تورک ابتدا به ساکن این قضیه را انکار می‌کند اما در نهایت به «روستر» ثابت می‌کند که او دارد عدالت را اجرا می‌کند، عدالتی که دیگر وجود ندارد و قاضی‌های پول‌پرست و دنیا‌پرست در داخل یک سیستم و نظام قضایی متعفن مشغول کارند. روستر که ابتدا ادله تورک را نمی‌فهمد و قبول ندارد کم‌کم درمی‌یابد که وقتی یک کارآگاه 30 سال دنبال یافتن مجرمانی است که کوچک‌‌‌ترین کارشان انتقام از گروه رقیب و کشتن دختران 10 تا 12 ساله است و بادلایل محکمه‌پسند روانه دادگاه می‌شوند و همه می‌دانند جرم و وحشیگری آنها محرز است، چگونه می‌شود که در نظام و سیستم قضایی آمریکا به راحتی آب خوردن تبرئه می‌شوند. به زعم او، این کار ریشخند پلیس است حال که نیرویی چندین دهه برای امنیت شهری بزرگ مثل نیویورک شبانه‌روز کار کرده است. «روستر» و «تورک» رودرروی مقامات بالاتر قرار می‌گیرند، اما سعی می‌کنند ضمن مخفی نگهداشتن هویت خود در این اعدام‌ها؛ توجه آنها را به اصل قضیه و فساد موجود در دپارتمان پلیس نیویورک و همچنین فساد موجود در سیستم قضایی معطوف کنند... «اعدام قانونی» نه سناریوی خوبی دارد و نه این که کارگردانش توانسته صحنه را مدیریت کند. همه چیز روی دوش 2 نفر بازیگر اصلی فیلم بوده و در چنین فیلم جنایی پلیسی یا پلیسی معمایی نمی‌توان این گونه کار کرد. آن هم وقتی که «پاچینو» و «دنیرو» به بالاتر از 65 سالگی رسیدند. در واقع «اعدام قانونی» اگرچه آرزوی بسیاری از مشتاقان سینما را برآورده کرد از این جهت که آل پاچینو و رابرت دنیرو در یک قاب در سینما و در کنار هم قرار بگیرند، اما از منظر دیگر آرزوهای ذهنی تماشاگران را بر باد هم می‌دهد چراکه هرگز آنها انتظار نداشتند که چنین فیلم زیرمتوسطی را از این بزرگان عرصه سینما ببینند. «اعدام قانونی» از 12 سپتامبر 2008 اکران سراسری یافت و در طول مدت نمایشش چیزی حدود 73 میلیون دلار فروخت که ماحصل اکران بین‌المللی فیلم است.

فیلمی که 60 میلیون دلار بودجه برای ساختش هزینه شد و در زمان پیش‌تولید از حمایت کامل رسانه‌ها هم برخوردار بود در نهایت چیزی از آب درآمد که موجب حسرت ابدی گردید. البته بسیاری هم اعتقاد دارند که تقدیر اینچنین بود که این دو نفر هرگز در ایام جوانی کنار هم قرار نگیرند و حالا هم که چنین آرزویی حتی به این شکل به وقوع پیوسته باید خوشحال بود که 2 نفر در یک قاب در سینما قرار گرفتند.

اما مهم‌تر از همه چیز و برای تماشاگر ایرانی شیفته سینما و علاقه‌مند به این دو بازیگر ارزشمند؛ دیدن این فیلم روی پرده نقره‌ای است. اتفاقی که قرار است در جشنواره فیلم فجر امسال به وقوع بپیوندد.

شناسنامه فیلم

اعدام قانونیRighteous Kill

کارگردان: جان آونت/ سناریو: راسل گیورتز/ بازیگران: آل پاچینو، رابرت دنیرو، کارلا گوگینو، جان لیوزمانو، دونی والبرگ و تریبلی گلاور/ موسیقی: اد شی مور/ زمان: 103 دقیقه/ بودجه فیلم: 60 میلیون دلار/ فروش فیلم: 74 میلیون دلار/ اکران: 12 سپتامبر 2008/ محصول: لیون گیت اینترتینمنت

فریبا نیک‌نژاد