آزمون جهانی شدن

مدیر تیم‌های ملی بسکتبال در گفتگویی به نقش ننادترایکوویچ در بسکتبال ایران اشاره کرد و این نکته را افزود که بسکتبال، قدردان فعالیت‌های اصولی او نبود. هنوز هم دیسیپلین نناد ترایکوویچ سر زبان‌هاست. تا پیش از او بسکتبال ما سال‌ها پیش مربی تاثیرگذار خارجی را تجربه کرده بود. حتی گری لمون آمریکایی به اندازه این مربی صرب نتوانسته بود روی بسکتبال ما اثر گذار باشد. نناد مربی خوبی بود و از بخت خوب، ورود او مصادف شد با ابتدای دوره نسل جوانان بسکتبال ایران. تجربیات جدید بسکتبال ایران، ارتقای دانش مربیگری و یک مربی مقتدر خارجی در راس برنامه‌های تیم ملی بسکتبال، نتیجه‌اش عنوان پنجم رقابت‌های آسیا در سال 2003 بود.

نناد ترایکوویچ شرایط حرفه‌ای را با حضور 6 ماهه خود در تیم ملی حاکم کرد و بر جمعی از مربیان باشگاهی تاثیر شگرف گذاشت. با این حال رفتار او به واسطه دیسیپلین خشک با ظرفیت‌های موجود بسکتبال مغایرت پیدا کرد. او وقتی احساس کرد نمی‌تواند همرنگ جماعت شود! بسکتبال ما را ترک گفت. نناد از گزینه‌های احتمالی است. در مجموع مربی‌ای مثل او که با بسکتبال ما آشنایی دارد زودتر به اهداف از پیش تعیین شده می‌رسد. بعد از نناد، تلاش‌ها برای جذب مربیانی که لبخند بزنند، صورت گرفت و در این میان واسطه همیشگی بسکتبال ایران یعنی «زوران» نسخه روابط عمومی بهتر را برای بسکتبال ایران پیچید. ولادیمیر بوسنیاک دیگر هموطن زوران که خندیدن را بهتر از نناد بلد بود، جایگزین وی شد. بوسنیاک از اعتباری کمتر از نناد برخوردار بود اما بسکتبال ما جوانانش را مثل 2003 خام نمی‌پنداشت بلکه تجربه و پختگی آنان مقام قهرمانی غرب آسیا و سومی بازی‌های همبستگی عربستان را به ارمغان آورده بود. در همین مقطع زمانی حامد حدادی با شرایط استثنایی خود ارباب حلقه‌های بسکتبال ایران لقب گرفت. ولاد تیم را برای جام ملت‌های آسیا در سال 2005 آماده می‌کرد اما در اردوی ترکیه همکاریش با بسکتبال ایران به بن بست رسید و هرگز به ایران بازنگشت تا تیم ملی با دستیاران ایرانی عنوان ششم را در دوحه کسب کند. سرمربی بعدی تیم ملی فردریک اونیکا با اصالتی نیجریه‌ای بود. این مربی در تیم ملی اردن تغییراتی صورت داد و ظاهرا مسوولان بسکتبال ایران در بازی‌های همبستگی عربستان، نحوه کارش را پسندیده بودند. با خروج بوسنیاک، فرد، به ایران آمد. او پس از 55 سال ایران را روی سکوی سوم بازی‌های آسیایی دوحه نشاند. بسکتبال ایران با شرایط متفاوتی که پشت سر گذاشته بود در برخی اصول پافشاری نشان داد. مثل سرمایه‌گذاری باشگاه‌ها و شرایط حرفه‌ای‌گری بازیکنان که از ابتدای سال 2001 با ورود بازیکنان خارجی، ارتقای دانش فنی مربیان باشگاه‌ها و مربیان خارجی در تیم ملی، توسعه بسکتبال ملی را به همراه داشت. بسکتبال در لیگ به مرزهای قدرت تیم‌ها نزدیک شد و در بعد بین‌المللی موفقیت‌ها یکی پس از دیگری رقم خورد. از جوانان تا بزرگسالان و حتی قهرمانی در جام باشگاه‌های آسیا. رایکو ترومن، چهارمین مربی بود که در چنین شرایط خوبی که هر مربی آرزویش را دارد وارد بسکتبال ما شد و به واسطه شناخت دنیا از بسکتبال صربستان و تجربیات خوبی که از مربیان هموطن رایکو در اذهان بود بزودی در بسکتبال و تیم ملی جا افتاد.جریانی که در سال‌های آغازین 2000 در لیگ و تیم ملی شکل گرفته بود در جام باشگاه‌های آسیا در سال 2007 نمایان شد و در همان سال با قهرمانی تیم ملی و صعود به المپیک پس از 60 سال، جلوه بیشتری یافت.

داستان مربی خارجی بعد از المپیک و سفر ترومن به فیلیپین فعلا به پایان رسیده است اما از صحبت‌ها پیداست که بسکتبال ایران باز هم گزینه‌های خارجی را به داخلی ترجیح می‌دهد.رئیس فدراسیون بسکتبال در گفتگویی با سایت اطلاع‌رسانی سازمان تربیت بدنی درباره وضعیت سرمربیگری تیم ملی بسکتبال و پیوستن رایکو ترومن به تیم ملی فیلیپین، اعلام کرده است: ما همیشه قدردان زحمات ترومن برای تیم ملی ایران هستیم، اما خوشبختانه خود او پیشقدم شد و به تیم ملی فیلیپین پیوست. واقعیت این است ترومن با وجود همه شایستگی‌هایش دیگر برای تیم ملی ما کوچک بود و ما به دنبال استخدام یک مربی طراز اول جهان بسکتبال برای تیم ملی کشورمان هستیم.او با بیان این‌که تیم ملی بزرگسالان فعلا هیچ مسابقاتی را پیش روی ندارد، گفته است: با وجود این بیکار ننشسته‌ایم و رزومه کاری چند مربی طراز اول خارجی را دریافت کرده‌ایم؛ از طرفی رشد و پیشرفت سال‌های اخیر بسکتبال ایران باعث شده که برخی مربیان خارجی شخصا با ارسال رزومه کاری خود برای هدایت تیم ملی ایران ابراز تمایل کرده‌اند، اما با توجه به اهمیت موضوع ضمن بررسی همه‌جانبه تمامی مسائل تیم، سعی خواهیم کرد با کمترین اشتباه سرمربی تیم ملی را انتخاب کنیم.در دوره‌های گذشته که معمولا تیم‌های ملی در زمان استراحت تیم‌های باشگاهی به فعالیت می‌پرداختند یکی از مهم‌ترین دلایلی که شانس حضور مربیان داخلی را برای رسیدن به نیمکت مربیگری سلب کرده بود نداشتن وقت یا دو شغله بودن آنها بود، اما امسال که فصل جاری لیگ برتر اردیبهشت ماه به پایان می‌رسد مربیان ایرانی هیچ گونه شانسی ندارند.از طرفی بازیکنان ایرانی هنوز برابر مربیان خارجی اطاعت پذیری بیشتری دارند و مساله شاگردبازی یا عبارات قدیمی‌تر پارتی‌بازی، مربیان وطنی را در مظان اتهام قرار می‌دهد. فدراسیون بسکتبال ترجیح می‌دهد راهی را که این چند ساله طی کرده و به موفقیت منتهی شده را همچنان ادامه بدهد. در این راه غالبا بحث مخارج مربیان خارجی مد نظر است و روی این اصل سرمربی جدید از فروردین ماه کارش را آغاز می‌کند.بسکتبال ما با ظرفیت مناسبی که دارد و با توجه به شرایط رقبای غرب و شرق آسیا باز هم مدعی فتح یکی از سکوهای سه گانه در جام 2009 است.مرداد ماه همان نفرات 8  7 سال گذشته به این سو، باتجربه‌تر از تمامی دوران خود هستند. مربی خارجی با بازیکنانی که در لیگ جا افتاده‌تر شده‌اند فرصت کافی برای هماهنگی دارد. از دیگر سو دو لژیونر بسکتبال ایران در لیگ‌های آمریکا و فرانسه، با اعتماد به نفس بیشتر در ترکیب تیم ملی و زیر نظر مربی خارجی قرار می‌گیرند. بازی‌های تدارکاتی همچون رقابت‌های قاره نوردی تیم قبل از المپیک، تیم ملی و نفراتش را به استانداردهای بین‌المللی نزدیک‌تر می‌سازد بنابراین مربی خارجی بر بستر آماده بسکتبال گام می‌گذارد. طرفداران بسکتبال حق دارند منتظر موفقیت دیگری از بسکتبال بنشینند و شاهد کسب اولین سهمیه رقابت‌های جهانی باشند. مربی خارجی باید توانایی انجام این کار را داشته باشد؛ فتح قله بسکتبال قاره کهن و روانه کردن بسکتبال ایران از المپیک به رقابت‌های جهانی2010 ترکیه.

محمد رضاپور