برخی معتقدند، حافظ تنها نزدیک به 200 غزل دارد و برخی دیگر نظری دیگر. اما این کتاب که چندی پیش، از سوی دکتر علی فردوسی به طور اتفاقی در کتابخانه بادلیان آکسفورد کشف شده است، حرفی دیگر دارد، زیرا این کتاب نزدیک به 200 سال در این کتابخانه از نظرها پنهان مانده بود و شاید بتواند به عنوان نسخهای کامل در تصحیح دیوان این شاعر به کار گرفته شود.
این مجموعه شامل 49 غزل از حافظ به همراه یک تک بیت است که در برخی غزلهای آن، تفاوتهایی با غزلهای دیوان کنونی حافظ که اکنون منتشر میشود و در اختیار علاقهمندان قرار میگیرد، وجود دارد. اما در این مراسم که با حافظخوانی شهرام ناظری همراه بود؛ حسن انوری، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی طی سخنانی اصالت این اثر تاریخی را منوط به قدمت آن ندانست و گفت: شعر حافظ در زمان خود این شاعر بزرگ نیز سینه به سینه میگشته است و هر چند نمیتوان از قدمت این اثر تاریخی چشم پوشید، اما قدمت بیانگر اصالت نیست. وی در ادامه به بررسی تطبیقی چند بیت حافظ که در این اثر به گونهای دیگر به چاپ رسیده است، با اشعاری که از حافظ در دیوانهای کنونی به چشم میخورد، پرداخت.
بنا به گفته برگزارکنندگان این مراسم، محمدرضا شفیعیکدکنی، ایرج افشار و سلیم نیساری، اصیل بودن این نسخه خطی و تاریخ آن را تایید کردهاند.
اما دکتر علی فردوسی، رئیس بخش تاریخ و علوم سیاسی دانشگاه نوتردام که این اثر را به نوعی کشف کرده است، فرصت نیافته بود تا در مراسم رونمایی این کتاب حضور پیدا کند، در ارتباطی ویدئویی، یکی از دلایل ناشناخته ماندن این نسخه از دید حافظپژوهان را این دانست که این غزلها در قالب جنگی به چاپ رسیده است و مسوولان این کتابخانه انگلیسی به آن توجه نکردهاند.
وی افزود: اهمیت این مجموعه، بیشتر به خاطر آن است که شعرهای آن در روزهای آخر حیات حافظ شیرازی در سال 791 هجری قمری کتابت شدهاند.
حافظ با استناد به کتاب مجمل فصیحی و نفحاتالانس جامی، سال 792 درگذشته است و این اثر تاریخی در سالهای پایانی عمر این شاعر بزرگ ایرانی به تحریر درآمده است و کارشناسان معتقدند این موضوع میتواند به عنوان موضوعی برای اصالت این اثر به شمار رود.
در گوشه گوشه این نسخه تاریخی از غزلهای حافظ برای این شاعر از کلماتی مانند «دامت توفیقه»، «طیبالله وحده»، «طاب وحده» و «ادامالله فضله» استفاده شده است که برخی معتقدند این موضوع نیز مسالهای دیگر برای این امر به شمار رود که این اثر چون در زمان خود حافظ به تحریر درآمده است، پس میتواند منبع مناسبی برای تصحیح اشعار وی به شمار رود. دیوان حافظ حدود 500 غزل، چند قصیده، 2 مثنوی، چند قطعه و تعدادی رباعی دارد که تاکنون بیش از 400 بار به اشکال مختلف به زبان فارسی و دیگر زبانها چاپ شده است.
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم