گزارشی از معضل واردات یک میلیارد دلار بنزین

تجهیزات و امکانات ورود بنزین به کشور به مرزهای قرمز رسیده است . برنامه متراکم واردات و تخلیه بنزین در بندرعباس اگر لحظه ای دچار وقفه و تاخیر شود

کد خبر: ۲۲۸۶۰

، همه محاسبات و برنامه ریزی ها را دچار مشکل می کند. طرحهایی نیز برای افزایش اسکله ها و سرعت تخلیه در نظر گرفته شده ، اما اینها همه مسکن است ، زیرا مصرف بنزین در کشور روز به روز بیشتر می شود و در نتیجه تجهیزات بیشتری را برای واردات می طلبد. برای متعادل کردن مصرف بنزین باید در فناوری موتورهای وسایل نقلیه تجدیدنظر کرد و فرهنگ استفاده از این وسایل را تغییر داد. در بخش نخست این گزارش هزینه های سنگینی که به خاطر واردات بنزین به اقتصاد کشور تحمیل می شود ، مورد بررسی قرار گرفت و در بخش پایانی که پیش رو دارید ، مشکلات تخلیه و انتقال حجم عظیم بنزین مصرفی به نگارش درآمده است.

اسکله های نفتی ماهشهر و شهید رجایی بندرعباس 2قطب واردات بنزین کشور است . محدودیت های خطوط لوله انتقالی بنزین ازماهشهر به داخل کشور موجب شده که عملا شرکت پالایش نفت بندرعباس بخش اصلی وظیفه دریافت و انتقال این محموله حیاتی را سر و سامان بدهد. کاری که جدا از کلیه وظایف بزرگ این پالایشگاه جوان و پرکار است ؛ اما تا کی می توان تعداد نفتکش های 100هزار تنی و... که میهمان اسکله می شوند را افزایش داد و هزینه بهای کلان محموله آنها را به حسابهای بانکی شرکتهای نفت عربی حاشیه جنوبی خلیج فارس واریز کرد. 2اسکله «فولاد» و «شهید رجایی» بندرعباس کلیه تعاملات نفتی پالایشگاه را انجام می دهند که اسکله اول مخصوص تخلیه نفت خام مصرفی پالایشگاه است و از دومی هم برای صادرات و واردات فرآورده های نفتی از جمله واردات بنزین استفاده می شود؛ اما ماه هاست که گزارش های کارکنان شرکت پالایش نفت بندرعباس از ناکافی بودن امکانات اسکله شهید رجایی برای واردات حجم بالای بنزین خبر می دهند. مهندس بهروز شریف آبادی ، رئیس برنامه ریزی پالایش ، مخازن و انتقالات نفتی پالایشگاه بندرعباس با اشاره به تنگناهای عملیات واردات بنزین می گوید: تا چندی پیش ماهیانه 5کشتی بنزین در اسکله تخلیه می شد؛ اما چند ماه است که تحت تاثیر افزایش مصرف در کشور، دریافت بنزین از کشتی های ششم و هفتم را هم در اسکله فولاد آغاز کرده ایم . ترافیک بسیار سنگین اسکله شهید رجایی برنامه های واردات بنزین ما را بسیار متراکم و اسیر لحظه ها و دقیقه ها کرده است . تخلیه نشدن نفتکشها از سوی اداره کشتیرانی در شب ، محدودیت فضای عبور و مرور ، فاصله 5/11کیلومتری اسکله تا انبار نفت ، وجود نداشتن پمپ ویژه تخلیه روی اسکله و تاخیرهای بعضا 70ساعته در تخلیه کشتی ها و... از جمله مشکلات عدیده در دریافت بنزین وارداتی است . برنامه ریزی فشرده ورود و خروج و تخلیه کشتی ها موجب می شود که کوچکترین تاخیر از سوی یک کشتی و یا مشکلی کوچک همه محاسبات و برنامه ریزی ها را دچارمشکل کند. انتقال حجم عظیم بنزین های وارداتی ، مشکلی است که پس از تخلیه در مخازن پالایشگاه چهره می نمایاند. فاصله زیاد بین بندرعباس تا سیرجان و کرمان ، محدودیت خط انتقال ، مسدود بودن خط به دلیل انتقال دیگر فرآورده های مورد نیاز و مشکلات فنی اصلی ترین موانع هستند تا بنزین های وارداتی نتوانند با سرعت انتقال مطلوب یک هزار و 360متر مکعب در ساعت رو به سوی شمال حرکت کنند. گاه پیش می آید که 60میلیون لیتر بنزین وارد خط لوله شده ؛ اما هنوز به کرمان نرسیده است ، مخازن بنزین پالایشگاه پر شده اند و کشتی جدید نیز برای تخلیه از راه رسیده است ... مهندس شریف آبادی تاکید می کند: از ابتدای طراحی و ساخت پالایشگاه بندرعباس واردات این حجم بزرگ از بنزین در زمره وظایف آن پیش بینی نشده بود و ما دائم وظایف جدید و سنگین تر را به امکانات محدود می سپاریم . این وضعیت و تعریف طرحهای موقت برای غلبه بر افزایش مصرف بنزین تا زمانی پاسخ خواهد داد. تاکنون چند بار نفتکش های غول پیکر با 200متر طول و 13متر ارتفاع در زیر آب ، اسکله را لمس کرده اند. کوچکترین حادثه در اسکله و خط لوله ، گذشته از معلق ماندن واردات بنزین حتما پالایشگاه عظیم بندرعباس را به تعطیلی خواهد کشاند.

مردم مقصرند یا مسوولان؛

واردات بنزین در سال 1376 حدود 2میلیارد لیتر بوده ؛ ولی پس از آن به شکل قابل توجهی کاهش یافته و به یک میلیارد و 300میلیون لیتر در سال 77 و یک میلیارد و 100میلیون لیتر در سال 78 می رسد. این روند کاهش بی تاثیر از افزایش ظرفیت پالایشگاه های داخلی نبوده است از سال 79سیر صعودی می گیرد و به 4میلیارد لیتر در سال 81 می رسد. این میزان برابر با 25میلیون بشکه ، یعنی بیش از 8روز ظرفیت صادرات نفت خام کشور است . نباید از یاد برد که این سیر صعودی برابر با سالهای راه اندازی و توسعه قطار شهری تهران و انجام سالانه تا 100میلیون سفر شهری به وسیله آن بوده است . نتایج یک تحقیق نشان می دهد، دانش ناکافی تعمیرکاران خودرو تنها در تهران موجب اتلاف سالانه 46میلیون لیتر بنزین و 20میلیون لیتر روغن موتور می شود. برای پاسخگویی به رشد مصرف ، گذشته از سرمایه گذاری خارجی ، سالانه در صنعت نفت کشور حدود 700میلیارد ریال سرمایه گذاری صورت می گیرد. کارشناسان مدیریت انرژی معتقدند که با توسل به روشهای گوناگون می توان یک سوم انرژی مصرفی در کشور را صرفه جویی کرد که ارزش آن تقریبا معادل کل ارزش صادرات غیرنفتی است ! بر این مسائل باید قاچاق بنزین از استان های مرزی به خارج کشور را هم افزود. برای مثال سالانه حدود نیمی از بنزین توزیع شده در استان سیستان و بلوچستان به صورت قاچاق از مرز خارج می شود و حتی برخی خبرها تعطیلی پالایشگاه نفت ساحلی جنوب غرب پاکستان در سال گذشته را هم به مرغوب تر و ارزان بودن فرآورده های نفتی و بنزین ایرانی قاچاق شده به غرب آن کشور ارتباط می دهند! شاید مجموعه این مسائل و... مصرف سرانه نفت شهروندان ایرانی را حدود 7برابر مصرف سرانه جمهوری خلق چین (پرجمعیت ترین کشور دنیا) قرار داده است ! آیا می توان قصور اصلی را از ناحیه مردم دانست؛ مهندس شهنازی زاده ، مدیر عامل پالایشگاه نفت بندرعباس با اعلام وضعیت قرمز در واردات بنزین کشور و فعالیت بیش از حد و ظرفیت مجموعه های مسوول می گوید: وضعیت رشد مصرف و واردات بنزین را تنها با کلمه وحشتناک می توان توصیف کرد! به نظر می رسد دیگر نهادهای مسوول مانند وزارت صنایع و خودروسازان ، صدا و سیما و دیگر رسانه ها ، سازمان های ترافیک و... به این بحران ملی توجه کافی و جدی ندارند. پس از اقدامات فیزیکی ، نباید نقش فرهنگ سازی را در کاهش مصرف از یاد برد. وی ادامه می دهد: در ابتدا قرار بود از اسکله شهید رجایی بندرعباس برای صادرات فرآورده های نفتی پالایشگاه به جزایر کشور در خلیج فارس کمک گرفته شود ؛ اما اکنون سالانه چند میلیارد لیتر بنزین از طریق آن وارد کشور می شود و حجم عظیمی از دیگر فرآورده های نفتی دیگر پالایشگاه های کشور و بندرعباس از آن صادر می گردد. بخش اعظم MTBE مصرفی پالایشگاه های کشور برای تولید بنزین بدون سرب نیز از این منطقه وارد کشور می شود که با توجه به خصوصیات ویژه شیمیایی MTBE ، خود حکایت جدایی از دیگر مشکلات عدیده واردات نفتی است .

برنامه های مسکن ، نه درمانی

وزارت نفت و شرکت ملی پالایش و پخش سعی می کند با اجرای برنامه های تولید بنزین در پارس جنوبی و افزایش تعاملات نفتی با همسایگان شمالی و حاشیه خزر (در قالب قرارداد سوآپ و...) فشردگی و مشکلات افزایش بی رویه واردات بنزین از جنوب را کاهش دهند ؛ اما قطعا این برنامه ها مسکن هستند نه نسخه درمانی . در سالی که گذشت «مایع سبز رنگ وارداتی» یک میلیارد دلار از درآمد کشور را بلعید. این جمله به تنهایی حکایت از بحرانی بودن وضعیت مصرف بنزین در کشور دارد. مساله ای که به اندازه کافی جدی گرفته نشده است . شاید بررسی عوامل کاهش واردات و مصرف بنزین در سالهای 77 و 78 نسبت به سالهای قبل و بعد آن کوچه ای بر این راه بن بست بگشاید. مدیریت برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی پالایش و پخش تصمیم گرفته است مشکل کمبود اسکله را با احداث اسکله ای نفتی در بندرعباس و یا تامین نفت خام خوراک پالایشگاه به وسیله خط لوله و اختصاص اسکله فعلی تخلیه نفت خام به واردات و صادرات حل کند. خرید اسکله کاوه جزیره قشم و احداث خط لوله دریایی قشم هم مد نظر بود که رد شد ؛ زیرا مسوولیت های پالایشگاه را چندین برابر می کرد. باید بگویم که در حال حاضر اختصاص کامل اسکله شهید رجایی به واردات بنزین ممکن نیست ؛ چون نفت گاز و نفت سفید که حجم اصلی محصولات مازاد بر مصرف داخلی را تشکیل می دهند هم باید از اینجا صادر شود. حتی با اختصاص دادن این اسکله هم ما می توانیم ماهیانه حداکثر 11کشتی بنزین را تخلیه کنیم . ما و امکاناتمان واقعا به مرزهای قرمز رسیده ایم . باید همه مردم و مسوولان به مساله مصرف واردات بنزین توجه کنند...