گسترش مرزهای دانش

ایران پیشنهاد تشکیل پایگاه استنادی علوم جهان اسلام را در اجلاس آیسسکو (مرکز علمی و فرهنگی سازمان کنفرانس اسلامی) در سال 2006 مطرح کرد و در حال حاضر پس از ISI (پایگاه استنادی علمی) آمریکا و اسکوپوس در هلند، ISC سومین پایگاه استنادی برای سنجش عملکرد پژوهشی کشورها محسوب می‌شود که 57 کشور در آن مشارکت دارند.

اهمیت ISC در نمایه‌سازی مجلاتی است که مقالات آنها به زبان‌های ملی کشورهای اسلامی تهیه و در نشریات معتبر علمی منتشر می‌شود. اگرچه تاکنون فقط مقالات علمی به زبان فارسی در این پایگاه نمایه می‌شد؛ اما با هماهنگی نمایندگان کشورهای اسلامی که در سمینار بین‌المللی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام حضور دارند، ارائه مقالات علمی به زبان‌های فارسی، انگلیسی و عربی به این پایگاه در دستور کار قرار می‌گیرد.

ISC هم‌اکنون تنها شبکه علمی تمام متن (full text) کشورهای اسلامی است و نقطه عطفی در تاریخ روابط علمی کشورهای اسلامی محسوب می‌شود. به اعتقاد دست‌اندرکاران تهیه و راه‌اندازی آن، این پایگاه با استقرار در سرزمین‌های اسلامی، نه‌تنها به توسعه آموزش و پژوهش در دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی کمک می‌کند؛ بلکه از طریق افزایش نسبی بودجه‌های تحقیقاتی، منجر به افزایش تولید علم می‌شود.

به گفته وزیر علوم برای ارزیابی تولیدات علمی، دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی و فناوری و تعیین دانشمندان شاخص و برجسته، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام ISC تاسیس شده است که گامی در جهت گسترش مرزهای دانش به شمار می‌رود. اگر بپذیریم که یافته‌های علمی جدید به صورت مقاله در مجلات معتبر علمی به چاپ می‌رسند، میزان فعال بودن هر پژوهشگر نیز براساس فعالیت‌های علمی از نظر کمی و کیفی به لحاظ تعداد مقالات، فاکتور ضریب تاثیر و تعداد ارجاعات قابل ارزیابی است.

 این روش در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام به آسانی قابل مشاهده است و می‌توان جایگاه تولید علمی هریک از کشورهای اسلامی را براساس شاخص‌های علم‌سنجی مشخص کرد. نحوه انتخاب مجلات برای شمول در ISC برای پایگاه استنادی علوم جهان اسلام حائز اهمیت است و از این رو تنها مجلاتی که از فیلتر گزینش علمی گذشته‌اند، در ISC پردازش می‌شوند، بخصوص این‌که شاخص‌های مورد استفاده در ISC  با شاخص‌های علم‌سنجی مورد استفاده در سایر نظام‌های استنادی معتبر بین‌المللی برابر است.

به این ترتیب ایران با راه‌اندازی پایگاه استنادی علوم جهان اسلام به نمایندگی از سوی کشورهای اسلامی، سومین کشوری است که به این نوآوری دست یافته است.اجرای ISC با شمول زبان‌های فارسی، عربی و انگلیسی نشان‌دهنده تعهد کشور ما به برنامه‌های مصوب آیسسکو است؛ اما مطمئنا این برنامه بدون مساعدت تک‌تک کشورهای اسلامی نمی‌تواند به سرانجام برسد.

بهاره صفوی