خواستم به قله‌ها برسم

فیلم مستند «مارادونا» ساخته «امیر کوشتوریتسا» فیلمساز صرب که به زندگی ستاره فوتبال آرژانتین می‌پردازد، اولین بار در شصت و یکمین جشنواره بین‌المللی فیلم کن به نمایش درآمد.

قسمت‌هایی از این فیلم در استادیوم فوتبال «ازتک» در مکزیک ساخته شده است. این استادیوم برای آرژانتینی‌ها یک مکان به یاد ماندنی است، به دلیل این که در فینال جام جهانی 1986 تیم فوتبال آرژانتین با هنرنمایی «دیگو مارادونا» بر انگلستان غلبه کرد.

«امیر کوشتوریتسا» در گفتگو با یکی از نشریات فرانسوی، فوتبال را به مواد مخدر شبیه کرده که ترک آن سخت است. او گفته است که خود به مدت 10 سال در تیم فوتبال اف‌سی سارایوو بازی می‌کرده و موفقیت‌هایی را در جام جوانان کشورش کسب کرده است.

کوشتوریتسا پیش‌ از آغاز فیلمبرداری این فیلم گفته بود: این فیلم گوشه‌های شناخته نشده زندگی خانوادگی «مارادونا» را برای بینندگان به تصویر می‌کشد و ابعاد شخصیتی مارادونا و حقیقت زندگی او را بازگو می‌کند.

دیه‌گو مارادونا، در نشست خبری بعد از نمایش فیلم در پاسخ به این سوال که چرا در این فیلم به مباحث سیاسی زیاد پرداخته شده است، با اشاره غیرمستقیم به «جورج بوش» گفت: «حتی اگر شما یک فوتبالیست باشید، این حق را دارید تا درباره فردی که یک آدم‌کش است، نظرتان را بگویید. ما مجبور نیستیم که همان طور که آمریکایی‌ها فکر می‌کنند، فکر کنیم. ما حق آزادی بیان داریم.» کاپیتان اسبق تیم ملی آرژانتین و مربی فعلی آن توضیح داد: «اما وقتی شما چهره‌ سرشناسی می‌شوید، اجازه ندارید تا درباره آمریکا یا جورج بوش صحبت کنید و از موضوعات بسیاری دیگر نباید حرف بزنید. «کاستاریکا» احترام و شخصیتی به من داد که هر انسانی شایسته آن است.»

او درباره‌ اعتیادش به مواد ‌مخدر هم گفت: «برای من صحبت از مواد ‌مخدر سخت نیست؛ اما آنچه موجب امیدواری‌ است این که من زنده مانده‌ام تا در اینجا بتوانم صحبت کنم. من تمام آن عادت‌های غلط را ترک کرده‌ام. اکنون زندگی متفاوتی دارم و از هر لحظه زندگی‌ام لذت می‌برم.» مارادونا با انتقاد از برخی فیلمسازان گفت: «آنها در داستان‌هایی که از من ساخته‌اند، مرا یک نیروی شیطانی و به ‌درد نخور به ‌تصویر کشیده‌اند و صحبت‌های بسیار زننده‌ای درباره‌ام داشته‌اند. من به هیچ یک از فیلم‌های دیگری که درباره‌ام ساخته شده علاقه‌ای ندارم، چون تاثیری روی آنها نداشته‌ام و با کارگردانان آنها صحبتی نکرده‌ام، اما فیلم کوشتوریتسا واقعا فیلمی درباره من است؛ فوتبالیستی که به مواد‌ مخدر معتاد شد، اما توانست از آن خارج شود.»

کوشتوریتسا هم می‌گوید: «مارادونا سمبل همه آن چیزهایی است که همه اینها باهم اگر جمع شوند نمی‌توانند باشند. بکام موفق شده است در جستجوی جامعه مدرن به حاشیه کشانده شود. در حالی که برای او خیلی بهتر بود هم مواد مخدرش را می‌کشید و بازی فوتبالش را ادامه می‌داد تا این که کارش در برنامه‌های تبلیغی تلویزیونی «پپسی کولا» خاتمه یابد. همه آنها عاقبت کارشان این خواهد بود. مارادونا این گونه نیست وقتی از او پرسیدم (نمایشنامه‌نویس)‌ خوب، تو چه چیزی می‌خواهی، عین خیالت نیست، تو که همه چیز داری» او خیلی خلاصه به من پاسخ داد «وجدان.» همان چیزی که پینتر گفت: «مارادونا انسانی است که قدرت را احیا و ایجاد می‌کند، او دارای قدرت عظیمی در آن جثه کوچک است و به این‌که تنها زندگی خود را بگذراند خاتمه نمی‌یابد. او انسانی است که زجر می‌کشد. جالب توجه است نه‌تنها خودش را از این بیچارگان و فقرا جدا نکرده، بلکه آنها را بهم پیوند داده است. فوتبالیستی که پیوند بدهد او حقیقتا قله جهان است.»

افسانه دنیای فوتبال که پس از پایان دوران ورزشی خود گرفتار مواد مخدر شد، بیشتر به خاطر گلی شهرت دارد که در جام جهانی 1986 با دست به تیم ملی انگلستان زد. آرژانتین آن بازی را که در مرحله یک‌چهارم نهایی انجام شد، با نتیجه دو بر یک برد و هر دو گل بازی را مارادونا به ثمر رساند. گل اول به دست خدا معروف شد و گل دوم به قدری حیرت‌انگیز بود که به آن گل قرن لقب دادند.  از نگاه کوشتوریتسا، آن پیروزی به معنای غلبه جهان سوم بر غرب بود که به اعتقاد او با استفاده از سلاح‌هایی مانند صندوق بین‌المللی پول و بمب‌های ناتو قوانین خود را بر کشورهایی مانند آرژانتین و صربستان تحمیل می‌‌کنند.کوشتوریتسا پس از آن که او و مارادونا برای چند لحظه مهارت‌های خود را در فوتبال به حاضران نشان دادند، به خبرنگاران گفت: نمی‌توانم تصور کنم وقتی من و میلیاردها نفر مثل من پس از آن بازی از خوشحالی به هوا پریدیم، چطور دنیا از مدار خود خارج نشد.

تصاویر گل قرن در فیلم کوشتوریتسا بارها و بارها به نمایش درمی‌آید و هر بار به تصاویری انیمیشن تغییر شکل می‌دهد که در آن مارادونا رقبای حقه‌باز خود مانند مارگارت تاچر، تونی بلر یا جورج بوش را جا می‌گذارد.

فیلمساز54 ساله که برای دو فیلم «وقتی بابا به سفر تجاری رفته بود» و «زیرزمین» برنده جایزه نخل طلا جشنواره کن شد، در فیلم جدید خود آشکارا نشان می‌دهد مارادونا برای او و میلیون‌ها نفر دیگر در دنیا یک قهرمان است.

در فیلم مستند مارادونا تصاویری از فوتبالیست افسانه‌ای در کنار هوگو چاوز رئیس‌جمهور ونزوئلا و فیدل کاسترو رهبر کوبا دیده می‌شود و همین طور صحنه‌ای از او که پیراهنی با تصویر آغشته به خون جورج بوش رئیس‌جمهور آمریکا به تن دارد.

فوتبالیست 48 ساله که سال 1960 در یکی از محله‌های فقیرنشین بوئنوس آیرس به دنیا آمد، با وجود اضافه‌وزن و چهره به هم ریخته هنوز هم در قلب میلیون‌ها آرژانتینی جای دارد. او در طول دوران ورزشی خود در تیم‌های بوکاجونیورز، بارسلونا و ناپل بازی کرد و به واسطه فوتبال به ثروتی انبوه دست یافت، اما پس از بازنشستگی در 37 سالگی، در مقاطع مختلف با اتفاقات آزاردهنده ازجمله رسوایی‌های مربوط به زندگی زناشویی، اعتیاد به مواد مخدر و طفره رفتن از پرداختن مالیات روبه‌رو شد.

مترجم: لیلا‌ بهبودی / منبع: تایم