مثلث مرگ

حادثه خیلی سریع و ناگهانی اتفاق افتاد. شاید مقامات امنیتی هند باید حادثه‌ای که در ماه مارس سال 2007 میلادی در آب‌های ساحلی بمبئی - شهری با 18 میلیون نفر جمعیت- به وقوع پیوسته بود را جدی می‌گرفتند.

در آن روز خدمه یک شناور گشت دریایی هند به قایقی ماهیگیری برخوردند که از مسیر شمال در حال نزدیک شدن به بمبئی بود. وقتی قایق ماهیگیری را متوقف کردند بر عرشه آن علاوه بر جاشوهای هندی 8 جوان پاکستانی را یافتند که هیچ دلیلی برای حضور در آب‌های قلمرو هند نداشتند. مردان جوان به قدری برای رفتن به بمبئی اشتیاق نشان می‌دادند که به مرزبان‌های هندی پیشنهاد رشوه دادند. هندی‌ها رشوه را قبول کردند و به شناور ناشناس اجازه دادند به مسیر خود ادامه دهد.

مرزبان‌های هندی در واقع فاسد نبودند. آنان در حین جستجوی شناور دستگاه کوچکی را در آن جاسازی کردند که امکان ردیابی ماهواره‌ای شناور را فراهم آورد و بلافاصله آژانس امنیتی هند را مطلع ساختند. اندکی بعد پاکستانی‌ها دستگیر شده و مورد بازجویی قرار گرفتند. خیلی زود مشخص شد افراد بازداشت شده روابطی با گروه تروریستی لشکر طیبه دارند اما هیچ‌گاه مشخص نشد با چه هدفی قصد ورود به قلمرو هند را داشته‌اند.

اکنون و با گذشت نزدیک به یک‌سال و نیم عوامل اطلاعاتی هند سعی دارند ارتباط آن حادثه و حملات تروریستی هفته گذشته علیه بمبئی را بیابند. گمان می‌رود هدف از تلاش پاکستانی‌های سرگردان در دریا یافتن مسیری مناسب برای نفوذ به بمبئی بوده است. آن سفر احتمالا شبیه‌سازی اولیه‌ای از مراحل نخستین اجرای عملیاتی چون حملات تروریستی اخیر بوده که بیش از 170 کشته و 300 زخمی بر جای گذاشت.

این عملیات کار حداقل 10 تروریست بود که با قایق‌های بادی خود را به سواحل بمبئی رساندند.

آنان کتانی ورزشی به پا داشتند و با کوله‌پشتی‌های‌شان شبیه دانشجویانی بودند که قصد سفر دارند. با این حال با شلیک مداوم کلاشینکف‌های‌شان، پرتاب نارنجک‌های دستی و کار گذاشتن مواد منفجره چنان وحشتی در بمبئی به وجود آوردند که این شهر را به تعطیلی کامل کشاند.

گروهی به هتل مجلل تاج‌‌محل یورش بردند و با جستجوی اتاق به اتاق، میهمانان خارجی را به گلوله بستند، گروهی دیگر به هتل 5 ستاره ترایدنت که تنها 500 قدم آن‌طرف‌تر بود، حمله کردند در حالی که سومین گروه کمی آن‌سوتر در یک ایستگاه اتوبوس بی‌هدف به سوی مردم شلیک کردند. خیابان‌های بین این 2 نقطه به مثلث مرگ تبدیل شدند.

این عملیات هیچ شباهتی به حملات القاعده نداشت. این حملات به عملیات کماندویی تمام عیاری می‌مانست که سر فرصت طراحی شده و به مرحله اجرا درآمده بود. این کابوس خونبار در حدود 60 ساعت به طول انجامید و با قتل آخرین مهاجم توسط نیروهای مبارزه با تروریسم پلیس و یگان‌های کماندویی ارتش به پایان رسید.

پست دیدبانی غرب در شرق

بمبئی آن چهره‌ای از هند است که زمامداران دهلی‌نو دوست دارند غربی‌ها ببینند. این شهر مدرن پایتخت اقتصادی هند تلقی می‌شود. شاید دقیقا به همین دلیل است که هیچ شهری دیگری در هند به اندازه بمبئی در کانون توجه افراطیون قرار ندارد.

غربی‌ها که همیشه دوست دارند نمادهای غربی در شرق را بزرگنمایی کنند به این شهر که کانون فعالیت بازار بورس هند و صنعت فیلمسازی این کشور یعنی بالیوود است توجه خاص نشان می‌دهند. در واقع بمبئی برای هندی‌ها نسخه هندی ترکیبی از نیویورک و لس‌آنجلس برای آمریکایی‌ها است.

بمبئی همیشه به سان آهنربایی برای جذب هزاران مهاجر از مناطق روستایی و فقیرنشین عمل کرده است. اکثر این مهاجران از زاغه‌‌نشین‌ها سر در می‌آورند و امید دارند روزی بتوانند راه خود را به سوی آینده‌ای روشن بگشایند. گمان می‌رود بمبئی در آینده نه چندان دور پس از توکیو، پایتخت ژاپن عنوان دومین شهر بزرگ جهان را از آن خود کند. در این شهر ثروت خیره‌کننده و فقر دلهره‌آور در کنار هم قرار گرفته‌اند.

کسانی که حمله اخیر به بمبئی را طراحی کرده بودند به ظاهر قصد داشتند به طور همزمان دو نشان را با یک تیر بزنند. آنان قصد داشتند چهره مدرن هند را هدف قرار داده و انتقام توده‌های به فقر کشیده شده در بمبئی و البته کشمیر مسلمان تحت کنترل هند را بگیرند و در عین حال حمله را به شکلی طراحی کرده و به مرحله اجرا در آوردند که به غربی‌ها هم صدماتی را وارد آورند. مهاجمان به 2 هتل مجلل که مملو از میهمانان خارجی بود، حمله بردند و پس از جداسازی میهمانان آمریکایی، بریتانیایی و اسرائیلی تعدادی از آنها را کشتند. در بین کشته‌ها حداقل 20 شهروند خارجی قرار دارند که قریب‌به‌اتفاق‌شان از شهروندان آمریکا و بریتانیا به علاوه چند صهیونیست هستند.

با انجام این عملیات، تروریست‌‌ها عنصری فراملیتی را به مناقشه‌ای منطقه‌ای افزودند. در منطقه شبه‌قاره هند سه انبار باروت در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند که هند مملو از قومیت‌ها، افغانستان بحران زده و پاکستان بی‌ثبات را شامل می‌شوند. این سه کشور آنقدر مواد منفجره در خود جای داده‌اند که بتوانند تمامی دنیا را به لرزه در آورند.

یکی از نگرانی‌هایی که در پی حملات اخیر به بمبئی سر برآورد احتمال تشدید تنش‌ها بین هند و پاکستان،‌ دو همسایه هسته‌ای است. پیوند دادن بحران‌ها به هم با هدف پیچیده کردن شرایط یکی از استراتژی‌های ‌مکتب اسامه بن‌‌لادن، رهبر تحت تعقیب القاعده است.

دروازه هند

عملیات زمانی آغاز شد که قایق‌های بادی مشکی و سیاه حامل تروریست‌ها سفر کوتاه خود تا سواحل بمبئی را از یک کشتی مادر در جایی دورتر از ساحل شروع کردند. به اعتقاد کارآگاهان هندی تعدادی از تروریست‌ها پیش‌تر از راه زمینی وارد بمبئی شده بودند و آنانی که با قایق به سواحل بمبئی رسیدند با خود اسلحه و مهمات آورده بودند.

ظهر پنجشنبه بود که هلیکوپترهای گارد ساحلی هند یک فروند لنج ماهیگیری سرگردان را در آب‌های اقیانوس هند یافتند. روی عرشه جسد مردی را یافتند که به احتمال زیاد مالک لنج است. دستان این مرد از پشت بسته شده بود و در حالی که گلویش را بریده بودند با صورت روی عرشه افتاده بود. تروریست‌ها به احتمال زیاد لنج را دزدیده بودند. کارآگاهان هندی در حال بررسی سیستم مسیریاب ماهواره‌ای (GPS) لنج و تلفن ماهواره‌ای آن هستند تا مسیری را که طی روزهای قبل از کشف طی کرده است را شناسایی کنند.

آسمانخراش‌های بمبئی همگی به گونه‌ای احداث شده‌اند که رو به بنای مشهوری دارند که با نام دروازه هند شناخته می‌شود. تروریست‌ها به احتمال زیاد از همین نقطه قدم به بمبئی گذاشته بودند. آنان به محض آن که قدم به خشکی گذاشتند چند خودرو و یک دستگاه ون پلیس را به سرقت بردند، به 5 گروه تقسیم شده و به سمت اهداف خود حرکت کردند.

اولین صدای شلیک گلوله در حدود ساعت 10شب در ایستگاه قطار چاتاراپاتی شیواجی به گوش رسید اگرچه کارآگاهان هندی هنوز نتوانسته‌اند تصویر دقیقی از حوادثی که از نیمه‌شب چهارشنبه تا صبح پنجشنبه به وقوع پیوست را ترسیم کنند.

دو تن از تروریست‌ها همین که به پایانه اتوبوس ویکتوریا رسیدند کلاشینکف‌ها را از ساک‌هایی که به همراه داشتند، بیرون کشیده و با خونسردی تمام و به طول اتفاقی به سمت مردم شلیک کردند. آنان در بین این شلیک‌ها به سمت عابران نارنجک پرتاب می‌کردند. آنچنان که کارگر یکی از کافی‌شاپ‌های مجاور ایستگاه که شاهد ماجرا بوده، تعریف می‌کند آنان خونسرد بودند و هیچ عجله‌ای نداشتند. حداقل 40 نفر در این محل کشته شده یا دچار مجروحیت‌های جدی شدند.

قربانی نه شکارچی

همان شب یکی از تروریست‌ها که در یکی از اتاق‌های هتل ترایدنت محاصره شده بود در مصاحبه‌ای تلفنی با یکی از شبکه‌های تلویزیونی خصوصی هند خواستار آزادی مسلمانان دربند در هند شد. او که ادعا داشت عضو گروهی اسلامی موسوم به <مجاهدین دکن» است، اصرار داشتند او و برادرانش که مبارزه تا مرگ را انتخاب کرده بودند قربانی سیاست‌های غلط دولت هند در قبال اقلیت مسلمان این کشور هستند.

مرد جوان که خود را لحادالله معرفی می‌کرد به پنجابی سخن می‌گفت و لهجه‌ای پاکستانی داشت. خبرنگاری که در آن سوی خط بود، پرسید آیا گروه مجاهدین دکن زیرمجموعه القاعده است که لحادالله پاسخ منفی داد. از او پرسیده شد چقدر سلاح و مهمات برای او و همقطارانش باقی مانده که او در حالی که صدای گلوله در پس‌زمینه شنیده می‌شد، پاسخ داد هنوز چند هدیه کوچک باقی مانده است.

دکن منطقه‌ای فلات‌گونه در جنوب هند است. این که گروهی ناشناخته و نوظهور از این منطقه بتواند عملیاتی با این گستردگی و بزرگی را بدون کمک خارجی به مرحله اجرا درآورد جای سوال دارد. کارشناسان امنیتی هند می‌گویند حمله‌ای به سان آنچه بمبئی تجربه کرد به حمایت لجستیکی چندانی نیاز ندارد چرا که تروریست‌ها اهدافی سهل و بی‌دفاع را انتخاب کرده بودند. بمب‌هایی که تروریست‌ها استفاده کردند کوچک و ساده بودند و ایده نفوذ از طریق دریا اگرچه هوشمندانه بوده اما مستلزم حمایت گروهی بزرگ‌تر نبوده است.

با این حال مانموهان سینگ، نخست‌وزیر هند در اولین اظهارات خود در ساعات اولیه بروز بحران تصریح کرد از نگاه دهلی‌نو اجرای این عملیات توسط گروهی خارج از هند کاملا مشهود است. اولین چیزی که با شنیدن این کلمات به ذهن خطور می‌کرد این بود که آیا این اظهارات را باید چون همیشه اشاره‌ای غیرمستقیم به پاکستان تلقی کرد یا شاید سینگ اطلاعات بیشتری داشته است. نخست‌وزیر هند اصرار داشت ادله و شهودی زیادی وجود دارد که موید نفوذ تروریست‌ها از خارج است اگر چه دولت او تا این مقطع حاضر نشده به طور شفاف بگوید این شهود و ادله چه هستند.

خبط‌های پاکستان

اگر مشخص شود تروریست‌ها واقعا از پاکستان به هند آمده بودند جهان با دور جدیدی از مناقشات خطرناک بین دو دشمن دیرینه مواجه خواهند شد. این منازعه به خودی خود متضمن احتمال در گرفتن جنگی تمام عیار بین دو کشوراست و دقیقا به همین دلیل است که آصف‌علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان آمادگی کشورش را برای همکاری همه‌جانبه با هندی‌ها برای ریشه‌یابی این حادثه و سرکوب عوامل دخیل در آن اعلام کرده است.

زرداری اعلام کرده علاوه بر شاه‌محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان که قرار است برای دیدار با سینگ راهی دهلی‌نو شود، رئیس دایره اطلاعات پاکستان و چند تن از مشاورانش را به این کشور می‌فرستد. حتی قبل از آن که صدای شلیک گلوله در بمبئی با مرگ‌ آخرین تروریست‌ خاموش شود مقامات هندی به ظاهر به شواهدی دست یافته بودند که موید دست داشتن لشکر طیبه در این حملات بود.

در حالی که نیروهای هندی اطاق‌به‌اطاق هتل تاج‌محل که به عرصه اصلی نبرد با تروریست‌های مهاجم تبدیل شده بودند را پاکسازی می‌کردند حداقل یکی از تروریست‌ها زنده دستگیر شدند. اگر چه آژانس خبری PTI روز جمعه از دستگیری سه تن از عوامل حملات بمبئی و اقرار آنها به داشتن رابطه با لشکر طیبه خبر داد اما مقامات هندی تعداد تروریست‌های دستگیر شده را یک تن اعلام کرده‌اند.

براساس آخرین خبرهای منتشر شده تنها تروریست بازداشت شده جوانی 21 ساله و تبعه پاکستان به‌نام اجمل قصاب است که اقرار کرده در اردوگاه‌ها آموزشی لشکر طیبه دوره‌ای آموزش را پشت سر گذاشته است.

افسران امنیتی هند می‌گویند تروریست‌ها حتی در حین عملیات از طریق نقش‌ ماهواره‌ای با مردی که احتمالا از فرماندهان ارشد لشکر طیبه بوده در ارتباط بوده‌اند.

رضا سادات