نقشهای فرش ترکمن روی دار مشکلات
امروز گلستان و ترکمن با فرش و قالی ترکمن شهرت جهانی دارد و این شهرت مرهون تلاش زنان و دختران بینام و نشان و هنرپردازی است که با هر تار و پود تابلویی از عشق و شیدایی را به تصویر میکشند.
به رغم ترویج رنگهای شیمیایی هنوز مواد رنگدار گیاهی مانند پوست انار، چوب پویا، خاکستر چوب ازدار و زردچوبه، روناس و نیل برای رنگرزی خامه قالی در این منطقه کاربرد دارد.
نقوش فرش اصیل ترکمن ذهنی یا حفظی بافت است و زنان ترکمن در تولید این دستبافت، آرمانها و اندیشههایشان را با رنگهای دلخواه روی تار قالی گره میزنند تا تابلویی زیبا و مانا پیش روی مجسم سازند.
شاخ قوچ، نقش عقرب، ماری گول، در ناق گول، قافسه گول، تکه گول، انسی، قزل ایاق، توینگ گول، قوش گول، آوغان گول، تاج حروز، پنجارا آراگول، آق نقش از جمله نقوش زیبایی است که در این هنردستی به کار میرود.
دارهای قالی بیشتر از نوع افقی و متحرک هستند و همراه کوچ ایل جابجا میشوند، البته در سالهای اخیر استفاده از دارهای عمودی نیز در این منطقه رونق یافته است.
اکنون هنرپردازان این هنر دیرپا، پر پیشینه و دارای شهره جهانی با مشکلات فراوانی روبرو هستند و برای رفع مشکلاتشان خواستار حمایت ویژه متولیان امر هستند.
آنها بر این باورند که مواد اولیه نامرغوب، نبود حمایت مالی، ساماندهی نشدن، بی توجهی به آموزش، آشنا نبودن به نیازهای بازار و برنامه نداشتن موجب شده تا فرش اصیل ترکمن رو به فراموشی رود و جایگاه واقعیاش را از دست بدهد.
به اعتقاد این هنرمندان، برپایی کارگاههای آموزشی، خرید تضمینی، بالا بردن کیفیت، شناسنامهدار کردن قالی، ترویج آموزش و اصول سنتی فرش بافی در احیای دوباره قالی ترکمن ضروری است.
علاوه بر بازارهای داخلی، امیرنشینان خلیج فارس، کشورهای حاشیه خزر و برخی کشورهای اروپایی، خریداران فرش اصیل ترکمن را تشکیل میدهند.
یک بافنده فرش بندر ترکمن به مهر میگوید: بافندگان این هنر اصیل برای تهیه چله و خامه محدودیت دارند و باید از آنها حمایت شود. مرجان جعفری که قالی بافی را از مادر مرحومش به یادگار دارد، میافزاید: اگر برای توسعه و احیای این هنر دستی و اصیل کاری صورت نگیرد، در آیندهای نزدیک از این هنر جز نام و نشان، چیز دیگری باقی نخواهد ماند.
به گفته وی، مواد اولیه نامرغوب و بی کیفیت موجب شده تا فرش اصیل ترکمن جایگاه قبلی خود را از دست دهد که این امر نگران کننده است. بافنده دیگری از گنبدکاووس نیز میگوید: قالیبافی در اشتغال و درآمد زنان و دختران روستایی منطقه نقش اساسی دارد و برای رونق نیازمند متولی خاص است.
شهلا ایگدی بیان کرد: هر روز شاهد جمع شدن دارهای قالی هستیم، باید برای حمایت از فعالان این عرصه برنامهریزی جامعی شود.
بانوی دیگری از بندرگز، کمبود وام، نبود حمایت مالی، دستمزد کم و بیمه نبودن را از مهمترین مشکلات فراروی ذکر کرد و گفت: برنامه جامع و اصولی برای حمایت از تولیدکنندگان این هنر ضروری است.کبری نعیمی افزود: اتحادیه تعاونی برای حمایت از بافندکان فرش باید گسترش یابد و مرکزی برای بهبود وضعیت قالیبافی در منطقه تشکیل شود.رئیس اداره بازرگانی گنبد کاووس هم در این باره میگوید: اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستبافت ترکمن در این شهرستان تشکیل میشود که راه اندازی این اتحادیه در حمایت از فعالان این عرصه و رفع مشکلات فراروی نقش زیادی دارد.
خلیل رجبی افزود: تاکنون برای 3 هزار هنرمند فرش دستبافت ترکمن در این شهرستان کارت فعالیت صادر شده، این در حالی است که حدود 6 هزار نفر در این شهرستان در زمینه تولید فرش دستبافت فعالیت دارند.
به گفته رجبی، تاکنون 500 نفر از هنرمندان این رشته بیمه شدهاند و از مزایای آن بهرهمند هستند.مدیرعامل اتحادیه شرکتهای تولیدی فرش دستباف ترکمن گلستان نیز گفت: کاهش مرغوبیت فرش ترکمن در سالهای اخیر نگران کننده است.تاشلی قوچقی افزود: رقابت ناسالم بازار و هزینه بالای تولید از جمله دلایل کاهش مرغوبیت فرش اصیل ترکمن است که باید رفع شود.
وی اظهار کرد: اکنون بسیاری از تولیدکنندگان فرش ترکمن مجبورند با مواد اولیه نامرغوب فرش تولید کنند که برای رفع مشکلات موجود عزم ملی نیاز است.
غلامرضا سوسرایی، فرماندار گنبد کاووس نیز میگوید: باید با برنامهریزی دقیق و اصولی برای رفع مشکلات هنرمندان این عرصه و ارتقای کیفیت فرش ترکمن تلاش شود، زیرا گسترش صنعت فرش دستباف ترکمن در بین خانوادهها، فرصتهای خوبی را برای اشتغال و رونق اقتصادی آنان ایجاد میکند.سوسرایی اظهار کرد: تولید فرش با کیفیت به ارتقای جایگاه فرش ترکمن در بازارهای جهانی و رونق اقتصادی خانوارها کمک میکند.
شهرستان گنبد کاووس بیش از 295 هزار نفر جمعیت دارد که 6 هزار نفر به قالیبافی اشتغال دارند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
