طراحی سیستم‌ تعویض دنده پیشرفته خودرو

مانند برخورد با هر طرح جدیدی، اولین سوالی که مطرح می‌شود این است که ایده این طرح از کجا آمده است؟ در سال 1381، «طرح خودرو» که یکی از واحدهای تابعه وزارت صنایع است و وظیفه افزایش دانش در خودروسازی داخلی را به عهده دارد، لزوم این پروژه را حس کرد و حتی طی یک پروژه همکاری با دانشگاه و شرکت‌های خودروساز سعی کرد دانش فنی این نوع سیستم‌ها را  که پیش‌‌بینی می‌شد بازار خوبی در آینده داشته باشند  به دست آورد. البته پس از چند سال نتایج چندان موفقیت‌آمیز نبود.

همزمان با این  بررسی‌هایی را شروع کردم و ضمن توجه به دلایل عدم کسب نتایج مطلوب پروژه قبلی، یک پروژه را در سال 85 در مرکز رشد کرمانشاه و با حمایت جهاد دانشگاهی آغاز کرد.

شاید بتوان گفت تاریخچه ایده اصلی این سیستم به سال 1996 برمی‌گردد که شرکت BMW خودرو3 M خود را با نسل جدیدی از گیربکس‌های دستی اتوماتیک به عنوان SMG  روانه بازار نمود بررسی‌های اقتصادی پیش‌بینی کرده است حداقل 25 درصد بازار این نوع سیستم‌ها ظرف 10 سال آینده کسب خواهد شد.

ضرورت استفاده از سیستمAMT

در سیستمAMT  برخلاف سایر انواع گیربکس‌های اتوماتیک، هیچ گیربوکس جدیدی با مکانیسم‌های پیچیده و حجیم ساخته نمی‌شود. در این سیستم مبنا همان گیربکس دستی است، اما از یک ربات برای تعویض دنده و کلاچ‌گیری کمک گرفته می‌شود. این ربات در داخل محفظه موتور نصب می‌شود.

گیربکس‌های اتوماتیک معمولی اغلب قیمتی چند میلیون تومان بالاتر از گیربکس‌های دستی، مصرف سوخت 10 تا 20 درصد بیشتر، بازده کمتر و حجم و وزن بیشتری دارند؛ ضمنا تعمیر و نگهداری آنها هم سخت‌تر است.

اما مدلAMT چون از مبنای گیربکس‌های دستی استفاده می‌کند، هیچ یک از خواص نامطلوب گیربکس‌های رایچ اتوماتیک را ندارد، قیمت آن هم معمولا در حد چند صد هزار تومان برای نصب مکانیسم رباتیک افزایش دارد. اما در عوض راحتی سیستم‌های اتوماتیک را به راننده می‌دهد.

البته در آزمایش‌های انجام شده راحتی سیستم‌های معمول اتوماتیک بیش از AMT است، اما خواص مطلوب دیگر این محصول تازه وارد، آن را به یک گزینه عالی برای خودروهایی با قیمت متوسط و از جمله تاکسی‌ها و ماشین‌های باری تبدیل کرده است. نکته بارز در این سیستم امکان تعویض دنده در دو حالت دستی و اتوماتیک است.

این محصول در اغلب خودروهای داخلی قابل نصب است. ضمن این‌که بازار بسیار خوبی برای آینده این محصول پیش‌بینی می‌شود.

اهمیت این طرح کجاست؟

شاید هنوز اهمیت این طرح به طور کامل روشن نشده باشد. اما وقتی صحبت از توانمندی‌های متخصصان داخلی به میان می‌آید، روشن می‌شود طرح تا چه اندازه اهمیت دارد. به نظرم این طرح و کسب دانش فنی آن یک کار بسیار بزرگ در صنعت خودرو محسوب می‌شود و اگر ما موفق به تولید این محصول شویم، یکی از موارد نادر در داخل کشور اتفاق افتاده است که یک محصول دانش محور در بخش خودرو کاملا با دانش فنی داخلی ساخته شده باشد. همین امسال هم این طرح در معتبرترین جشنواره فن آفرینی داخلی (جشنواره شیخ بهایی)‌ به عنوان برترین طرح کسب و کار انتخاب شد. ضمن این که قبلا در زمان دبیرستان هم در این جشنواره شرکت و عناوین برگزیده استانی را هم کسب کرده بودم.»

برای ساخت اولین نمونه حدود 20 میلیون تومان هزینه و 6 ماه زمان لازم بود. نمونه نیمه صنعتی حدود 80 میلیون تومان هزینه و 9 ماه زمان برده و هم‌اکنون برای تجاری‌سازی محصول با شرکت‌های سایپا و پارس خودرو قراردادهایی در حال تنظیم است. پس از این مرحله، محصول آماده عرضه به بازار خواهد شد که پیش‌بینی مبتکر طرح، اواخر 87 و اوایل 88 خواهد بود.

حرف‌های ناتمام‌

متاسفانه در فرهنگ ما تلاش و کار ارزش خود را از دست داده و جای آن را در ذهن جوانان فقط کسب درآمد گرفته است در حالی که کار به خودی خود ارزش دارد و درآمد تنها یک ثمره آن است و امیدوارم مسوولان بخصوص در آموزش پرورش روی این موضوع کار بیشتری انجام دهند.

همچنین امیدوارم سطح حمایت از نخبگان به جایگاه بهتری در کشور برسد.

متاسفانه در داخل کشور در هیچ کدام از محاسباتمان این مساله را رعایت نمی‌کنیم. مثلا از دیدگاه سیستم دولتی هیچ فرقی بین یک استعداد برتر مملکت و یک فرد عادی برای گرفتن یک تسهیلات از بانک وجود ندارد. در حالی که این مساله و ارزش داشتن ریالی آدم‌ها حتی در تیم‌های فوتبال ما وجود دارد. امیدوارم بنیاد نخبگان که بتازگی تشکیل شده است، بتواند خلاء موجود را تا حدی پر کند.»

برگزیده جشنواره خوارزمی به روایت خودش‌

فرشید امیری، متولد مرداد 1359 است. تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و دبیرستانش را در شهر کرمانشاه و در مقطع راهنمایی و دبیرستان در مدرسه استعدادهای درخشان کرمانشاه سپری کرده است. زندگی‌اش سرشار از تجربه‌هایی است که از زبان خودش می‌خوانیم:

«سال 1377 در مقطع کارشناسی و رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شدم. از سال 1379 به عنوان اولین دانشجوی دو رشته‌ای دانشگاه، رشته برق را هم به عنوان رشته دوم انتخاب کردم. به طور همزمان با تحصیل در دو رشته هفته‌ای یک روز در شرکت مگاموتور کار می‌کردم و علاوه بر آن مسوول تیم رباتیک دانشکده مکانیک دانشگاه صنعتی شریف هم بودم. در سال 1382 تیم ما موفق به کسب عنوان دوم مسابقه‌های ربوکاپ 2003 در کشور ایتالیا شد. همان سال، در آزمون کارشناسی ارشد مکانیک نیز شرکت کردم و در رشته مهندسی مکانیک گرایش خودرو (سازه و بدنه)‌ پذیرفته شدم. همزمان با تحصیل در ارشد در شرکت زامیاد مشغول به فعالیت شدم و تا سال 1385 همکاری با این شرکت را ادامه دادم.

پس از آن با تصمیم به راه‌اندازی یک شرکت خصوصی به کرمانشاه مهاجرت کردم. در ابتدا چند فعالیت ناموفق داشتم و بیشتر سرمایه خودم را از دست دادم، اما بعد از آن در مرکز رشد جهاد دانشگاهی با ایده محوری ساخت سیستم‌هایAMT مستقر شدم و پس از آن علاوه بر ساختن نمونه‌های نیمه‌صنعتی این محصول، یک شرکت تحقیقاتی  خدماتی رانیز راه‌اندازی کردم که چندین مرتبه هم به عنوان کارآفرین برتر در استان انتخاب شد.

در سال 86 علاوه بر ثبت طرح AMT در سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران موفق به کسب رتبه در جشنواره نیز شدم. علاوه بر آن مذاکرات بسیار خوبی با شرکت‌های خودروسازی سایپا، پارس خودرو و ایران خودرو داشتیم و هم‌اکنون هم مشغول پیگیری ادامه کارها برای تولید این محصول در سال 1387 هستیم».

هما کبیری