این راه به شادی نمی‌رسد

پوشاندن محیط کلاس‌ها، از دیگر مقوله‌های اولیه طرح استتار است که استفاده از شیشه رفلکس و ایرانیت‌های رنگی پیشنهاد شده است. پس از اجرای طرح در تعدادی از مدارس، وسایل ورزشی گوناگون قرار خواهد گرفت. فروزان‌فر، استتار کل ساختمان و حیاط را مرحله بعدی این طرح عنوان و اظهار کرد: در سال‌های گذشته این طرح به عنوان‌های بهینه‌سازی فضاهای آموزشی، محرم‌سازی، مدرسه با نشاط و شاداب‌سازی مدارس تغییرنام داد. این کارشناس تاکید کرد: در راستای تکمیل طرح استتار به شاداب‌سازی می‌رسیم.

آیا طرح استتار مدارس دخترانه در صورتی که با موفقیت اجرا شود به شاداب‌سازی می‌انجامد یا نه؟

شاد ماندن مهمتر از شاد کردن‌

دکتر سیمین قاسم‌زاده، روان‌شناس و استاد دانشگاه با اشاره به این که متاسفانه فضای مدارس ما فضای نشاط‌آور و شادی نیست، می‌گوید: شادی یعنی تعادل و امری فطری است که خداوند در ذات همه افراد بشر  قرار داده است. شادی می‌تواندیک تبسم ساده باشد و این افکار مثبت است که می‌تواند عامل شادی شود؛ بنابراین افراد باید تصویر ذهنی خوبی از خودشان داشته باشند تا شادی در روح و روانشان جریان یابد. متاسفانه سطح شادی در جامعه ما در حال نزول است. در حالی که شادی در افزایش تحرک و پویایی موثر است.

قاسم‌زاده، شادی کودکان را برخاسته از فضای شاد در خانواده‌ها می‌داند و معتقد است: کودکی که پدر و مادرش با هم اختلاف دارند یا کودکی که خانواده‌اش با فقر، اعتیاد یا دیگر آسیب‌های اجتماعی درگیر هستند نمی‌تواند شاد باشد. حالا هر چقدر که ما به او بگوییم تو در مدرسه آزاد هستی و می‌توانی حجابت را برداری، واقعیت زندگی این کودک ناشاد است. برای شاد بودن باید دغدغه‌های ذهنی یک فرد کم باشد.

به نظر من فقط شاد کردن افراد مهم نیست، بلکه شاد ماندن آنها اهمیت دارد و این جزو رسالت‌های اجتماعی دولت‌هاست که دغدغه‌های افراد جامعه را کم کنند؛ اما در مورد مدارس دخترانه فرض کنیم دیوارها را آنقدر بلند کردیم که بچه‌ها در آن آزاد باشند. هدف از این کار چیست و به چه چیزی می‌خواهیم برسیم. در بسیاری از بهترین مدارس دنیا، کودکان یونیفورم مخصوص می‌پوشند، ولی شاد هستند. آیا داشتن روسری یا مقنعه به  عنوان یک پوشش اجتماعی کشور ما می‌تواند عامل ناشادی کودکان باشد؟ به نظر من این طور نیست. به عبارت دیگر با چنین کاری تنها دانش‌آموز را دچار تناقض می‌کنیم. این که به او بگویم تا دم در مدرسه این‌گونه باش و در مدرسه یک نوع دیگر! از طرف دیگر با این کار نظم موجود در مدرسه را به هم می‌زنیم. وقتی دانش‌آموز یونیفورم مدرسه را از تن درآورد و لباس‌های دیگری تن کند مسائل زیادی همانند بحث در مورد مدل مو، مد روز، فاصله طبقاتی و ... برای آنها به وجود می‌آید که عامل اصلی حواس‌پرتی آنها از درس خواهد شد. در حالی که با داشتن پوشش مخصوص، همه مانند یکدیگر هستند. ما باید به جای این علامت درمانی‌ها به کودکانمان در مدارس عزت نفس بدهیم، به آنها مسوولیت واگذار کنیم و مورد تشویق قرارشان بدهیم، برای آموزش توام با شادی بچه‌ها پول و وقت صرف شود و به این ترتیب به کودک بینش شادی می‌دهیم.

این روان‌شناس در ادامه اظهار می‌کند: کار اصلی ما باید بیان شادی در مدارس باشد. رنگ یونیفورم‌ها شاد باشد، قوانین خشک مدرسه اندکی تلطیف شوند تا بچه‌ها حق ابراز وجود داشته باشند. درسی به نام مهارت‌های زندگی در مدارس داریم؛ اما این درس فقط به صورت کلیشه‌ای ارائه می‌شود. در صورتی که اگر این درس به صورت کارگاهی و توام با نقش بازی کردن به بچه‌ها آموزش داده می‌شد، آن وقت باید کارآیی آن را می‌دیدیم. آموزش شادی باید در مدارس ما نهادینه شود. کودک و نوجوان ما باید یاد بگیرد چگونه مثبت بیندیشد و چطور شاد بماند. چرا نباید در مدارس ما موسیقی شاد و تند نواخته شود؟

دانش‌آموز شاد، شهروند مفید فردا

دکتر صمدی‌راد، جامعه‌شناس با اشاره به این که متاسفانه بسیاری از طرح‌ها فاقد کار کارشناسی است، می‌گوید: فردی طرح و نظری را ارائه می‌کند و به هر صورت این طرح اجرا می‌شود، اما پس از مدتی به حال خود رها می‌شود و هیچ کاری روی نتیجه و اثر این طرح صورت نمی‌گیرد. در حالی که باید پیش از شروع یک طرح آن را روی چند مدل تست و بعد اجرا کنند. این جامعه‌شناس معتقد است: این که بسیاری از مدارس ما ساختمان‌های استیجاری و اکثر آنها فاقد محیط‌های ورزشی مناسب و حتی فاقد فضای کافی برای آموزش است، قابل انکار نیست. از همه مهم‌تر نمی‌توانیم بگوییم بچه‌ها در چنین محیط‌های آموزشی روحیه خوب و شادابی دارند. در همین حال، هر کاری برای بهبود محیط آموزشی انجام دهیم، قطعا در روحیه افراد موثر خواهد بود. اما در اجرای این طرح نکاتی وجود دارد که نباید از آن غافل شویم بسیاری از مدارس در نقاط شلوغ شهر و در میان چندین خانه محصور شده است. برای این مدارس چه برنامه‌ای داریم؟ اگر قرار باشد دیوارها را آنقدر بالا بیاوریم که دختران محصور باشند، ممکن است در شاداب‌کردن آن موفق باشیم؛ اما آیا به خانه‌های همسایه فکر کرده‌ایم که با این کار فضای مقابل خانه این شهروندان را ناپسند کرده‌ایم و این در روحیه افراد اثر منفی می‌گذارد که هر روز در مقابل چشمانشان قلعه‌ای را ببینند؟

از طرف دیگر، اگر قرار است برای محصور کردن مدارس از یونولیت استفاده شود، آیا به عواقب و خطرات بعدی مثلا افتادن یونولیت فکر کرده‌ایم؟ به نظر من برای اجرای این طرح باید حتما به زیبایی مدرسه نیز توجه شود. در خارج از کشور بهترین و زیباترین ساختمان‌ها و فضاهای سبز را به مدارس اختصاص می‌دهند، ولی در ایران مدرسه زیبا و با فضای سبز خیلی محدود است. اگر مدرسه‌ای فضای بزرگی هم داشته باشد، با دکوراسیون‌های مدرن و چوبی از زیبایی آن کم کرده‌اند. تمام مدارس باید در شرایط یکسان قرار گیرند. این طور نباشد که این طرح در فلان مدرسه بزرگ بالای شهر اجرا شود و در مدارس شلوغ جنوب شهر خبری از اجرای آن نباشد. از همه مهم‌تر این که هزینه اجرای این طرح به خانواده‌ها تحمیل نشود و دولت خود برای اجرایی شدن و تجهیز مدارس اقدام کند. به عقیده صمدی‌راد، دانش‌آموزان باید شاد و شاداب پرورش یابند تا افراد سالم جامعه باشند. هر چه سرمایه‌گذاری برای این افراد بیشتر باشد، در آینده شهروندان مفیدتری در جامعه خواهیم داشت.

سمیه افشین‌فر