چرا محمود درویش به ایران نیامد

به گفته راکعی، درویش مبارزی اهل قلم و شعر و قلب تپنده‌ فلسطین بود.

را کعی درویش را شاعری بزرگ و جهانی دانست که شعرهایش چه سیاسی و چه عاشقانه دارای ارزش شعری و ادبی بالایی است .

درویش همیشه از «خاک» می‌گفت‌

موسی بیدج که پیش از این آثاری از درویش را به فارسی ترجمه کرده است، در این مراسم سخنرانی خود را باعنوان «فلسطین در شعر محمود درویش» ارائه کرد.

وی با اشاره به روند ترجمه آثار درویش از زنده یاد سیروس طاهباز به عنوان یکی از نخستین مترجمان آثار درویش یاد کرد.

وی با اشاره به این دیدگاه صاحب‌نظران عرب که می‌گویند درویش آخرین شاعر عرب بود که هزاران مخاطب را به شب شعرهایش می‌کشاند، تاکید کرد: نام و آرمان فلسطین با محمود درویش وارد ادبیات جهان شد. حتی آریل شارون نخست وزیر سابق رژیم صهیونیستی گفته بود درویش در صف دشمنان ماست، اما باید اعتراف کنم شعرش را دوست دارم.

بیدج با اشاره به این‌که شعر درویش بعد از خروج وی از بیروت دچار تحول شد، اضافه کرد: قبل از آن، شعر او شعری ریتمیک بود، بعد از آن، وزن‌ها نرم‌تر و موسیقی در شعرهایش ملایم‌تر شد. می‌گفت، به این نتیجه رسیدم که شعر نباید فریاد بزند، بلکه باید تصویر نقاشی کند.

بیدج به بسامد واژه خاک در شعراین شاعر اشاره کرد و افزود : فلسطین سرزمینی است که خاک دارد و درویش بیشترین بسامد واژگان شعرهایش را به خاک اختصاص داده است. جاهایی نیز تحت ‌تاثیر شعر ایران بوده است. هدهد در «منطق‌الطیر» عطار به سمت فراز می‌رود؛ در شعر درویش، همان هدهد به خاکش بازمی‌گردد و نشان می‌دهد که خاک برای درویش مهم‌تر از فراز است.

فلسطین؛ معشوق شعر درویش‌

سهیلا صلاحی‌مقدم، استاد دانشگاه الزهرا نیز در سخنرانی با عنوان «خواب‌ها و خلجان وطن در شعر ملک‌الشعرای بهار و محمود درویش» این دو شاعر ایرانی و فلسطینی را با هم مقایسه کرد.

حسین گلی نیز در سخنرانی با عنوان «بررسی زبان شعری محمود درویش با تاکید بر نمادها» گفت: درویش در شعرش از رژیم اسرائیل با نمادهایی مانند هیولا، گرگ، غاصب، تاتار، روم، دزد و ... یاد می‌کند.

در برابر این نمادها فلسطین از نظر درویش، معشوقی است که از عاشق خود دور افتاده و با سیمای عشق مادری آمیخته است. او رمزها و نمادهای بسیاری در این زمینه به کار برده اما مهم‌ترین آنها، رمز رویا، رمز شعر، رمز زمان، باد، پاییز، باران و کبوتر است.

چه کسی مرا به ایران دعوت کرد که نیامدم؟

نرگس گنجی، شاعر و استاد ادبیات عرب دانشگاه اصفهان نیز که در سال 1383 با درویش دیدارکرده است، گفت: درد من این است که نه ما چیز زیادی درباره درویش می‌دانیم و نه او چیز زیادی درباره ما می‌دانست و چه حیف اگر کسی را خیلی دوست داشته باشی اما او این را نداند! درسی که من از دیدار با درویش گرفتم این بود که مانند برادران عربمان بدانیم نماینده شعرمان کیست در حالی که ما در این خصوص در بحران به سر می‌بریم.

گنجی با اشاره به دیدارش با درویش گفت: درویش در ورزشگاه سوریه شعرخوانی داشت، مردم ساعت‌ها منتظر بودند. وقتی آمد، دو ساعت شعرهایش را خواند و مردم گوش می‌کردند ولی اینجا حد کسی مشخص نیست. شاعر وقتی به میان مردم می‌آید، باید بفهمد حدش چقدر است.

وی متذکر شد: 30 ‌سال از انقلاب اسلامی‌ما گذشته؛ سوال اینجاست که چرا درویش به ایران نیامد؟ از او پرسیدم که چرا به ایران نیامدید، گفت، چه‌کسی گفت بیایم و من نیامدم؟ چرا 30 ‌سال دل‌مان پیش او بود و او دلش پیش فرهنگ‌ ما، و به اینجا دعوت نشد؟

در کنار این مراسم، نمایشگاه آثار هنرمندان نسل اول انقلاب فلسطین به یاد محمود درویش، در محل این موزه برپا شد. این نمایشگاه تا یک هفته برپا خواهد بود.