استعفای اولمرت و احتمال تغییر معادلات منطقه

جنگ قدرت در اسرائیل‌

سرانجام در زیر فشار افکار عمومی به دلیل اتهامات وارده مبنی بر فساد مالی و نیز سرشکستگی برای شکست فضاحت‌بار در جنگ 33 روزه با لبنان، که بیزاری اسرائیلی‌ها را در پی داشت، ایهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل به کناره‌گیری از قدرت تن داد. اولمرت روز چهارشنبه 6 اوت در نطق رادیو ‌ تلویزیونی خود که به طور زنده از بسیاری از شبکه‌های معتبر خبری از جمله بی‌بی‌سی ، سی.ان.ان ، الجزیره و فرانس 24 پخش می‌شد، اعلام کرد که تا 17 سپتامبر از سمت خود کناره‌گیری می‌کند. به گزارش A.F.P اولمرت در سخنرانی خود، گفت: «تصمیم گرفته‌ام که در انتخابات میان دوره‌ای شرکت نکنم و در روند انتخابات هم دخالتی نمی‌کنم. زمانی که رئیس جدید انتخاب شود، با افتخار از سمت خودکناره‌گیری می‌کنم.

کد خبر: ۱۹۶۱۶۲

نخست وزیر اسرائیل در ادامه اظهار کرد که از اشتباهات خود متاسف است. اما به ادعاهایی که علیه وی مطرح می‌شود، پاسخ کامل داده است.

این تصمیم، با استقبال قریب به اتفاق مردم و محافل مختلف سیاسی اسرائیلی مواجه شد. در این ارتباط، بنابرگزارش خبرگزاری‌ها، تحلیلگران اسرائیلی چند عامل را درخصوص روند نزولی سرنوشت نخست‌وزیر این رژیم، از زمان ریاست حزب کادیما به جای آریل شارون، تا زمان اعلام رسمی کناره‌گیری از قدرت، موثر می‌دانند.

این تحلیلگران معتقدند دو شخصیت همراه با یک استراتژی پایدار، راز سقوط نخست‌وزیر اسرائل و دلیل اصلی مجبور شدن اولمرت به اعلام رسمی استعفا می‌باشد.

شخصیت اول «سید حسن نصرالله»‌ دبیر کل جنبش حزب‌الله لبنان است که ضربات سنگین و غیرقابل جبرانی را به شخصیت سیاسی و نظامی اولمرت وارد کرد و شکستی سخت بر وی تحمیل نموده تا جایی که خانواده‌های هزاران اسرائیلی کشته یا زخمی شده در جنگ سال 2006، مصرانه خواستار استعفای اولمرت به دلیل بی‌کفایتی شدند.

به گزارش رسانه‌‌های اسرائیلی، دومین شخصیتی که تاثیر بسزایی در مجبور شدن اولمرت به کناره‌گیری از قدرت داشت «یواف تیسحاکی» روزنامه‌نگار مشهوری است که قضایای مربوط به فساد مالی اولمرت را پس از شکست وی در جنگ لبنان فاش کرد. او بویژه در موضوع رشوه‌خواری اولمرت برای خرید خانه شخصی در بیت‌المقدس و همچنین پرونده‌ فساد مالی موریس تالانسکی نقش تعیین کننده‌ای داشت.

در کنار این دو شخصیت، محافل اسرائیلی معتقدند که استراتژی مقاومت فلسطینی نیز از مهم‌ترین ارکان تزلزل پایه‌های حکومت اولمرت محسوب می‌شود. اصرار مقاومت فلسطین بر استفاده از موشک‌های دست‌ساز استراتژیک علیه شهرک‌های یهودی‌نشین مجاور نوار غزه، موجب شورش داخلی علیه بی‌کفایتی کابینه وی در تامین امنیت شهرک‌نشین‌ها شد.

موشک‌های مقاومت شهرک‌های سدیروت، عسقلان، مجدل و کیبوتس‌های مجاور نوار غزه را آنچنان زیر آتش گرفتند که ساکنان این شهرک‌ها، فرار را برقرار ترجیح دادند. از آنجا که تامین امنیت، نقش تعیین‌کننده‌ای در جذب مهاجران یهودی دارد، فشار افکار عمومی برای تامین امنیت این مناطق به جایی رسید که شهرک‌نشینان اسرائیلی ساکن در اراضی جنوبی فلسطین، در ائتلافی آشکار با احزاب مخالف کابینه اولمرت،‌ خواستار استعفای اولمرت به دلیل عدم توانایی دولت وی در مقابله با حملات موشکی فلسطینی‌ها شدند.

در این حال پلیس اسرائیل اعلام کرد تحقیقات درباره اتهامات وارده به اولمرت،‌ گسترش یافته و اتهامات تازه‌ای در ارتباط با فساد به وی وارد شده است. به گزارش بی.بی.سی، از جمله اتهامات تازه این است که اولمرت در مورد هزینه‌‌های سفر خود، 2 صورت حساب جداگانه، برای شماری از سازمان‌های متفاوت یهودی ارسال کرده است. گفته شده که این تقلب‌ها مربوط به زمانی است که وی شهردار بیت‌المقدس و متعاقبا وزیر دارایی اسرائیل بوده است.

پیشتر پلیس اسرائیل در مورد وجهی که گفته شده اولمرت از موریس تالانسکی بازرگان یهودی آمریکایی دریافت کرده، برای سومین بار از وی سوالاتی کرده بود. تالانسکی گفته، بخشی از این پول صرف خرید اقلام گران قیمت شخصی برای اولمرت شده بود. و او هرگز پول‌‌هایی را که به عنوان قرض به اولمرت داده بود، وصول نکرده است. اولمرت می‌گوید این پول‌ها به طور قانونی، صرف تامین هزینه مبارزات انتخاباتی او شده است. مامورین تحقیق این پرونده می‌گویند تحقیقات آنان ممکن است ماه‌ها طول بکشد.

گفتنی است که ایهود اولمرت در پی تشکیل حزب «کادیما» از سوی «آریل شارون» نخست‌وزیر سابق اسرائیل در سال 2006، از حزب «لیکود» کناره‌گیری کرد و در کنار شارون به تبلیغات انتخاباتی پرداخت. حزب کادیما را شارون سال 2005 تاسیس کرده بود. شارون از حزب لیکود که به مدت چند دهه عضو ارشد و چند دوره رهبر آن بود، به دلیل مخالفت‌های شدید بسیاری از اعضای لیکود با برنامه‌های سیاسی‌اش جدا شد و حزب کادیما را پایه‌ریزی کرد.
طرفداران قدیمی شارون در لیکود از این که وی درصدد پیشبرد طرح‌های صلح با فلسطینیان و خروج از نوار غزه بود، بشدت از وی انتقاد می‌کردند.

اولمرت، که همواره به شارون نزدیک بود، 4 ژانویه 2006 پس از آن که نخست‌وزیر وقت در پی سکته مغزی، به اغماء فرو رفت و برای مداوا به بیمارستان منتقل شد،‌ اختیارات نخست‌وزیر را برعهده گرفت. ایهود اولمرت از آوریل سال 2006 که رسما نخست‌وزیر اسرائیل شد، مبادرت به چند عملیات نظامی بر علیه مردم فلسطین و لبنان کرد که مهم‌ترین آن،‌ حمله این رژیم در 28 ژوئن به نوار غزه بود. این حمله در پی آن صورت گرفت که نیروهای مقاومت فلسطین دو نظامی اسرائیلی را کشتند و « شالیت» نظامی دیگر این رژیم را به اسارت گرفتند. در این عملیات ده‌ها فلسطینی به شهادت رسیدند.

تهاجم اسرائیل به لبنان نیز در دوره اولمرت به وقوع پیوست. در واقع می‌توان گفت افزایش مخالفت برای کناره‌گیری اولمرت و سقوط وی به سراشیبی سقوط در این جنگ رقم خورد. اسرائیل به بهانه اسارت دو نظامی این رژیم، تهاجم گسترده‌‌ای را به خاک لبنان آغاز نمود ولی سرانجام شکست را پذیرا شد و براساس قطعنامه 1701 شورای امنیت سازمان ملل در 14 اوت 2006 به جنگ خاتمه داد. در پی این جنگ بود که کمیته «وینوگراد» با انتشار گزارشی «ایهود اولمرت» نخست‌وزیر، «عمیر پرتس» وزیر دفاع و «دان حالوتس» رئیس ستاد مشترک ارتش را مسوولین اصلی شکست در جنگ لبنان دانست. البته پیش از انتشار گزارش وینوگراد، رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل از سمت خود کناره‌گیری کرده بود.

این در حالی بود که اولمرت و پرتس در عین این که آمادگی خود را برای کناره‌گیری اعلام کردند ولی در مقام خود باقی ماندند. اگر چه مطبوعات و رسانه‌های غربی تلاش نموده‌اند که فسادمالی و رشوه‌خواری اولمرت را دلیل اصلی کناره‌گیری وی قلمداد کنند اما به اعتقاد بسیاری از ناظران سیاسی مستقل، این رخداد برآمده از پس‌لرزه‌هایی است که از شکست سخت اسرائیل از مقاومت اسلامی لبنان در جنگ 33 روزه نشات گرفت. البته باید موضوع تبادل اخیر اسرا میان حزب‌الله و اسرائیل را نیز به آن افزود که به اعتبار داخلی و بین‌‌المللی این رژیم لطمه سنگینی وارد کرد. باید یادآوری کرد که سیدحسن نصر‌الله دبیر کل حزب‌الله لبنان برکناری رئیس ستاد مشترک ارتش و نخست‌وزیر اسرائیل را از قبل پیش‌بینی کرده بود.

روند صلح با سوریه‌

با وجود تمامی مشکلات موجود در مسیر روند صلح اسرائیل و فلسطینی‌ها، این رژیم از مدتی قبل، مذاکرات صلح با سوریه را نیز آغاز کرده است. پیش‌بینی می‌شود با استعفای اولمرت، حداقل برای مدتی، این گفتگوها تحت تاثیر قرار بگیرد. هرچند فرجام این ماجرا، به آن بستگی دارد که چه کسی جانشین اولمرت به عنوان نخست‌وزیر اسرائیل خواهد شد.

نخست‌وزیر آینده اسرائیل کیست؟

به نوشته تحلیلگر روزنامه اسرائیلی «جروزالم پست»: «رقابت‌های وحشیانه‌ای در میان سیاستمداران اسرائیلی برای جانشینی اولمرت در جریان است».

مهم‌ترین نام‌هایی که به عنوان جانشین احتمالی اولمرت مطرح می‌باشند، عبارت است از: تزیپی لیونی: لیونی وزیر امور خارجه اسرائیل و مذاکره‌کننده ارشد با فلسطینی‌هاست. لیونی بیشترین شانش را برای جانشینی اولمرت، به عنوان رئیس حزب کادیما دارد. وی قدرتمندترین زن در اسرائیل از زمان «گلدا مایر» نخست‌وزیر اسرائیل در دهه 1970 محسوب می‌شود.

لیونی 49 ساله که مامور سابق دستگاه اطلاعاتی اسرائیل بوده است، در صورت تصدی سمت ریاست حزب کادیما، رویکردی کاملا متفاوت با اولمرت خواهد داشت. وی بشدت از روند صلح با فلسطینی‌ها حمایت می‌کند. وزیر خارجه اسرائیل، اولمرت را بسیار تشویق می‌کرد تا در روند صلح با سوریه، به سمت جلو حرکت کند. با این اوصاف، اگر تزیپی لیونی نخست‌وزیر اسرائیل شود، سرعت حرکت تل‌آویو را در این مسیر افزایش خواهد داد.بنیامین نتانیاهو: وی از سال 1996 تا 1999 نخست‌وزیر اسرائیل بود. نتانیاهو در زمانی که در کابینه شارون، وزیر دارایی بود تلاش کرد اصلاحات اقتصادی را اجرا کند که به رشد اقتصادی اسرائیل منجر شد. براساس بسیاری از نظرسنجی‌ها اگر انتخابات پیش از موعد برگزار شود، نتانیاهو برنده خواهد شد. براساس نظرسنجی‌های انجام شده رئیس حزب مخالف راستگرای لیکود شانس اول تصدی سمت نخست‌وزیر را خواهد داشت.

ایهود باراک: وی وزیر جنگ و رئیس حزب کار و متحد اصلی کادیما در دولت ائتلافی است. باراک عضو پارلمان نیست به همین علت قبل از آن که وارد کنست شود، نمی‌تواند به عنوان نخست‌وزیر ایفای نقش کند. باراک از اعضای نیروهای ویژه اسرائیل و از سال 1999 تا 2001 نخست‌وزیر بود.حیم رامون: وی از افراد مورد اعتماد اولمرت و معاون نخست‌وزیر است که از حزب کار استعفا کرد تا به کادیما بپیوندد. رامون مدتی کوتاه به علت محکومیت به فساد اخلاقی، مجبور به استعفا از سمت خود شد ولی با حکم دادگاه تجدیدنظر توانست به دولت بازگردد. وی از فعال‌ترین حامیان مذاکرات صلح با فلسطینی‌ها در داخل کابینه اسرائیل است.

شائول موفاز: موفاز ایرانی‌الاصل، ژنرال رادیکال ارتش اسرائیل که با وجود صدور دستور خروج نظامیان این کشور از لبنان و نوار غزه، همواره موضع سرسختانه‌ای در قبال این امر اتخاذ کرده است. وی هدایت ارتش را در حمله به کرانه باختری رود اردن در سال 2001 میلادی و محاصره «یاسر عرفات» رئیس فقید تشکیلات خودگردان فلسطین، در رام‌الله را بر عهده داشت.

موفاز که زمانی رئیس ستاد مشترک ارتش و وزیر دفاع اسرائیل بود، درخصوص ایران و برنامه‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران نیز مواضعی سرسختانه اتخاذ کرده است. به طوری که موضع اخیر وی در قبال ایران، با واکنش‌های تند و مخالف دولت تل‌آویو روبه‌رو شد.

وی که در دولت کنونی اولمرت، تصدی وزارت حمل‌ونقل را به عهده دارد، بشدت درباره روند صلح با فلسطینی‌ها و سوری‌ها تردید دارد. به اعتقاد ناظران سیاسی اگر وی ریاست حزب کادیما را عهده‌دار شود، روند صلح بسیار کند خواهد شد.

به هر حال باید منتظر وقایع قریب‌الوقوع در سطح اول سیاسی رژیم صهیونیستی ماند. وقایعی که در معادلات منطقه خاورمیانه و حتی فراتر از آن بسیار تاثیرگذار خواهند بود.