لحظه‌های به یاد ماندنی المپیک‌

در 6 آوریل 1896 وقتی جورج اول پادشاه یونان در ورزشگاه پاناتنین آتن افتتاح اولین دوره بازی‌های المپیک نوین را اعلام کرد، لحظه‌ای تاریخی در ورزش جهان شکل گرفت.

پادشاه یونان در سخنرانی کوتاه خود گفت: بدین وسیله گشایش اولین دوره بازی‌ها بین‌المللی المپیک را اعلام می‌کنم.

مبتکر برگزاری المپیک، پیردو کورتن فرانسوی بود که برای عملی شدن ایده‌اش به کشورهای مختلف جهان سفرکرد تا حمایت کشورها را به دست آورد. او اعتقاد داشت ورزش کینه‌ها و دشمنی‌ها را کاهش می‌دهد و سبب ثبات صلح درجهان می‌شود. نکته جالب در مورد اولین دوره المپیک این است که یونان توانایی مالی برای بازسازی ورزشگاه قدیمی پاناتنین را نداشت و نزدیک بود که میزبانی المپیک به جای آتن به بوداپست داده شود اما یک بازرگان ثروتمند یونانی به نام جورج آوروف با کمک مالی در خور توجه خود، سبب شد تا ورزشگاه آتن ساخته شود و این شهر میزبان اولین دوره المپیک شد. بازی‌ها در رشته‌های دوومیدانی، شمشیربازی، کشتی، تیراندازی، تنیس، دوچرخه‌سواری، شنا، ژیمناستیک و کشتی برگزار شد. در اولین دوره المپیک 14 کشور شرکت کردند، اما بیشتر ورزشکاران یونانی بودند.

خشم هیتلر در برلین‌

در المپیک 1936 برلین حکومت نازی آلمان برای قدرت نمایی آماده شده بود. هیتلر المپیک برلین را فرصتی طلایی برای ابراز وجود و ثابت کردن برتری‌نژاد آریایی می‌دانست، اما یک جوان سیاه‌پوست 22 ساله به نام جسی اونز، هیتلر را به خشم آورد. یک سال پیش از المپیک جسی اونز در 45 دقیقه 3 بار رکوردهایی جهانی در دوومیدانی را شکست اونز با کسب  مدال طلای المپیک هیتلر را وادار کرد که حرفش را بخورد. او اولین طلا را در ماده دو 100 متر کسب کرد. سپس در پرسش طول و 200 متر هم طلا گرفت و به تیم کشورش کمک کرد تا در ماده چهار در صدمتر امدادی هم قهرمان شود. وقتی جسی اونز روی سکو می‌رفت و برق مدال طلا روی سینه‌اش می‌درخشید، هیتلر و دیگر مقام‌های نازی در اوج خشم بودند. اما تماشاگران آلمانی حاضر در ورزشگاه با او مثل یک قهرمان رفتار کردند و به تشویق شدید او پرداختند.

فتح رم با پاهای برهنه‌

المپیک 1960 رم لحظه‌های تاریخی جالبی داشت که یکی از باشکوه‌ترین آنها، لحظه عبور آبب بکیلا از خط پایان مسابقه دو ماراتن بود. او در غروبی زیبا مسیر به جامانده از روم باستان تا طاق کنستانتین را پیمود و پیروزمندانه شهر رم را فتح کرد. مسابقه، برای گریز از گرمای تابستان، عصر آغاز شد و شب به پایان رسید. بکیلا که با پاهای برهنه می‌دوید، شب هنگام از مسیری به خط پایان رسید که دو طرفش سربازان مشعل به دست ایستاده بودند. زیر انوار مشعل‌ها طاق کنستانین جلوه ویژه‌ای پیدا کرده بود. بکیلا زمان 2 ساعت و 15دقیقه و 16 ثانیه را کسب کرد و هم رکورد دو ماراتن‌ جهان را شکست و هم برنده مدال طلا شد. او اولین آفریقایی سیاه‌پوست بود که درتاریخ المپیک به مدال طلا می‌‌رسید. به این ترتیب، پیش‌قراول دوندگان آفریقایی شد که در دوره‌های بعدی المپیک، طلاهای زیادی را کسب کردند.

وقتی بعدها از آبب بکیلا پرسیدند چرا با پاهای برهنه می‌دوید، پاسخ داد: می‌خواستم جهان بداند که اتیوپی، کشورم همیشه با اراده و روحیه پهلوانی، قهرمان می‌شود.

بکیلا در قلب خاک ایتالیا مدال طلای المپیک را به دست آورد و این برای ایتالیایی‌ها بسیار سنگین و دردآور بود، زیرا که 3 دهه پیش از‌آن ارتش ایتالیا، اتیوپی را تصرف کرده بود و حالا نوبت به بکیلا رسیده بود که رم را تسخیر کند. او 4 سال بعد در المپیک توکیو هم فاتح مدال طلای دو ماراتن شد اما پیروزی در رم شکوه و ارزش دیگری داشت.

معلول در کودکی، قهرمان در بزرگسالی‌

در المپیک 1960 رم یک سیاه‌پوست دیگر هم بسیار درخشان ظاهر شد. او دختر 20 ساله‌ای به نام ویلمارو دلف بود. او پیشتاز دوندگان سرعتی جهان در قسمت زمان شد. رودلف در منطقه‌ای روستایی در ایالت تنسی آمریکا رشد کرد او هنگام تولد فقط 2 کیلو وزن داشت. در کودکی چند بیماری داشت که ذات‌الریه یکی از آنها بود. به همین علت دیرتر از هم سن و سال‌‌هایش رشد کرد. او تا 8 سالگی حتی نمی‌توانست راه برود.

او پس از این‌که توانست راه برود و بدود به سراغ بسکتبال رفت و تا 11 سالگی بسکتبال بازی می‌کرد. در مدرسه به یک بازیکن شاخص تبدیل شد. سرعت زیادش سبب شد تا مربیانش او را تشویق کنند که به سراغ دوومیدانی برود. دختر بچه‌ای که زمانی نمی‌توانست حتی راه برود، به المپیک راه یافت و از آن مهم‌تر ستاره بازی‌های المپیک شد. او در المپیک رم در مواد 100 و 200 متر و نیز 100 4x متر امدادی برنده مدال طلا شد.

دختر 14 ساله، شکست رکوردها

در المپیک 1976، همه تحت تاثیر درخشش یک دختر بچه 14 ساله اهل رومانی به نام نادیا کومانچی قرار گرفتند. حرکات کامل و مهارت بسیار بالایش در اجرای برنامه‌هایش، سبب شد تا داوران به او امتیاز کامل 10 را بدهند، 4 سال پیش از آن اولگا کوربوت از اتحاد شوروی در المپیک مونیخ 3مدال طلا کسب کرده بود. اما کومانچی اولین ژیمناست در قسمت زنان بود که در المپیک 10 امتیاز کامل می‌گرفت. او پس  از اولین توفیق، 6 بار دیگر امتیاز 10 گرفت و ستاره المپیک 1976 شد. کومانچی، 5 مدال المپیک به کشورش برد که شامل 3 طلا، یک نقره و یک برنز بود.

کومانچی در المپیک 1976 توجه همه علاقه‌مندان ورزش در جهان را به خود جلب کرد و تا مدت‌ها همه از او می‌گفتند. پیروزی هیچ قهرمان و تیمی در المپیک مونترال،  به اندازه درخشش نادیا کومانچی در جهان صدا نکرد. این دختر رومانیایی در المپیک 1980 مسکو نیز به دو 2 مدال طلا به گردن آویخت. او بعدها معلم تربیت بدنی شد و امروز همچنان به این حرفه اشتغال دارد.

رکورد قرن در مکزیک‌

در المپیک 1968 مکزیک اتفاقی در دوومیدانی افتاد که هرگز فراموش نخواهد شد. یک ورزشکار پرش طول به نام باب بیمون، چشم‌ها را خیره کرد.

بیمون جوان سیاه‌پوست 22  ساله‌ای از نیویورک بود. او وقتی قدم به مسابقه مقدماتی پرش طول المپیک گذاشت، کسی روی او حساب نمی‌کرد. بیمون از 3پرش خود 2 تایش را خطا کرد. او نزدیک بود در همان مرحله مقدماتی حذف شود که شانس آورد و یک پرش او قبول شد و با آن به فینال رسید. از سال 1935 تا 1968 یعنی در مدت 33 سال، رکورد جهانی پرش طول فقط 21 سانتی‌متر افزایش یافته بود. اما بیمون پرش شگفت‌انگیزی انجام داد که به پرش قرن مشهود شد.

او در هوای رقیق شهر مکزیکو با دورخیزی عالی، ضربه محکمی روی تخت پرش زد و بدنش را به زیباترین شکل روی چاله پرش کش داد و فرودی شگفت‌انگیز داشت. وقتی روی ماسه‌های چاله‌پرش فرود آمد، رکوردی شگفت‌انگیز ثبت شد: 8 متر و 90سانتی‌متر. باور نکردنی بود. بیمون از خوشحالی به هوا پرید و شادی‌اش را با تمام وجود نشان داد. او ذوق زده شده بود و تماشاگران حاضر در ورزشگاه هم بشدت او را تشویق کردند.

یکی از رقیبانش به نام اوانسیان گفت: ما در مقایسه با پرش‌های بیمون، بچه هستیم! چند رقیب هم به انتقاد از بیمون پرداختند و خواستند ارزش کارش را پایین آورند. آنها می‌گفتند. هوا و ارتفاع مکزیکو و باد با سرعت 2 متر در ثانیه باعث خلق این رکورد شگفت‌انگیز شده است. اما آنها فراموش کرده بودند که این وضعیت برای خودشان نیز وجود داشت. بیمون یکباره بیش از نیم متر رکورد جهانی پرش طول را شکست و رکورد جهانی ا و تا 23 سال دست نخورده باقی ماند تا این‌که در 30 اوت 1991 مایک پاول آن را شکست.

مردی با کفش‌های طلایی‌

در المپیک 1992 دونده‌ای به نام مایکل جانسون حضور پر قدرت خود را در دوومیدانی آغاز کرد. اما با بدشانسی مواجه شد. جانسون قصد داشت در مواد 200 متر و100 4x متر امدادی مسابقه دهد. او در ماده 100 4x متر به مدال طلا رسید و در حالی که بخت زیادی برای کسب مدال طلای دو 200 متر داشت، به علت مسمومیت غذایی، شرکت در این مسابقه را از دست داد و مجبور شد 4سال صبر کند تا بخت خود را در المپیک 1996 آتلانتا بیازماید. جانسون در آتلانتا شگفت‌انگیز ظاهر شد. در یازدهمین روز بازی‌ها در مسابقه‌ نهایی دو 400 متر رکورد تازه 43 ثانیه و 49 صدم ثانیه را برای المپیک برپا کرد و به مدال طلا رسید. پس  از عبور از خط پایان به سمت جایگاه تماشاگران دوید و کفش‌هایش را که طلایی رنگ بودند، به سمت تماشاگران پرتاب و از آنان قدردانی کرد. قرار بود صبح روز بعد در مسابقه 400 4x متر امدادی شرکت کند. اما ناگهان انصراف داد و تمرکز خود را روی دو 200متر قرار داد. در چهاردهمین روز بازی‌ها جانسون با یک جفت کفش طلایی جدید دوید و این بار رکورد جدید جهانی 19 ثانیه و 32 صدم ثانیه را کسب کرد.

به این ترتیب او اولین دونده در تاریخ المپیک شد که در یک دوره در دوهای 200 و 400 متر به مدال دست می‌یافت، رکورد قبلی دو 200 متر جهان را 2 ماه پیش از المپیک خود جانسون به نامش ثبت کرده بود.

پس از این مسابقه هم جانسون به سوی تماشاگران رفت و کفش‌های طلایی‌اش را برای آنها پرتاب کرد. او اخیرا در مصاحبه با روزنامه یواس ای تودی گفت: وقتی به ساعت نگاه کردم و دیدم رکورد 32/19 ثانیه را به دست آورده‌ام، باورم نمی‌شد. احساس می‌کردم یکی از 85هزار نفر تماشاگر حاضر در ورزشگاه هستم.

دلم می‌خواست تماشاگر مسابقه 200 متر خودم بودم. در آن صورت می‌فهمیدم چگونه آنقدر سریع دویدم.

تیم رویایی‌

در المپیک 1992 بارسلونا علاقه‌مندان بسکتبال برای نخستین بار شاهد حضور ستاره‌های حرفه‌ای NBA بودند. حالا دیگر چهره بسکتبال المپیک تغییر می‌کرد. حضور ستاره‌های NBA گرمی ویژه‌ای به رقابت‌های بسکتبال المپیک داده بود. در تیم رویای بسکتبال آمریکا نامدارانی چون جانسون، لری برد، چارلز بارکلی ، کارل مارون و مایکل جوردن بازی می‌کردند. مربی تیم چوک دالی بود. این تیم رویایی، در تمام مسابقاتش، رقیبان را با  اختلاف امتیاز زیاد مغلوب کرد و به رکورد امتیاز میانگین 117 برای هر بازی دست یافت. این تیم با اختلاف امتیاز میانگین 44 در هر بازی کار خود را پایان داد. ستاره‌های NBA در المپیک بارسلونا، حرکات خیره‌کننده خود با توپ را به نمایش گذاشتند. برای آنها هر بازی در المپیک یک تمرین ساده محسوب می‌شد.

مرد 7 طلایی المپیک مونیخ‌

در المپیک مونیخ شناگری به نام مارک اسپیتز در هر مسابقه‌ای که شرکت کرد، طلا گرفت. او در 7 ماده شنا مسابقه داد و 7 مدال طلا گرفت. پیش از آ‌ن هیچ شناگری در یک دوره از المپیک این تعداد مدال طلا به‌دست نیاورده بود. اسپیتز درخشش تمام تیم‌ها و ورزشکاران المپیک مونیخ را تحت الشعاع خود قرار داد و لحظه‌هایی تاریخی در المپیک خلق کرد. مارک اسپیتز در سال 1968 وعده داده بود که 4 سال بعد یعنی سال 1972 در المپیک مونیخ 6 مدال طلا کسب کند. آن زمان خیلی‌ها او را خوش باور و خیالاتی می‌پنداشتند. اما اسپیتز به توفیقی رسید که خودش هم پیش‌بینی نکرده بود. او به جای‌ 6 مدال طلا 7 مدال طلا کسب کرد. او نه‌تنها درهر 7 رویدادی که شرکت کرد قهرمان شد، بلکه رکوردهای جهانی این مواد را هم شکست. 7 طلایش شامل 4 مدال در رشته‌های انفرادی و 3 مدال در رشته‌های امدادی بود. به این ترتیب بهترین اجرای یک شناگر در تاریخ المپیک در مونیخ 1972 ثبت شد. جالب این‌که مارک اسپتیز از 2 سالگی شنا را آغاز کرد. او در 10سالگی 17 رکورد ملی رده‌سنی خود را در اختیار داشت.

مارک اسپتیز در المپیک 1968 مکزیک 2 مدال طلای شناهای امدادی و یک نقره و یک برنز در مواد انفرادی به دست آورد. او پس از المپیک مکزیک گفت: این المپیک برایم مایوس‌کننده بود. اما قول می‌دهم در مونیخ 1972 ناکامی‌ام را جبران کنم و 6 مدال طلا به دست آورم. اسپیت 7 مدال طلا به گردن آویخت!

جهانگیر چراتی‌