دنیای پر هیاهوی جوانی‌

برخی والدین هر چه بیشتر می‌خواهند به نوجوان‌شان نزدیک شوند نوجوان فاصله بیشتری از آنها می‌گیرد. آ نها باید بدانند که در عین ارتباط با فرزند‌شان  به حریم او نیز تجاوز نکنند.

متخصصان روان‌شناسی معتقدند به منظور برقراری ارتباط دوطرفه والدین باید بیاموزند که چگونه رفتار کنند تا فرزندان مایل باشند با آنها به صحبت بپردازند.

والدین به این نکته توجه داشته باشند که نوجوانان بیشتر تمایل دارند به دوستان‌شان اعتماد کنند تا به اعضای خانواده و این نیز یکی از مراحل طبیعی در روند رشد است.

پس باید به راه‌هایی متوسل شد که بدون کنجکاوی و تجسس بیش از حد در امور نوجوان از آنچه در زندگی‌شان می‌گذرد، اطلاع حاصل کرد.

در غیر این صورت چنانچه قرار باشد همواره از بالا به او  نگاه کنید و برای مثال بپرسید کجا می‌روی؟ پاسخ خواهید شنید که  هیچ جا و یا اگر بپرسید چه می‌کنی؟ پاسخ خواهید شنید که  هیچ کار و این پرسش و پاسخ‌ها گاهی موجب خستگی و عصبانیت می‌شود.

متخصصان چند راهکار عملی برای این مساله ارائه کرده اندکه والدین با کمک آنها می‌توانند بدون درگیری و ایجاد تنش از اوضاع و احوال فرزندشان آگاه شوند.

‌بکوشید بزرگسالان بیشتری را وارد زندگی نوجوان کنید.

هر چه محیط اطراف فرزندتان را بهتر بشناسید و با اطرافیان  و دوستان فرزندتان بیشتر آشنا باشید بهتر می‌توانید از کارهایش آگاه شوید. آنها می‌توانند مسائل و بحران‌هایی را که او با آن روبه‌روست به اطلاعتان برسانند، زیرا با وجود این‌که ممکن است فرزندتان اجازه ندهد که شما مانند یک مدیر و ارشد کارهایش را کنترل کنید، اما همواره نیازمند بزرگسالان است.

پس ممکن است هر کسی را غیر شما بپذیرد  زیرا احساس می‌کند بدین ترتیب آسیب کمتری به استقلال او می‌رسد.

دوم این‌که برخی اوقات در مسیر‌هایی  که می‌خواهد برود او را همراهی کنید. یکی از جاهای حساس سنین نوجوانی است که برخی کارشناسان آن را میز شام دوران جوانی می‌نامند. برای مثال اگر فرزند شما و دوستانش قصد دارند به خرید بروند پیشنهاد کنید حاضرید آنها را برسانید.

چون در این سنین  همه چیز برای فرد اهمیت دارد، یعنی این که چه کسی چه کسی را دوست دارد، چه کسی مشکل دارد، چه کسی از دست مادرش عصبانی است و... وقتی جوانان با هم هستند درباره همه چیز صحبت می‌کنند و شما می‌توانید در جریان کارها قرار بگیرید.

اگر درباره مساله‌ای نگران شدید بکوشید در فرصتی مناسب به آن بپردازید و می‌توانید حتی از طریق فرد دیگری به طور غیر مستقیم آن را پیگیری کنید. 

وقتی در جمع  نوجوان و دوستانش هستید بکوشید بیشتر سکوت کنید  و اجازه دهید آنها صحبت کنند. در ضمن شاید برایتان جالب باشد بدانید بسیاری از صحبت‌هایی که در منزل مطرح نمی‌شود در خودرو بیان می‌شود.

شاید بپرسید چرا؟

زیرا خودرو جای مناسبی است که افراد کنار هم قرار گیرند. حتی بسیاری از والدین معتقدند خودرو بهترین مکان برای گفتگو با جوان است.

مکان‌هایی را برای گفتگو انتخاب کنید که برای بیان احساسات زمینه فراهم آورد. برای مثال وقتی با فرزند  خود به پارک،کافی‌شاپ یا رستوران می‌روید بدون هیچ مشکلی براحتی می‌توانید گفتگو کنید.

‌بکوشید  صحبت‌های شما موجب ایجاد حالت تدافعی نشود. موضوعاتی را انتخاب کنید که در مورد آن به تبادل نظر بپردازید نه این که انگشت اشاره‌تان به سوی او برود.

برای مثال به جای این‌که از او بپرسید آیا تا به حال سیگار کشیده‌ای؟ می‌توانید درباره این‌که در جایی خوانده‌اید شمار نوجوانانی که سیگار می‌کشند رو به افزایش است، صحبت کنید و از او بخواهید نظرش را در این مورد بگوید.

‌به خاطر داشته باشید که لزوما همه اطلاعات از طریق صحبت و پرسش و پاسخ به دست نمی‌آید.

گاهی اوقات او  طوری رفتار می‌کند که انگار ناراحت یا عصبانی است. دلش می‌خواهد تنها یا فقط در کنار دوستانش باشد. پیامی که در این حالت به شما می‌دهد این است که  حالا زمان مناسبی برای گفتگو نیست زیرا او آمادگی ندارد. پس مرتب علت ناراحتی‌اش را از او نپرسید.

وقتی هم می‌خواهد با شما تلویزیون ببیند یا سعی می‌کند همه اعضای خانواده غیر از شما از منزل بیرون بروند، یعنی آمادگی گفتگو و بیان افکار و احساساتش را دارد. پس به او فرصت دهید.

کمبود محبت عامل بسیاری از کجروی‌ها

خانواده مهم‌ترین جایگاه ارامش برای نو جوان است اما در صورت عدم برخورداری از روابط سالم و صمیمانه جوان  به دنبال راهی دیگر برای تامین نیازهای خود می‌گردد.

روان‌شناسان معتقدند آنچه موجب افزایش جرم و اشتباه در میان نوجوانان و جوانان می‌شود کمبودهای عاطفی و محبت در خانواده است نه نیازهای مالی و اقتصادی.

خانواده نخستین جامعه‌ای است که فرزندان در آن روابط اجتماعی و ارتباط برقرار کردن با دیگران را می‌آموزند. وقتی روابط حاکم بر خانواده مبتنی بر محبت و امنیت باشد او برای رهایی از هر مشکل به خانواده پناه می‌برد، اما وقتی این خانواده کانون مشکلات روحی باشد نیز  به هر دستاویزی خارج از منزل چنگ می‌زند تا شاید گمشده خود را بیابد.

کاهش سن ارتکاب جرم و بزه

یکی از علل اصلی کجروی‌ها در نوجوانان و جوانان  نیز عدم پذیرش آنها در محیط زندگی است.

نوجوانان عموما به دنبال توجه و بزرگنمایی هستند و چنانچه این مساله ازشیوه‌های مثبت و مطلوب میسر نشود، ساده ترین راه اذیت و انجام کارهای خلاف به نظر می‌رسد.

وقتی فرد در خانواده  و جامعه  خود را شکست خورده و ناکام ببیند به دنبال راهی برای انتقام از این فضا و اجتماع است و این انتقام را به صورت آزار و اذیت و گاهی خراب کردن و ضرر زدن به دیگران نشان می‌دهد و نیروهای سرکوب شده خود را تخلیه می‌کند.

کارشناسان معتقدند نبود یک ارتباط موفق و عاطفی و محبت آمیز یعنی قطع ارتباط فرد با دنیای مثبت و خلاق. در این شرایط او به سمت مخالف حرکت می‌کند تا نارضایتی خود را نشان دهد.

در این راه بدترین و بی نتیجه ترین راه انتقاد و سرزنش و طرد کردن او از خانواده و جامعه‌ای است که به آن تعلق دارد. زیرا وی خواهان پذیرش و محبت است و مشکل باید از ریشه حل شود.

در ضمن افراد در سنین نوجوانی و جوانی احساس می‌کنند که می‌توانند برای رسیدن به خواسته‌های خود دنیا را تغییر دهند، از این رو به هر کاری دست می‌زنند تا ابراز وجود کنند و وقتی بخواهند این ابراز وجود را از راه‌های منفی بروز دهند دست به جرم و بزه می‌زنند.

حالاهرچه فاصله میان والدین و فرزندان بیشتر شود جوان  تمایل بیشتری برای پر کردن آن با فرد یا چیز دیگری را پیدا می‌کند و به همین ترتیب احساس می‌کند هم سن و سالان خودش حرف او را بهتر از اعضای خانواده می‌فهمند. 

 آرامش، موثرترین شیوه است‌

اغلب بزرگسالانی که بیشترین آمار خودکشی و جرم را به خود نسبت داده اند کسانی هستند که در دوران نوجوانی ناراضی و شاکی بوده‌اند، اما هرگز خشم خود را به شیوه صحیح بروز نداده‌ و به نوعی آن را سرکوب کرده‌اند.  برخی والدین با احساس تهدید با فرزندان نوجوان‌شان رفتار کرده، در برقراری انضباط زیاده‌روی می‌کنند.

اگر قرار باشد ما با هر خطایی که از نوجوان سر می‌زند او را محکوم به قدر ناشناسی و بی‌لیاقتی کنیم، ساده‌ترین ولی اشتباه‌ترین راه را انتخاب کرده‌ایم.

باید بتوانیم به فرزندان نوجوان بیاموزیم که عصبانیت و خشم ایجاد می‌شود اما نحوه ابراز آن مهم است.

وقتی به هر دلیلی نوجوان‌تان از شما عصبانی است از این خوشحال باشید که او بزرگ شده و نظر خود را ابراز می‌کند. شما را دوست داشته، به شما اعتماد دارد به همین دلیل نیز خشم خود را با شما قسمت می‌کند.

در چنین مواردی عصبانیت و لجبازی با او شرایط را وخیم تر می‌کند. اما اگر آنچه شما را وادار به گرفتن تصمیمی کرده یا این‌که باعث شده مانع شوید او کار مورد علاقه‌اش را انجام دهد با وی در میان بگذارید و با احترام به عقیده او از وی بخواهید راه حل دیگری را که در این مورد به نظرش می‌رسد با شما در میان بگذارد تا اوضاع آرام‌تر شود و از آنجا که نوجوان‌تان را طرف مشورت قرار داده اید اعتماد میان شما نیز افزایش خواهد یافت.

چه وقت باید سکوت کرد؟

زمانی که نارضایتی شما فقط ناشی از سلایق شخصی یا طرز تفکرتان در مورد والدین دوست اوست، کاری انجام ندهید و در انتخاب فرزندتان دخالت نکنید.

برای مثال وقتی دوست فرزندتان از یک شهرستان دیگر با آیین و رفتارهای دیگر است یا در جای بدی از شهر سکونت دارد. یا اگر لباس پوشیدن، مدل موی او را نمی‌پسندید یا در نهایت اگر از والدین او خوشتان نمی‌آید، در چنین مواردی بهتر است واکنش منفی نشان ندهید.

نکات قابل توجه‌

تصمیم‌گیری در مورد دخالت در زندگی اجتماعی فرزندتان هرگز کار ساده‌ای نیست. شما باید در مورد خودش، تمایلاتش، حفاظت و حمایت از او و طبیعت خودتان تعادل ایجاد کنید.

‌بگذارید فرزندتان خودش دوستانش را انتخاب کند. اگر شما بخواهید او را وادار به دوستی کنید عاقبت خوبی ندارد و خبر ناخوشایند دیگر این است که اگر اجباری در کار باشد فرزندتان سر به نافرمانی بر می‌دارد.

‌وقتی تصور می‌کنید که شاید اشتباهی در دوستی رخ داده، در مواردی که قبلا توضیح دادیم، سکوت و تحمل کنید. به یاد داشته باشید که نوجوانی زمانی برای کسب تجارب اجتماعی است و برخی شکست‌ها نیز درس خوبی برای آینده بهتر هستند.

‌رفتار فرزندتان را به خودش نسبت دهید و تصور نکنید هر کار اشتباهی که می‌کند به واسطه دوستانش است، زیرا این‌کار تاثیر بدی دارد و به او کمک نمی‌کند که احساس مسوولیت در قبال رفتار و کردارش کند.

‌توجه داشته باشید که گذراندن اوقات فراغت با دوستان نیز حق فرزندتان است، پس به هر بهانه‌ای در صدد ممنوع کردن آن نباشید. فقط نکات موثر در دوستیابی را به او خاطرنشان کنید.

سحر کمالی نفر