علامت سوال یا تعجب؟!

تلویزیون با پخش این برنامه ناخواسته این مشکل فیلمسازان جوان کشور را به معرض نمایش گذاشته که ساخته‌هایشان بیشتر کارکرد هنری دارد تا کاربردی و اگر قرار باشد زمینه‌ای برای پخش آنها فراهم شود، این اتفاق تنها در یک برنامه تخصصی سینمایی امکان پذیر است. حال آیا سینما جوان این مبحث را هم مورد توجه قرار می‌دهد یا در مصاحبه با فیلمسازان جوان تنها درباره شیوه کار ایشان و امکانات و نیازهای تولیدی مورد نیازشان بحث و گفتگو می‌کند؟ به عنوان مثال در یکی از قسمت‌های برنامه، خانم جوانی درباره عدم حمایت مالی از کارگردانان سینمای کوتاه سخن گفت و این‌که چرا وضعیت به گونه‌ای است که کارگردان فیلم کوتاه به دلیل توان مالی اندک نباید بتواند از عوامل حرفه‌ای استفاده کند و ناچار است مسوولیت دیگر عوامل را هم خود به عهده بگیرد. این بحث با توقف بر همین پرسش به نظر بی‌پاسخ به پایان رسید و مجری نگفت پاسخ این معضل را پیش از مسوولان باید از خود فیلمسازان جوان انتظار داشت. سینمای کوتاه ‌امروز ایران موزه‌ای شده از آثار به اصطلاح هنری که تنها موزه رو‌ها می‌توانند از آنها دیدن کنند و متقابلا این آثار هم تنها نیاز این مخاطبان خاص را برطرف می‌کنند. چند درصد از تولیدات سینمایی کوتاه کشور به اقبال گسترده مخاطب توجه دارند یا اگر هم نمی‌خواهند پربیننده باشند حداقل مخاطب عام را خطاب قرار می‌دهند و سعی نمی‌کنند به معنای شایع و البته غلط، متفاوت باشند؟‌ هاوارد‌هاکس، فیلمساز برجسته‌ هالیوود توصیه دوستانه و سازنده‌ای به فیلمسازان جوان دارد که ‌ای کاش چنین رویکردی دست‌کم با گوشه چشمی مورد توجه سازندگان سینما جوان قرار می‌گرفت تا شاهد برنامه‌ای چالشی‌تر و مفیدتر در ارتباط با سینمای جوان کشور باشیم. ‌هاکس در پاسخ به پرسش جوزف مک براید که می‌پرسد: «به جوانان علاقه‌مند به شروع کار در سینما چه توصیه‌ای می‌کنید؟» می‌گوید: چندی پیش به دعوت دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به آنجا رفتم که مهمانی ناهاری برایم ترتیب دادند و مرا به عضویت افتخاری انجمن سینمایی‌شان انتخاب کردند. وقتی قرار شد سخنرانی کنم بلند شدم و گفتم: محض رضای خدا سعی کنید کارتان خالی از نمک و شوخ طبعی نباشد، چون برای یک مبتدی بدترین کار این است که تصور کند بهترین روش برای تحت تاثیر قرار دادن تماشاگر، زیادی جدی و دراماتیک بودن است و به گریه‌انداختن افراد. من 20 سال است که در هیچ کدام از فیلم‌هایم صحنه گریه نیاورده‌ام، مگر آن که به قصد ایجاد خنده باشد؛... مطلقا به این جور درام بازی در آوردن اعتقادی ندارم. تماشاگر از این نوع صحنه‌ها زیاد دیده است. بروید و روی شخصیت‌ها کار کنید. ببینید احتمال وقوع چه ماجراهایی برای آنها هست و این شخصیت‌ها در این جور موقعیت‌ها احتمالا چه کاری ازشان سر می‌زند. سعی کنید هر شخصیت سناریویتان یک موجود خاص، منفرد و مجزا باشد. این است اندرز من به فیلمسازهای جوان. محض رضای خدا سعی کنید فیلم‌تان قدری مفرح باشد.

سینمای کوتاه ایران اگر کمبود بودجه دارد به خاطر این است که بودجه باید برگردد. چطور می‌شود روی فیلمی سرمایه‌گذاری کرد که فقط ساخته می‌شود و قرار نیست هزینه‌اش را برگرداند و چون کار تجربی هم لحاظ می‌شود تضمینی نیست که اثر ساخته شده ارزش واقعی هنری داشته باشد و بتوان هزینه صرف شده را با رویکرد حمایت از آثار هنری فاخر و ماندگار توجیه کرد؟ چرا در میان فیلم‌های انجمن سینمای جوان فیلم‌های کوتاهی دیده نمی‌شود که مناسب پخش از شبکه‌های مختلف تلویزیون باشند و در راستای عملکرد رسانه‌ای سیما نقش ایفا کنند و برای پخششان نیاز به برنامه‌ای تخصصی و با مدت زمان بسیار اندک نباشد؟ آیا فیلم کوتاه چنین قابلیتی ندارد؟ چرا سینماداران دوست ندارند به جای پخش آثار مفرح سینمایی بلند در سینماهایشان فیلم کوتاه تجربی نمایش داده شود که ‌اندک صندلی‌های پر سینما هم از دستشان برود؟ اینجا علامت سوال نیاز است یا تعجب؟! درد سینمای کوتاه ایران عدم حمایت نیست، عدم دیدگاه درست فکری است. استقلال مالی ویژگی مسلم سینمای تجربی است. بهترین فیلم‌های این نوع سینما که به فیلمساز ارزشمند سینمای ایران، عباس کیارستمی تعلق دارد عموما فیلم‌های ارزان قیمتی هستند که به تناسب میزان فروش، هزینه تولیدی اندکی داشته‌اند. از این رو وامدار نخواهند بود و می‌توانند مقتدرانه به حیات خود ادامه دهند. سینما جوان وقتی تنها متکی به 2 آیتم مصاحبه و پخش فیلم است، اگر این بنیادی‌ترین پرسش‌ها پیش روی سینمای کوتاه کشور را مورد توجه قرار ندهد چطور می‌تواند در میان برنامه‌های مشابه سینمایی تلویزیون سر بلند کند و مدعی ابداع و تازگی باشد؟

اجرای برنامه‌ای متکی بر گفتگو همچون سینما جوان،‌ نیازمند تسلط و آگاهی بیشتر بر نیازهای امروز سینمای جوان ایران و جسارتی بیشتر برای بهره‌وری بسزا از موقعیت فراهم آمده در سیما برای پرداختن به موضوع سینمای کوتاه کشور است.

آزاد جعفری‌