باغ بهشت زیر پای نوزاد

 «ده رقمی» فقط به دست به دست شدن فرش در میان دزدان غیرحرفه‌ای می‌پردازد که چون نمی‌دانند چه فرشی را تصاحب کرده‌اند، در جهت نابودی آن قدم برمی‌دارند.

فرش ایرانی بر پرده سینما

اولین فیلم سینمایی که درباره فرش ایرانی ساخته شد و در داخل کشور و فراتر از مرزهای بین‌المللی سروصدای زیادی به پا کرد، فیلم «گبه» ساخته محسن مخملباف بود. مخملباف با استفاده از ساختاری فرم‌گرا و با به‌کارگیری رنگ و نورهای بدیع، باعث شد که یکی از اصیل‌ترین و قدیمی‌ترین فرش‌های ایرانی که گبه نام دارد، به فرشی جهانی تبدیل شود و مردم در داخل و خارج کشور از این فرش رنگارنگ برای تزئین خانه خود استفاده کنند و قدر آن را نیز بدانند.

کمال تبریزی نیز چند سال پیش فیلم «فرش باد» را با مشارکت یک تهیه‌کننده ژاپنی در جهت معرفی قالی ایرانی کارگردانی کرد. «فرش باد» یک فیلم کلاسیک بود که به شیوه داستان‌پردازی مراحل بافتن یک قالی ایرانی به روش سنتی را نشان می‌داد.

«فرش باد» یک فیلم کاملا ایرانی بود که به سبک سینمای تبریزی ساخته شد. طنز پنهان این فیلم و داستانک‌هایی که در حاشیه به داستان واقعی وارد می‌شد، این فیلم را هم برای مخاطب عام و هم برای مخاطب خاص دیدنی کرده بود. «فرش باد» مثل «گبه» نشان داد که فرش ایرانی با تمام وجود بافندگان عجین است و با دیدن فرش ایرانی می‌توانی به روحیه بافندگان آن و نوع زندگی آنان نیز آشنا شوی.

رضا میرکریمی 2 سال پیش به چند کارگردان شناخته شده سینمای ایران و مستندسازان معروف سفارش ساخت چند فیلم کوتاه درباره فرش ایرانی داد. این فیلم‌ها به صورت یک فیلم اپیزودیک در کنار هم قرار گرفتند و در جشنواره بیست‌وپنجم فیلم فجر به نمایش درآمدند و سال گذشته این فیلم‌ها از برنامه «مردم ایران سلام» نیز پخش شدند.

«ده رقمی» از تلویزیون تا سینما

اکنون فیلم «ده رقمی» بر پرده سینماها نقش بسته است تا روایتی دیگر از فرش و قالی ایرانی باشد.

آن‌گونه که از گفته‌ها و شنیده‌ها برمی‌آید، «ده رقمی» ابتدا قرار بود برای پخش از شبکه 3 سیما تولید شود.
فیلمنامه نوشته شد و بازیگران هم انتخاب شدند (شاید به همین دلیل است که همه بازیگران این فیلم چهره‌های کمدی تلویزیون هستند.) فیلم هم با دوربین مینی اچ‌دی تصویربرداری شده است و بعد برای پخش از سینما به نگاتیو تبدیل شد. گویا در اواسط کار تصویربرداری است که اسعدیان و منوچهر محمدی، تهیه‌کننده متوجه می‌شوند که «ده رقمی» قابلیت نمایش در سینما را هم دارد. به همین دلیل تصمیم می‌گیرند «ده رقمی» را برای نمایش در سینما تدوین کنند و یک فیلم دیگر با موضوع فرش برای شبکه 3 بسازند. با نگاهی به فیلم «ده رقمی» می‌توان حدس زد چرا تهیه‌کننده و کارگردان این فیلم به این نتیجه رسیدند که اگر «ده رقمی» اکران شود، گیشه‌ای پررونق خواهد داشت.

«ده رقمی» فیلمی است که براساس فیلمنامه پیش می‌رود. داستانی است که برای مخاطب جذابیت لازم را ایجاد می‌کند و او را وامی‌دارد تا به سرنوشت قالی باغ‌بهشت علاقه‌مند شده، با او همراه شود و از هر خوان پرخطری که فرش عبور می‌کند، او هم نفسی براحتی بکشد و مطمئن شود که فرش گرانبها از خطری بزرگ جسته است.

داستان «ده رقمی» داستانی جذاب است چون در دوره‌ای که بازار فیلم‌های کمدی، شیک بشدت داغ است، «ده رقمی» به سراغ آدم‌هایی می‌رود که در جنوب شهر زندگی می‌کنند و راه و رسم خودشان را برای زندگی دارند.
البته در «ده رقمی»، دزدی یک شغل است، در حقیقت در این فیلم اکثر شخصیت‌ها به نوعی دزد هستند و بدشان نمی‌آید از این راه پول زیاد و مفتی به دست آورند. حتی نازی هم که خود را کشته و مرده فرهنگ ایرانی می‌داند، دزدی است که می‌خواهد از طریق فرهنگ به مقصد خود برسد و هم اوست که در آخر فیلم این پرسش را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند که آیا نازی فرش اصلی را به موزه برگردانده است یا فرشی را که خودش 2 سال زحمت کشیده و از روی باغ بهشت اصلی بافته است.

یکی دیگر از دلایلی که می‌تواند سازندگان «ده رقمی» را به این فکر انداخته باشد که این فیلم قابلیت اکران در سینماها را دارد، بازی خوب هنرپیشگانی است که در «ده رقمی» بازی می‌کنند. بی‌اغراق می‌توان گفت که بهاره رهنما در این فیلم نقش فیروزه را عالی بازی کرده است. رهنما را این روزها در نقش‌های متفاوت در فیلم‌های سینمایی زیاد می‌بینیم که از میان آنها می‌توان به فیلم‌های «دایره زنگی» و «توفیق اجباری» اشاره کرد، اما آنچه فیروزه را از نقش‌های مشابه جدا می‌کند، نوع بازی او در نقش زنی است که در محله پایین شهر زندگی می‌کند و بچه‌های زیادی دارد و با سروصدا کارش را پیش می‌برد.

اصغر نقی‌زاده که در «ده رقمی» نقش همسر فیروزه را بازی می‌کند، معمولا در فیلم‌هایی که بازی می‌کند، به دلیل نوع خاص گویش و بازی‌اش برجسته می‌شود و در مقابل بازیگران دیگر به اصطلاح کم نمی‌آورد، اما در
«ده رقمی» در مقابل بازی پرجنب‌وجوش رهنما دیده نمی‌شود و رهنما هم از لحاظ بازی و هم نوع بیان او را در سایه قرار می‌دهد.

رضا فیض نوروزی هم بازیگر دیگری است که توانسته در موفقیت «ده رقمی» نقش موثری داشته باشد. جواد رضویان هر چند در «ده رقمی» نقش اصلی را بازی می‌کند، اما او نتوانسته چیزی فراتر از آنچه تاکنون در سینما و تلویزیون به نمایش گذاشته است، به «ده رقمی» بیاورد.

متن «ده رقمی» و فرازوفرود و فضاهایی که در این فیلمنامه وجود دارد، باعث شده که در این فیلم موقعیت‌های کمیک مناسبی ایجاد شود که رضویان با تجربه‌ای که در ایفای نقش‌های کمدی دارد، توانسته در اجرای مناسب آنها موثر باشد. شوخی‌های فیلم با اهل قهوخانه خوب از کار درآمده و اسعدیان به عنوان کارگردان توانسته فضای مناسبی از این مکان به بیننده ارائه دهد.

همان‌گونه که در سکانس خانه فیروزه زمانی‌که باغ بهشت زیر نوزاد پهن می‌شود یا وقتی باغ بهشت به صورت سفره عقد درمی‌آید و بین اعضای خانواده و دزدان باغ بهشت دعوا می‌شود، اسعدیان با دکوپاژ مناسب تعلیق خوبی را ایجاد کرده است؛ چنانکه مخاطبان فیلم در زمان دیدن این سکانس‌ها بشدت نگران قالی می‌شود.

«ده رقمی» به مانند فیلم‌های «گبه» و «فرش باد» تلاشی برای شناساندن قالی و فرش ایرانی به جهانیان نیست، بلکه فیلمی است که یادآوری می‌کند که مردم ما قدر آثار ارزشمندی را که دارند، نمی‌دانند و چون در دوره ما پول بیشتر از هر چیز دیگری ارزش دارد، خود مردم آثار فرهنگی و ملی را به یغما می‌برند و چون ارزش واقعی آن را نمی‌دانند، با ندانم‌کاری‌های خود آنها را از بین می‌برند. همان‌گونه که نازی در جایی از «ده رقمی» یادآوری می‌کند که نوشتن یادگاری روی سنگ‌های تخت جمشید یک جور دزدی است و با تاکید می‌گوید
سر سرباز هخامنشی را هم به سرقت بردند.

سارا بختیاری‌