تفسیر دو نویسنده از ممیزی‌

ابراهیم حسن‌بیگی و رضا رئیسی، 2‌نویسنده ادبیات انقلاب و دفاع مقدس طی نشستی در خبرگزاری فارس، دیدگاه‌های خود را درباره نظارت بر کتاب مطرح کردند. حسن بیگی در این نشست گفت: ما دو نوع ممیزی در عرصه ادبیات داستانی داریم؛ یکی درونی و دیگری بیرونی. یا به عبارتی، ممیزی قبل از نوشتن و ممیزی بعد از نوشتن. به نظر من، بدترین ممیزی این است که نویسنده قبل از نوشتن، خودش را سانسور کند و چیز‌هایی را ننویسد که فکر کند ممکن است این چیزها ممیزی شود. همه ما نویسند‌ه‌ها خواسته یا ناخواسته گرفتار چنین ممیزی هستیم؛ چه آنها که به نظام تعلق دارند و چه آنها که حتی انقلاب را قبول ندارند. وی افزود: ممیزی دوم از سوی وزارت ارشاد انجام می‌شود که به نظر من خوب نیست. این شیوه از نظر قانونی، محل تردید است و عقلانی هم نیست.

کد خبر: ۱۸۶۷۸۷

از این نظر، غیرقانونی است که قانون اساسی ما بصراحت می‌گوید همه در بیان افکار و اندیشه‌های خود آزادند مگر این‌که مخل جامعه باشند.

تفسیر مطرح این است که قبل از این‌که کسی حرفی بزند، باید ببینیم حرف او چیست. این تفسیر غلطی است. باید اجازه داد نویسندگان حرف خودشان را بزنند و بعد حرف آنها را بررسی کرد. وی با بیان این‌که قانون اساسی در خصوص مطبوعات رعایت می‌شود، اما در حوزه کتاب رعایت نمی‌شود، اظهار کرد: مطبوعاتی‌ها آزادند که هرچه را می‌خواهند بگویند، اما اگر حرفشان مخل جامعه بود، به دادگاه معرفی می‌شوند و عواقب قضایی برای آنها وجود دارد.

به نظر من، این نوع ممیزی که اکنون اعمال می‌شود، جز صرف وقت و هزینه‌های مالی، سود دیگری ندارد و قوانین ممیزی کتاب باید بعد از انتشار کتاب اعمال شود و مجازاتی اگر قرار است برای یک کتاب صورت بگیرد، باید پس از انتشار اجرا شود.

رضا رئیسی نیز در این باره گفت: گاهی گروهی که در زمینه ادبیات ممیزی می‌کنند از دانش و سواد کافی برخوردار نیستند. ممیزی نباید بر عقاید نویسنده تاثیر بگذارد. در حال حاضر ممیزی، بیشتر نقش مراقبت را ایفا می‌کند تا کارشناسی آثار. ممیزی باید جای خود را به کارشناسی بدهد.

یعنی هر اثری متناسب با محتوا و فرم آن بررسی شود. مثلا یک اثر ادبی با معیارهای سیاسی قابل بررسی نیست.

وی با ممیزی قبل از انتشار اثر، مشروط براین‌که ممیزی کارشناسانه باشد و بعد از انتشار هم نقد جدی روی اثر صورت بگیرد، موافقت کرد.

وی ادامه داد: کارشناسی مشکلی ندارد. حتی اگر دولتی باشد هم چه اشکالی دارد؟ فقط منصف باشد، کارشناس باشد؛ نه بپا و مراقب. باید سواد کار را داشته باشد. اما الآن گیر ما هم در عمل است. خیلی مواقع هست که ما نویسنده‌ها کاری می‌نویسیم و به دوستانمان و نویسنده‌های دیگر می‌دهیم که بخوانند و نظر دهند. اصلاً این نظر دادن را دوست داریم. ولی وقتی هست که یکی آنجا نشسته که نه کارشناس است و نه مشاور.