روز یکشنبه نهم تیرماه ، اهالی منطقه سعادت آباد تهران شاهد یکی از این فاجعه ها بودند. فاجعه ای که با تخریب غیراصولی ساختمان هفت طبقه ای به وقوع پیوست و جان شماری از هموطنان را گرفت.
از زمان وقوع این حادثه دلخراش بیش از 200 آتش نشان ، امدادگر سازمان امداد و نجات هلال احمر و اورژانس تهران با تلاش شبانه روزی و استفاده از دستگاه ها و تجهیزات پیشرفته ، عملیات آواربرداری را انجام می دهند .
ریزش ساختمان های در حال تخریب در سطح شهر مسئله ای نیست که مربوط به دیروز و امروز باشد بلکه این گونه حوادث بر اساس آمارهای موجود روزانه اتفاق می افتد و تاکنون حتی شهرداری که بطور مستقیم درجریان امر قرار دارد اقدام پیشگیرانه ای صورت نداده و حوادث روزانه فروکش کردن ساختمانها ی درحال تخریب دلیلی براین ادعا است .
براساس آمار سازمان آتش نشانی در 6 ماهه نخست سال گذشته 64 مورد ریزش آوار بر اثر گودبرداری در تهران به وقوع پیوسته است که در جریان آن 12 نفر جان سپرده اند و 44 نفر نیز مصدوم شدند.
حال آن که این آمار در سال جاری با 25 درصد رشد روبه رو بوده است. براین اساس در 4 ماهه نخست امسال 84 حادثه بر اثر گودبرداری رخ داده است که در جریان آنها 7نفر جان باختند و 32 نفر هم مصدوم شدند . آمار جان باختگان و مجروحان حادثه سعادت آباد لحاظ نشده است .
افزایش آمار حوادث گودبرداری در شهرها موجب شده سازمان آتش نشانی به عنوان یکی از نهادهای متولی امر در دستورالعمل های ایمنی که در صدور پروانه ساخت ساختمان های بلند و یا کوتاه درج می شود، موارد ایمنی مربوط به گودبرداری را اعلام کند که در این میان مالک، مهندس ناظر و پیمانکار نیز ملزم به رعایت این قواعد هستند.
مقصر کیست؟
کارشناسان امر براین باورند که عدم رعایت نکات ایمنی به همراه ضعف مقررات و قوانین از عوامل اصلی بروز چنین حوادثی است .
مهندس داوود براتی ، معاون حفاظت و پیشگیری از حریق و حوادث سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی تهران در این مورد می گوید : در دو سال اخیر، وقوع حوادث ناشی از گودبرداری غیراصولی تا حد قابل توجهی رشد داشته است. حال آن که تعداد ساختمان های غیرمقاوم و فرسوده در شهر تهران نیز بسیار چشمگیر است. علاوه براین وجود زمین ها ، معابر کوچک و باریک نیز ریسک ریزش ساختمان های جانبی را افزایش می دهد.
وی ، مهم ترین علل وقوع این حوادث را ضعف ضوابط و مقررات در زمینه گودبرداری عنوان کرده ، می افزاید : تجربه نیز نشان می دهد که قوانین و مقررات فعلی پاسخگوی نیازها نیست و بنابراین ضرورت یک بازنگری با حضور و مشارکت تمامی نهادها و سازمان های مسوول از جمله سازمان نظام مهندسی، آتش نشانی و شهرداری احساس می شود.
به گفته براتی ،تقسیم نکردن وظایف اصولی میان مسئولان در ساخت و سازها از دیگر دلایل وقوع این نوع حوادث است. حال آن که حضور مهندسان سازمان نظام مهندسی نیز باید کاملاً مشخص شود. اگر کارگر بدون نظارت مهندس ناظر و هدایت مناسب پیمانکار، اقدام های کارگاهی را انجام دهد، مالک و مسئول کارگاه مقصر اصلی حوادث هستند.
معاون حفاظت و پیشگیری از حریق و حوادث سازمان آتش نشانی با هشدار به مهندسان ساختمان گفت: با توجه به تلفات و هزینه های سنگین ناشی از حوادث گودبرداری، سازمان آتش نشانی گزارش تحلیلی و فنی را از جنبه های مختلف حادثه رخ داده به شکل مصور تنظیم می کند و برای اصلاح روش ها و توسعه قوانین و ضوابط، آنها را به سازمان های مربوطه ارایه می کند.
در حالی که برخی از کارشناسان ،مهندسان ناظر را به عنوان مقصر حوادث گودبرداری معرفی می کنند ولی کارشناسان سازمان نظام مهندسی این امر را نمی پذیرند .
مدیر اجرایی شورای مرکزی سازمان نظام مهندسی اعتقاد دارد که مهندس ناظر کمترین مسوولیت را در وقوع حوادث ساختمان سازی دارد و مسوولیت اصلی متوجه صاحبکار و پیمانکار است .
بهرام غفاری می گوید : مسئولیت ناظر کارگاه های ساختمان های شهر در مصوبه 18تیر سال 83 دولت با عنوان "آئین نامه اجرایی ماده 33 قانون نظام مهندسی" در 5 مرحله اجرای فونداسیون، برقراری اسکلت، اجرای سقف ها و پایان کار و ارایه گزارش عنوان شده است. اما این آئین نامه، خود بر تمام وقت نبودن ناظر تأکید می کند. این در حالی است که «وجدان حرفه ای» مهندس ناظر ایجاب می کند که به میزان اطمینان بخشی، عملیات ساخت را کنترل کند.
به گفته برخی از کارشناسان، بی توجهی مالکان اصلی نسبت به وضعیت ساختمان در حال تخریب نیز بسیار حایز اهمیت است و می توان گفت که دربرخی موارد ریزش ساختمان با بی توجهی آنان به وقوع می پیوندد.
به گفته شاهدان عینی در حادثه سعادت آباد که یک ساختمان هفت طبقه با تخریب غیر اصولی فروکش کرد بخش هایی از ساختمان در طول سال های اخیر ترک برداشته بود و شواهد نشان می داد که احتمال ریزش ساختمان زیاد است بنابراین صاحبان اصلی بر خطرناک بودن ساختمان واقف بودند .
شهردار منطقه دو تهران، علت اصلی این حادثه را ناشی از بیتوجهی مالکان ساختمان به هشدارهای شهرداری دانست و گفت: ساختمان مذکور با متراژ 841 مترمربع در سال 70 برای دو طبقه روی همکف و زیرزمین پروانه ساختمانی گرفت، اما در سال 76، تغییر نقشه داد و پنج طبقه به آن اضافه شد. این مجتمع در روز شانزدهم بهمن ماه سال 79 با مساحت پنج هزار و 466 مترمربع پایان کار اخذ کرد.
مهندس بهاری یادآور شد :این ساختمان پس از دو سال، ترک برداشت که همین امر موجب شد تا ساکنان، ساختمان را ترک کنند و شهرداری به مالکان واحدهای این ساختمان اعلام کرد تا نسبت به رفع خطر اقدام کنند که متاسفانه آنها به این موضوع توجهی نکردند.
ایرنا
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم