هراس‌های بیهوده‌

از لحاظ علمی، ترس مرضی یا هراس که با اصطلاح فوبیا شناخته می‌شود به ترس مفرط و غیرمنطقی از شیء یا موقعیت و شرایط خاص و معینی اطلاق می‌شود که در کارکردهای معمول شخصی و اجتماعی فرد تداخل ایجاد کند.
بیمار مبتلا به این اختلال به غیرمنطقی بودن ترس خود، آگاه است ولی در عین حال قادر به مقابله با آن نیز نیست. این ترس به حدی نافذ است که باعث اجتناب فرد از موقعیت‌های هراس آور می‌شود یا حداقل به سختی می‌تواند موقعیت مذکور را تحمل کند و در صورت مواجهه نیز اضطراب فراوانی در او ایجاد می‌کند.

فرد مبتلا به ترس مرضی ممکن است حتی از تصور قرار گرفتن در موقعیت خاص هراس آور یا تصور نتایج ناشی از مواجهه با موقعیت هراس آور نیز دچار اضطراب شود. مثلاً فردی که از ارتفاع می‌ترسد، ممکن است از تصور سرگیجه ناشی از قرار گرفتن در ارتفاع نیز دچار اضطراب شود.

هراس‌ها یکی از شایع‌ترین اختلال روان پزشکی هستند و به طور متوسط بین 5 تا 10 درصد و حتی طبق برخی گزارشات تا 25درصد افراد جامعه به یکی از انواع هراس مبتلا هستند. البته در بسیاری از موارد شدت اختلال در حدی نیست که بیمار جهت درمان به پزشک مراجعه کند. به نظر می‌رسد این اختلال در زنان شیوع بیشتری از مردان دارد.

ترسهای مرضی به سه دسته کلی تقسیم‌بندی می‌شوند:

1- ترس از مکان‌های عمومی:یعنی ترس از تنها ماندن در مکانی مثل فروشگاه، آسانسور یا اتاقی پر از آدم و احساس این که، هیچ راه فراری نیست. 

2- ترس‌های اجتماعی: این نوع ترس، به مراتب بیشتر و شدیدتر از خجالت کشیدن از حضور در جمع است. در واقع، ترکیبی است از ترس از بازخواست شدن و مورد تمسخر قرار گرفتن در جمع و ترس از قضاوت منفی دیگران. 

3- ترس‌های خاص: شامل ترس از اماکن بسته و محصور، ترس از پرواز، ترس از حیوانات به ویژه سوسک، مار و موش، ترس از آب، ترس از ارتفاع و... .

درمان‌

با توجه به شیوع بسیار بالای این بیماری و ایجاد اختلال در عملکرد عادی و روزمره افراد مبتلا از یک سو و وجود درمان‌های موثر برای آن از سوی دیگر، تشخیص و درمان این بیماری اهمیت بسزایی دارد. درمان این اختلال به کمک ترکیبی از درمان‌های غیردارویی و دارویی انجام می‌شود.

رفتار درمانی بهترین روش فعلی درمان این اختلال است. در این شیوه بیماران یاد می‌گیرند که هنگام رویارویی با موقعیتی ترسناک، دریابند که چندان خوف و واهمه‌ای در کار نیست و به‌تدریج با هر چیزی که برایشان وحشتناک باشد، خو بگیرند. تکنیک‌های مختلفی نظیر حساسیت‌زدایی تدریجی، مواجه‌سازی یا غوطه ورسازی با کمک آموزش آرام‌سازی و هیپنوز و... از سوی روان پزشکان یا روان‌شناسان بالینی در درمان این اختلال استفاده می‌شوند.

روانکاوی، خانواده درمانی و نیز استفاده از داروها از دیگر شیوه‌های رایج درمان این بیماران است.