تشخیص‌ بیماری‌ ام ‌اس ‌امکانپذیر خواهد ‌شد

میلین پوشش چربی است که تارهای عصبی را می‌پوشاند و از سلول‌های تخصص‌یافته‌ای تشکیل شده است که در مغز و طناب نخاعی تشکیل می‌شوند.

در بیش از 15 درصد افراد مبتلا به بیماری ام‌اس، اعصاب چشم ملتهب می‌شود که در این حالت معمولا یکی از چشم‌ها تار خواهد شد. در بسیاری از بیماران انقباض غیرارادی چشم از علائم اولیه بیماری به شمار می‌آید. در این افراد بیماری 2 سال پس از شروع پیشرفت می‌کند. این در حالی است که در 45 تا 80 درصد بیماران، این بیماری در مدت زمان 15 سال در بدن توسعه پیدا می‌کند.

یکی دیگر از علائم این بیماری خستگی است که ممکن است با افزایش درجه حرارت بدن همراه باشد و معمولا بیماران در ساعاتی از طول روز خستگی، ضعف یا ناتوانی در دست‌ها و پاها، سوزش و یا بی‌حسی در پاها را تجربه می‌کنند. عدم تعادل، سرگیجه، ارتعاش، مشکلات گفتاری، سوزش و خارش پوست و ... از دیگر علائمی هستند که با گذشت زمان و پیشرفت بیماری در فرد بیمار دیده می‌شوند. 

 فناوری‌های جدید به کمک بیماران می‌آید

محققان توانسته‌اند با کمک تصویربرداری از چشم به روشی موثر و جدید برای تشخیص این بیماری دست یابند.

این بیماری با صدمه زدن به سلول‌‌های عصبی مغز و طناب نخاعی سبب ایجاد اختلال در بینایی و دوبینی می‌شود.

تاکنون از روش ام.آر.آی و استفاده از نتایج بررسی کاهش حجم مغز در نتیجه مرگ تعدادی از سلول‌های عصبی برای تشخیص بیماری استفاده می‌شد. اما انجام این نوع تصویربرداری از مغز معمولا مستلزم پرداخت هزینه‌های بسیار زیاد بوده و برای بیمار ناراحتی‌هایی را ایجاد خواهد کرد. علاوه بر این با توجه به این که التهاب مغز نیز یکی از نشانه‌ها و عوارض این بیماری است، بنابراین نمی‌توان بدرستی کاهش حجم مغز را اندازه‌گیری کرد. اما استفاده از این روش جدید می‌توان ضخامت سلول‌های عصبی در شبکیه چشم را که در پشت چشم قرار دارد مورد بررسی قرار داده و به طور دقیق‌تری آسیب وارد شده در نتیجه ابتلا به بیماری را تشخیص داد. این روش تشخیص و درمان بیماری در مراحل اولیه را امکان‌پذیر می‌سازد. این آزمایش تنها 5 دقیقه طول می‌کشد و در مقایسه با هزینه‌‌ای کمتر و به طور دقیق‌تر این بیماری را که نوعی ناتوانی سیستم عصبی محسوب می‌شود، تشخیص می‌دهد.

در این فناوری با استفاده از روش پرتونگاری مقطعی، از بخش‌های مختلف رشته‌های عصبی شبکیه که عصب بینایی را تشکیل می‌دهند تصویربرداری می‌شود که ساده و بدون درد است.

رشته‌های عصبی شبکیه تنها بخشی از مغز هستند که در آنجا سلول‌های عصبی در پوششی از چربی و پروتئین که پوشش میلینی نامیده می‌شود، قرار نگرفته‌اند. نتایج به دست آمده از انجام این آزمایش‌ها براساس ضخامت طبیعی رشته‌‌های عصبی شبکیه مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته و در نتیجه در پایان براساس مقایسه میان نتایج به‌دستآمده از ام.آر.آی مغز فرد بیمار نتایج قطعی اعلام می‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد ضریب ارتباطی بالایی میان نتایج به دست آمده از این دو روش مختلف وجود دارد و بر این اساس ارتباط میان ضخامت سلول‌های عصبی شبکیه و تحلیل مغز به اثبات می‌رسد.

از آنجایی که در ام.آر.آی تحلیل انواع مختلف بافت‌های مغز مورد بررسی قرار گرفته و تنها آسیب ایجاد شده به سلول‌های مغزی مورد توجه قرار نمی‌گیرد، بنابراین می‌توان گفت این روش به تنهایی در تشخیص بیماری موثر نخواهد بود. این در حالی است که با استفاده از پرتونگاری مقطعی در چشم فرد بیمار می‌توانیم به طور دقیق سلامت سلول‌های عصبی را تعیین و پیشرفت دیگر علائم و نشانه‌های بیماری را پیش‌بینی کنیم. به طور کلی می‌توان گفت، مطالعاتی که برای بررسی تاثیر روش‌های درمانی جدید بیماری ام اس انجام شده است، نشان می‌دهد این روش از نظر زمان و هزینه، یک دهم روش ام.آر.آی بوده و در نتیجه سرعت تشخیص بیماری را افزایش و در مقابل هزینه انجام آزمایش‌های تشخیصی را کاهش می‌دهد.

در بیماران مبتلا به ام‌اس با مرگ سلول‌‌های عصبی، حجم مغز کاهش می‌یابد و به همین علت استفاده از رزونانس مغناطیسی برای تصویربرداری از مغز که می‌تواند حجم کلی مغز را اندازه‌گیری کند از گذشته‌های دور به عنوان روش اولیه برای بررسی چگونگی وضعیت بیمار مورد توجه بوده است. این در حالی است که التهاب مغز در این افراد می‌تواند حجم واقعی مغز را تحت‌تاثیر قرار دهد و از آنجا که در مراحل نهایی پیشرفت بیماری حجم مغز کاهش پیدا می‌کند، بنابراین نمی‌توان از این روش برای تشخیص بیماری در مراحل اولیه که روش‌های درمانی موثرتر خواهند بود، استفاده کرد.

اما با استفاده از این فناوری جدید در تشخیص بیماری، می‌توان ضخامت سلول‌های عصبی را به طور مستقیم مورد بررسی قرار داد و در نتیجه اطلاعاتی را درباره وضعیت سلامت اعصاب بینایی به دست آورد. آسیب وارد شده به سلول‌های عصب بینایی در مرحله اول بیماری اتفاق می‌‌افتد و بنابراین پیش از این که آسیب جدی به مغز بیمار وارد شده باشد، می‌توان بیماری را شناسایی کرد.

علاوه بر این بسیاری از ناتوانی‌هایی مانند بی‌حسی، سوزش پوست، اختلالات دیداری، خستگی، ضعف و اختلال در عملکرد مثانه ناشی از تباهی و از بین رفتن سلول‌های عصبی است که با استفاده از انجام آزمایشاتی که به طور مشخص وضعیت سلامت سلول‌های عصبی را بررسی می‌کند می‌توان به اطلاعات دقیقی درباره وضعیت بیماری‌ دست یافت. آسیب وارد شده به عصب بینایی می‌توان نشان‌دهنده ابتلا به بیماری‌های مختلفی باشد و بنابراین نمی‌توان گفت این روش، روش تشخیصی منحصر به فردی برای بیماری ام‌اس است. اما چون آسیب عصب بینایی یکی از اولین نشانه‌ها و علائم قابل تشخیص بیماری است، پزشکان این شانس را دارند تا با تشخیص بیماری به صورت بالقوه پیش از این که بیمار با محدودیت‌های حرکتی مواجه شود، اقدامات درمانی مناسبی را برای جلوگیری از پیشرفت بیماری به مرحله اجر درآورند.

حمیده حسینی