گزارش تحلیلی «جامجم» از نامزدهای احتمالی جایزه ادبی نوبل
رقابت سوریه و رژیم صهیونیستی این بار در ادبیات
گروه فرهنگ و هنر آرش شفاعی: یکی از جذابترین گزارشهای خبری که هرسال یک خبرنگار حوزه ادبیات به دنبال آن است، پیگیری نامهایی است که برای دریافت معتبرترین و مشهورترین جایزه ادبیات جهان مطرح میشوند: جایزه ادبی نوبل.
این جذابیت در سالهای اخیر بیشتر شده است چرا که آکادمی نوبل این سالها به شکلی زیرکانه غافلگیرکنندهترین انتخاب را صورت داده و در پایان حدس و گمانهای فراوان، نامی را برگزیده که کمتر کسی انتظارش را داشته است.
در سالهای اخیر انتخاب هارولد پینتر، اورهان پاموک و دوریس لسینگ حتی برای خود آنها هم غافلگیرکننده بوده است و اندک اندک باید منتظر مسابقات شرطبندی بر سر برندگان جایزه نوبل باشیم.
روند اعطای جایزه
آکادمی سلطنتی سوئد که در سال 1786 به دستور مستقیم گوستاو سوم، پادشاه وقت این کشور تاسیس شد، از سال 1901 مسوول انتخاب کاندیداها و اعطای جایزه نوبل در ادبیات است. آکادمی 18 عضو دائمی دارد که توسط شخص پادشاه انتخاب میشوند. این آکادمی هر ساله تا پیش از سیزدهم بهمن 50 نفر را به عنوان نامزدهای دریافت جایزه نوبل ادبی انتخاب میکند. از این 50 نفر، 20 نفر در فصل بهار به مرحله دوم رقابت راه مییابند و از این 20 نفر، 5 نامزد در ابتدای تابستان واجد شرایط برای حضور در مرحله نهایی تشخیص داده میشوند.
در ماه مهر نفر برتر برای دریافت جایزه نوبل ادبی رسما از سوی آکادمی معرفی میشود.
نفر برتر باید رای اکثریت (نصف به اضافه یک) اعضای فعال آکادمی را کسب کرده باشد. برنده جایزه هر سال روز 20 آذر ضمن ایراد نطقی رسمی، جایزهاش را که مبلغ یک میلیون کرون سوئدی (معادل 53/1 میلیون دلار) است به همراه یک تندیس طلایی و یک گواهینامه از پادشاه وقت سوئد دریافت میکند.
گزینههای امسال
در میان نامزدهای امسال کسب عنوان برنده جایزه ادبی نوبل، یک نکته جالب توجه وجود دارد و آن هم رقابت دو نامزد از دو کشور متخاصم است؛ سوریه و رژیم صهیونیستی.
امسال علی احمد سعید شاعر معروف عرب (آدونیس) متولد روستای قصابین سوریه رقابتی پایاپای با آموس آز تبعه رژیم صهیونیستی و داستان نویس زاده قدس اشغالی خواهد داشت.
اگر چه آدونیس سالهاست در غرب ساکن است و آز نیز یکی از فعالترین شخصیتهای مخالف سیاستهای جنگ افروزانه حاکمان صهیونیست و یک چهره صلح طلب شناخته میشود اما باید دید شهرت ادبی آدونیس در این رقابت بر تابعیت، از غلبه خواهد کرد یا نه؟
اعراب تاکنون جایزه ادبی نوبل را با نجیب محفوظ مصری تجربه کردهاند، اما در صورت کسب جایزه نوبل ادبیات برای یک اسرائیلی این جایزه بزرگترین هدیه برای شصتمین سالگرد تاسیس این رژیم خواهد بود. هدیهای که پیشتر قرار بود در نمایشگاههای کتاب پاریس، تورین و ورشو به این رژیم اعطا شود تا چهرهای فرهنگی از اسرائیل در جهان به نمایش بگذارد، اما این بازی با اعتراضهای گسترده روشنفکران غربی و مسلمانان به جایی نرسید.
در میان نامزدهای جایزه ادبی نوبل دو چهره بسیار مشهور از آمریکای لاتین نیز دیده میشوند؛ ماریوس بارگاس یوسا (نویسنده پرویی که آثار او چون سور بز، مرگ در آند و گفتگو در کاتدرال شهرتی بینالمللی دارند) و کارلوس فوئنتس (نویسنده مکزیکی و خالق آثاری بهیادماندنی چون آئورا و مرگ آرتیموکروز). به نظر میرسد اعطای جایزه نوبل به هرکدام از این دو رماننویس کمترین جدال را برمیانگیزد، چرا که شهرت و تاثیرگذاری آنان راه را بر هر اعتراضی میبندد. در میان نامهای مطرح برای نوبل یک رماننویس شهیر دیگر نیز حضور دارد که غربیها نظر مثبتی دربارهاش دارند: میلان کوندرا (نویسنده متولد چک و تبعه فرانسه و نویسنده آثار مشهوری چون شوخی، هویت، بارهستی و مهمانی خداحافظی).
البته در میان نامزدهای امسال باید به فیلیپ راث، رماننویس برجسته آمریکایی نیز اشاره کرد. او سال گذشته بخت نخست برای کسب عنوان این جایزه درکنار هاروکی موراکامی داستاننویس مینیمالیست ژاپنی بود، اما این رقابت را به داستاننویس کهنسال انگلیسی دوریس لسینگ واگذار کرد که آکادمی اسکار ترسید او نوبل نگرفته از دنیا برود.
از دیگر نامزدهای این جایزه باید از کلودیو ماگریس نویسنده و روزنامه نگار ایتالیایی، چنگیز آتیماتوف داستان نویس قرقیزستانی، توماس ترانزترومر شاعر سوئدی و پیتر هانتکه نویسنده اتریشی نام برد که البته این آخری
به دلیل نگارش مقالهای که در آن از دیکتاتور سابق یوگسلاوی طرفداری شده بود، شانس کمی برای کسب جایزه ادبی نوبل دارد.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
